Оқушылардың құттықтауы
Мақсаты мен өткізу форматы
Негізгі мақсат
Ата-аналардың мектеппен тұрақты қарым-қатынасын қалыптастыру, өзара байланыстың тиімді модельдерін іздестіру, баланың өміріндегі ата-ананың рөлін нақтылау және пікір алмасу арқылы отбасы мен мектептің ынтымағын күшейту.
Қатысушылар
- Ата-аналар
- Пән мұғалімдері
- Сынып жетекшілер
- Мектеп әкімшілігі
Өткізу форматы
- 1 Әдісі: дөңгелек үстел
- 2 Түрі: «Еркін микрофон»
- 3 Көрнекілігі: сызбалар, нақыл сөздер, мониторинг нәтижелері
Кіріспе ой: баланың бас ұстазы — ата-ана
Отбасы — адамзат бесігін тербеткен ұя. Ал баланың алғашқы да ең маңызды ұстазы — ата-ана. «Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі» деген даналықтың мәні де осында: бала әкеден — ақыл, анадан — мейірім алады.
Әр ата-ана баласының білімді, әдепті, адамгершілігі мол болғанын қалайды. Тәрбиенің тамыры тереңде — ата-бабамыз қалдырған нақыл сөздер мен мақал-мәтелдерде. Сондықтан кездесудің алғашқы бөлімі ұлттық тәрбиенің өзегін құрайтын осы ойлар төңірегінде өрбиді.
Ой-толғаныс: тәрбие туралы тұжырымдар
Отбасы — ең тамаша мектеп
Тәрбиенің ең әсерлі кеңістігі — отбасы. Себебі бала мінезді де, қарым-қатынасты да ең алдымен үйден үйренеді.
Әке — ақыл, ана — мейірім
Балаға даналық пен бағыт беретін — әкенің парасаты, жан жылуын ұялататын — ананың мейірімі.
Қыранды қыран ұшырады
Баланың биік мақсатқа ұмтылуы үшін оны қанаттандыратын орта да, үлгі де биік болуы керек.
Жас ерекшелігіне сай тәрбие
«5 жасқа дейін — патшадай күт, 10 жасқа дейін — талап қой, 15 жастан асқан соң — досыңдай сырлас» қағидасы баламен байланыс тәсілінің уақыт өте өзгеретінін еске салады.
Сұхбат және пікірталас: байланыс неге үзіледі?
Негізгі ой
«Пікірталастан шындық туады, шындық кірлеген ойды жуады». Кездесуде оқушы–мұғалім–ата-ана арасындағы байланыстың әлсіреу себептері ашық талқыланады.
Сұрақ: Баланы сүймейтін ата-ана бола ма? Әрине, болмайды. Бірақ кейде бала ата-анасына жақындамай қалады. Бұл жағдайда себепті бірге іздеу маңызды.
Ата-аналық махаббаттың екі сипаты
Баламен қарым-қатынаста махаббаттың мазмұны шешуші рөл атқарады. Ол саналы және санасыз болуы мүмкін.
Инстинктік махаббат
Тек «өзімнің балам» деген сезіммен шектеліп, тәрбиелік бағдар мен жүйені елемеу.
Қатыгез махаббат
Ұрып-соғып, қорқытып тәрбиелеуге сүйену. Бұл сенімді әлсіретіп, арақашықтықты арттыруы мүмкін.
«Сатулы» махаббат
Махаббатты ақша, сыйлық арқылы көрсету. Бұл құндылықты шатастырып, жауапкершілікті әлсіретеді.
Түйін: баланың тұлғалық дамуына ең қажеті — тұрақты қамқорлық, әділ талап және қауіпсіз эмоционалдық байланыс.
Мониторинг: оқушы пікірлері не дейді?
9–10–11 сыныптар арасында оқушы–ата-ана қарым-қатынасын анықтау мақсатында сауалнама жүргізілді.
1) Қандай үлгі қасиет тілейді?
- 65% Жақсылыққа, адамгершілікке, еңбекқорлыққа, үлкенді сыйлауға, кішіге көмектесуге, ақылды болуға тәрбиелеу.
- 35% Өтірік айтпау, сөзінде тұру, сенімді болу.
2) Жиі айтылатын жақсы сөздер
«Сабағыңды жақсы оқы, тентек болма, өтірік айтпа, таза жүр, ешкімнің еңбегін жеме, адал бол».
3) Ұнамайтын қылықтар
- Арақ ішу, шылым шегу, карта ойнау, үйде аз болуы 71%
- Ұрысу, ұру 17%
- Сабырсыздық, шыдамсыздық, ашуланшақтық 12%
Қорытынды ой
Нәтиже балалардың ата-анадан күтетіні өте айқын екенін көрсетеді: сөз бен істің бірлігі, үлгі мінез, сабыр мен тұрақтылық. Сондықтан әке де, ана да баланың жан дүниесіне үңіліп, мінез ерекшелігін түсініп, пікірін ескеріп отырғаны маңызды. Балаға дұрыс білім алуға жағдай жасау, дарынын дамыту, араласатын ортасына мән беру — ата-ананың басты парызы.
Ойландырған сұрақтар: отбасы ішіндегі үлгі
Халық ер-азаматты — шаңырақ иесі, әйел-ананы — отбасының алтын қазығы дейді. Бұл теңеулер өмір тәжірибесінен туған: отбасының ұйтқысы мықты болса, шаңырақ шайқалмайды.
Бала тәрбиесінің ең үлкен мектебі — ата-ананың бір-бірімен қарым-қатынасы. Үйдегі сыйластық пен келісім баланың қауіпсіздік сезімін күшейтсе, жиі ұрыс-керіс баланың мінезі мен мектептегі жүріс-тұрысына әсер етуі мүмкін.
Құқық, міндет және ортақ жауапкершілік
Байланысты қалай нығайтамыз?
Баланы білім шыңына көтеру үшін ата-ана мен мұғалім бірлесе қолдау көрсеткенде ғана нәтиже күшейеді. Сондықтан ата-ананың құқықтары мен міндеттері, сондай-ақ оқушы ережелері еске түсіріліп, мектеппен байланыс арналары нақты айқындалады.
Бұл бөлімде мектеп әкімшілігі атынан жауапты тұлғаның түсіндірмесі тыңдалады және ата-аналарға арналған ашық сұрақтар қойылады.
Жағдаяттар: күнделікті «емтихан»
Бала тәрбиесіндегі сынақ күн сайын, әр сағатта кездеседі. Төмендегі жағдаяттар — ата-ананың ұстанымын, сабырын және баламен байланыс сапасын байқататын жағдайлар.
1) Бала көңіл бөлуді сұрайды
Үйде маңызды жұмыспен айналысып отырсыз. Балаңыз сізден назар күтеді. Не істейсіз?
2) Жеке тақырыпқа сұрақ
Ұлыңыз не қызыңыз сіздің алғашқы махаббатыңыз туралы сұрайды. Қалай жауап бересіз?
3) Темекі туралы белгі
Балаңыздың темекі шеккенін байқап қалдыңыз. Не істейсіз? Өзіңіз темекі шегесіз бе?
4) Қауіпсіздік және жауапкершілік
Сыныптастары табиғатқа алысырақ жерге бармақшы. Балаңыз оларды көлікпен апаруға уәде беріп, көлігіңізді сұрады. Қандай шешім қабылдайсыз?
5) «Мені жоқ де»
Телефон соғады. Үлкендер баласына: «Мені жоқ деп айта салшы» дейді. Бұл әрекет баланың тәрбиесіне теріс әсер етпей ме?
Үй ішіндегі кикілжіңнің ықпалы
Жанұяда үлкен әжеңіз (немесе атаңыз) бар делік. Үлкен кісімен жиі келіспей қалып, ұрыс-керіс орын алады, қатты сөз айтылады. Мұндай жағдайдың бала тәрбиесіне ықпалы туралы не ойлайсыз?
Ұйымдастыру: ата-аналар комитеті және шешім
Комитетті сайлау
Жаңа оқу жылына ата-аналар комитеті сайланып, жауапкершілік пен міндеттер нақты бөлінеді.
Қаулы қабылдау
Мектеп–отбасы ынтымағын арттыруға бағытталған ортақ шешімдер қабылданады: байланыс тәртібі, қолдау формалары, бақылау және кері байланыс.
Қорытынды
Бұл кездесуде мектеп пен отбасының ынтымағын күшейте отырып, баланы қалай саналы азамат етіп тәрбиелейміз деген ортақ сұраққа жауап іздедік. Мәселені ашық талқылап, қиындықтан шығудың бірлескен жолдарын қарастырдық.
Ендігі мақсат — басталған істі аяқсыз қалдырмай, тұрақты дәстүрге айналдыру. Балаларымыздың жарқын болашағына бірге атсалысып, ұл-қыздарымыздың саналы тәрбие мен нақты білім алуына күш салайық.