Жалған достан

«Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ» — мақал-мәтел мен жұмбаққа негізделген танымдық сайыс. Бағдарлама бірнеше турдан тұрады: білімді тексеру, мақалдың жалғасын табу, жұмбақ шешіп мақал айту, мақалдың мағынасын талдау және сирек қолданылатын нақылдардың тәрбиелік мәнін ашу.

Формат

Командалық ойын. Әр турда жүргізуші тапсырма береді, ал қатысушылар жауап беріп, жалғастырып немесе түсіндіріп отырады.

Негізгі идея

Мақал — сөздің мәйегі. Оқушы ой қорытып, дәлелдеп, қысқа да нұсқа сөйлеуге дағдыланады.

Дағды

Тіл байлығы, тапқырлық, командалық жұмыс, мәтінмен жұмыс және тәрбиелік құндылықтарды саралау.

1-тур: «Кім көп біледі?»

Бұл турда қатысушылардың мақал-мәтел қоры мен жалпы білім деңгейі тексеріледі. Тапсырма түрлері жүргізушінің жоспарына сай беріледі.

2-тур: «Мақал — сөздің мәйегі»

Жүргізушілер мақал-мәтелдің басын оқиды. Әр топтан бір оқушы шығып, мақалдың жалғасын табады.

1-топ

1.Жақсы кісі байқап сөйлер, …
2.Ер еліне, …
3.Балапан ұяда не көрсе, …
4.Өнер — ағып жатқан бұлақ, …
5.Жақсының аты өлмейді, …
6.Көз жетпеген жерге, …
7.Отыз тістен шыққан сөз, …
8.Дұшпаны көптер сақтана жүреді, …
9.Жалған достан, …
10.Өнерлінің қолы алтын, …

2-топ

1.Оқу — білім бұлағы, …
2.Жаңбыр бір жауса, …
3.Жауға жаныңды берсең де, …
4.Еңбек етсең ерінбей, …
5.Отан — қуат, …
6.Ұланы бар елдің, …
7.Болат қайнауда шынығады, …
8.Білген кісі тауып айтады, …
9.Мың малың болғанша, …
10.Отан үшін күрес — …

Ескерту: Мұнда мақалдардың басы ғана берілді. Қатысушылар толық нұсқасын дұрыс әрі мәнерлеп жалғастыруы қажет.

3-тур: «Кім тапқыр?»

Жүргізушілер жұмбақ жасырады. Ойыншылар жауабын табады да, сол жауапқа сәйкес мақал-мәтел айтады. Ортаға әр топтан бір оқушы шығады.

Жауап — нақты, дәлел — қысқа әрі мәнді.
Мақал-мәтелдің тақырыпқа сәйкестігі ескеріледі.

4-тур: «Даналық ойдан дән ізде»

Топтар ұяшықтағы сандарды таңдау арқылы мақал-мәтелді алып, мағынасын түсіндіреді және талдайды. Ортаға әр топтан бір оқушы шығады.

1-ұяшық

Апама жездем сай.

2-ұяшық

Тасты жерде егін болмас, текті бала тегін болмас.

3-ұяшық

Азға қанағат етпеген, көптен құр қалар.

4-ұяшық

Жалған достан жау артық.

Талдауда мақалдың негізгі ойы, өмірмен байланысы және тәрбиелік түйіні нақты мысалдармен ашылады.

5-тур: «Біз білмейтін бір мақал»

Бұл турда күнделікті өмірде көп қолданыла бермейтін мақал-мәтелдердің мағынасы ашылады. Қатысушылар олардың тәрбиелік мәніне тоқталып, қазіргі өмірмен байланыстырып түсіндіреді.

Мақалдың түпкі ойы мен астарын дәл табу.
Тәрбиелік мәнін қысқа тұжырыммен қорытындылау.

Мәлімет

Алматы қаласы, Әуезов ауданы, Қ. А. Яссауи атындағы №123 мектеп-гимназиясы.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі: Ералиева Бекзат Мажитовна.