Қазақша рефераттар

Кесте түрлерін ата

Сабақтың мақсаты

1) Білімдік

Халық қолөнерінің бір түрі — кестелеу туралы түсінік қалыптастыру, көркем тігістерді таныстыру және білімді кеңейту.

2) Дамытушылық

Танымдық қызығушылықты дамыту, ой-өрісті кеңейту, қол шеберлігін жетілдіру, эстетикалық талғамды шыңдау.

3) Тәрбиелік

Еңбексүйгіштікке баулу, қол еңбегін қадірлеуге үйрету, икемділік пен іскерлікті дамыту, өнерге жақындату.

Сабақтың ресурстары мен форматы

Көрнекіліктер

  • Оқулық және кесте түрлерінің үлгілері (суреттер)
  • Еңбек құралдары (ине, қайшы, кергіш және т.б.)
  • Слайдтар мен қосымша иллюстрациялар

Әдісі және кіріктіру

Сабақ түрі — кіріктірілген (теория + сарамандық жұмыс).

Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері және әдебиеттік оқу.

Сабақтың барысы

  1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

    Сабаққа назар аударту, жұмысқа дайындық, ынтымақтастық орта қалыптастыру.

  2. 2) Жаңа тақырыпты түсіндіру

    Кестелеу өнерінің мәні, түрлері, қолданылатын материалдар мен құралдар.

  3. 3) Сарамандық жұмыс

    Тігіс түрлерін орындау: баспа, шым кесте, «тышқан із» тігісі.

  4. 4) Бағалау

    Ұқыптылық, тігіс біркелкілігі, қауіпсіздік талаптарын сақтау және жұмыс сапасы бойынша бағалау.

  5. 5) Қорытынды

    Негізгі ұғымдарды бекіту, сұрақ-жауап арқылы рефлексия жасау.

  6. 6) Үй тапсырмасы

    Үлгі таңдап, ою-өрнек нобайын дайындау немесе тігіс түрлерін қайталау.

Ұйымдастыру кезеңіндегі сөз өрнегі

Қызым еркем — кестесімен көркем,
Ұлым көркем — өрнегімен көркем.
Қолөнері — кестеде,
Сөз өнері — өлеңде.

Мақал-мәтелдерді толықтыру

  • Еңбек бәрін де жеңбек.
  • Еңбек түбі — береке.
  • Еңбек етсең — ерінбей, тояды қарның тіленбей.

Кіріспе: кестелеу өнерінің құндылығы

Кестелеу — ертеден келе жатқан халық өнері. Дана халқымыз «Өнер — таусылмас қазына, жұтамас байлық» дейді. Қазақ қолөнері өзінің төлтума болмысымен, көркемдік мән-мағынасымен ғасырлар талғамынан өткен асыл мұра. Сол мұраның бір арнасы — кестелеу өнері.

Кестелеу өнерін жоғалтпай үйрену және оны әрі қарай дамыту — ортақ міндет. Кесте тігу технологиясы табиғатпен тығыз байланысты: мата, киіз және басқа да материалдар бетіне сурет пен өрнек түсіріп, түрлі түсті жіптермен, әсем таспамен, бисермен немесе моншақпен кестелейді.

Кесте түрлері

Шым кесте, айқас, қиғаш, терме, тышқан із, баспа кесте, біз кесте.

Қауіпсіздік ережелері

  1. 1 Қайшыны жолдасыңа сабымен ұсын.
  2. 2 Қайшының ұшын жоғары қаратып ұстама.
  3. 3 Өтпейтін немесе тозған қайшымен жұмыс істеме.
  4. 4 Жолдасың қайшымен жұмыс істеп отырғанда оның көңілін бөлме.
  5. 5 Инені дұрыс қолдан: инені шашып қойма, ұқыпты сақта.
  6. 6 Инені аузыңа жақындатпа.

Сарамандық жұмыс

Дайындық

  • Суреттер мен дайын үлгілерді қарастыру.
  • Кестеге қажетті жіп түрлерін таңдау.
  • Матаны өлшемге сай пішіп, кергішке керіп дайындау.
  • Таңдалған бұйымның суретін (нобайын) түсіру.

Сұрақ-жауап (ауызша)

  • Кестелеуге қандай жабдықтар қолданылады?
  • Қандай жіптер, таспа немесе қосымша материалдар (бисер, моншақ) қолдануға болады?
  • Кергіш не үшін қажет?
  • Қандай тігіс түрлерін және олардың атауларын білеміз?

Жұмыс реті және негізгі қағидалар

Кесте инемен немесе бізбен, әр алуан түсті жіптермен, әсемдік таспалармен, бисер және моншақтармен тігіледі.

Иненің жуан-жіңішкелігі материалдың қалыңдығына, ал жіптің таңдауы оның жіңішкелігі мен фактурасына байланысты анықталады.

Тігіс түрлері: қысқаша нұсқаулық

1) Шым кесте

Шым кестемен өсімдіктің жапырақтары, гүлдер, сондай-ақ геометриялық ою-өрнектер кестеленеді. Бұл әдісті кез келген матаға түсіруге болады. Орамал, киім, дастарқан сияқты бұйымдарды безендіруге өте қолайлы.

2) «Тышқан із» тігісі

Көлемді, біркелкі ілмектер шынжыр секілді бір-біріне тіркесе орындалады. Ырғақ пен бірдей қадам сақтау тігістің әдемілігін арттырады.

3) Баспа тігісі

Тік, көлденең немесе қиғаш бағытта орындала береді. Инені матаның оң бетіне шығарып, жоғары қарай бір тігіс түсіріледі. Тігіс жиі түсіп, ашық жер қалмайтындай етіп орындау қажет.

Жеке жұмыс және таныстыру

Оқушылар көрсетілген әдістер бойынша жұмыс орындайды. Тігістердің көлемі біркелкі, көркем, ұқыпты және таза болуы тиіс. Әр топ (немесе қатар) өз орындаған тігіс түрлерін ортаға шығып көрсетеді.

Назар: Жұмыс сапасы ең алдымен ұқыптылық, біркелкі қадам және тазалық арқылы көрінеді.

Қорытынды сұрақтар

  • Кесте түрлерін ата.
  • Шым кестемен қандай өрнектер орындалады?
  • Кестеге арналған ине қандай болуы керек?
  • Кергіш не үшін қажет?