Біз ауада құстар ұқсап ұшуды үйрендік, суда балықтар сияқты жүзуді де үйрендік
Су, сабыр және адам мінезі туралы нақылдар
Төмендегі ойлар — адам болмысы, сабыр, ашу, еңбек, табиғатқа құрмет және судың қадірі туралы терең мағыналы нақылдар мен қанатты сөздер. Мәтін оқуға жеңіл болуы үшін өңделіп, тыныс белгілері түзетілді.
Өмір сүруді үйрену
«Біз ауада құстар сияқты ұшуды үйрендік, суда балықтар сияқты жүзуді де үйрендік. Енді жерде адам сияқты өмір сүруді үйренсек болды».
Ой мен тоқырау
«Көп тұрған су сасиды, ойламаған ми сасиды».
Ашу мен ақыл
«Ашу бар жерде ақыл тұрмайды. Ашу — ағын су: алдын ашсаң, арқырар. Ақыл — дария: алдын тоссаң, тоқырар».
Сөз қуғанның күйі
«Кісімен бірге туыспау керек, туысқан соң сөз қуыспау керек. Сөз қуған — пәлеге жолығады. Жол қуған — олжаға жолығады».
Судың мінезі — адамның айнасы
Пайдасы көп болу
«Қол жетпес шыңыраудағы су болғанымша, пайдасы көпке тиетін жайдақ су болайын».
Сабыр — жасырын күш
«Әрбір тыныш ағып жатқан өзен шулы сарқырамалардан бастау алады. Ешқайсысы теңізге құяр сәтке дейін ойнап-шуламайды. Сабыр — әрдайым жасырын ұлы күштің сипаты».
Тереңдік пен тыныштық
«Терең су жай ағады, ақылды адамдар тыныш өмір сүреді».
Тасқын да теңізді толтырмайды
«Қанша тасып-тулағанмен, су теңізді толтыра алмайды».
Қозғалыс керек
«Бір орында тұрған қойма суындай емес, ағып-тасып тұрған сарқырамадай бол».
Су — жұмсақ, бірақ қуатты
«Су секілді қозғал, айна сияқты шаттан, жаңғырық тәрізді жауап бер».
«Су жұмсақ әрі нәзік болса да, тауды қопарып жіберуге де күші жетеді».
Қадір, өлшем және жауапкершілік
Кеңес кімге айтылады?
«Естіге айтқан ақыл сөз — шыңға тіккен тумен тең, ессізге айтқан ақыл сөз — құмға сіңген сумен тең».
Өлшем
«Ішер судың да шамасы бар: артығы — зиян».
Судың өз құдіретін білмеуі
«Су өзінің өрт сөндіре алатынын білмейді».
Су — ақиқат
«Су жоқ жерде өмір жоқ — ол ақиқат».
Көрші мен су
«Үй сатып алсаң — көршіңе қара, жер сатып алсаң — суына қара».
Табиғатқа аманат
«Біз табиғаттың өзін қайта түлететін ұрпақпыз. Жер, су, ауа — адам баласының ұрпағынан ұрпағына мұра болып келе жатқан мол қазына. Әрбір ағашты, әрбір бұтақты, жалғыз дәнді де ыждағаттылықпен сақтау, қамқор болу — басты міндеттің бірі».
Қоғам, мінез және сөздің салмағы
Жер сорлысы, ел сорлысы
«Ешкісі семіз, қойы арық — мал сорлысы; топырағы сортаң, суы ащы — жер сорлысы; әйелі семіз, ері арық — ел сорлысы».
Жақсы сөздің бағасы
«Жауызға айтқан жақсы сөз — суға жазған сертпен тең».
Ұят пен шөл
«Бір аяқ сусын — екі кісінің құны: су табылмаса, шөлдеген өледі; ұяттан — тауып бермеген өледі».
Өткір түйреу
«Асқар тау, сенде бір мін бар — асу бермейсің; тасқын су, сенде бір мін бар — өткел бермейсің; билер, сендерде бір мін бар — басқаға сөз бермейсің!»
Өтірік пен бәле
«Айдын сулар, аймақ көл — тасыса, дөңбек келтірер; көп өтірік, жаман сөз — басыңа бәле келтірер».
Ащы шөп, ащы су, жігерсіз ұл
«Ат жемейтін ащы шөптің шыққанынан шықпағаны игі. Адам ішпес ащы судың аққанынан ақпағаны игі. Атасының атын шығармаған жігерсіз ұлдың — туғанынан тумағаны игі».
Дау мен тағдыр
«Су шықпас қазғанменен тау басынан, қазақтың дауы кетпейді сау басынан. Жолдасы сыр айтысқан жау боп шықса, ер жігіт жаңылады тәубасынан».
Қадір білмеу
«Көлде жүрген қоңыр қаз қыр қадірін не білсін, қырда жүрген дуадақ су қадірін не білсін — санасы жоқ жамандар ел қадірін не білсін».
Тұрмыс туралы шындық
«Қазақ қызы ұзатылғанша негізінен екі-ақ түрлі жұмыс істейді: көлден су әкеледі, шай құяды. Жұмыстың басқа түріне қайын ененің қолында жаттығады».