Даналық сөздер
Бізді қоршаған табиғат — танымдық сайыс
Бұл танымдық сайыс оқушылардың табиғат туралы білімін тереңдетіп, логикалық ойлауын, сөйлеу мәдениетін дамытуды және табиғатты аялауға тәрбиелеуді көздейді.
Мақсаты
- Оқушылардың табиғат жөніндегі ой-өрісін кеңейту.
- Білімге құштарлығын арттыру, логикалық ойлау қабілетін және сөйлеу тілін дамыту.
- Табиғатты сүйе білуге, оны қорғауға, ұйымшылдық пен өзара сыйластыққа тәрбиелеу.
Даналық сөз
Біз табиғаттың иесіміз. Ол біз үшін өмірге қажетті мол байлықтың көзі. Балыққа — су, құсқа — ауа, аңға — орман және тау. Ал адамға — Отан.
Көрнекіліктер
- Табиғат туралы нақыл сөздер
- Суреттер мен иллюстрациялар
Сайыстың жоспары
- 1 Мұғалімнің бағыттау сөзі.
- 2 Командалардың сәлемдесуі: әр топ өз атауын, ұранын және таңбасын қорғайды.
- 3 Танымдық сұрақтар.
- 4 Жұмбақ жарысы.
- 5 Танымдық ойындар: сөзжұмбақ шешу.
- 6 Суреттер сайысы: табиғатты қорғау жолдарын бейнелеу.
- 7 Қорытынды бөлім және бағалау.
Қорытынды бөлім: танымдық сұрақтар
Қуаң жерлердегі өсімдіктерде жапырақ орнына неге тікенек өседі?
Бұл — өсімдіктің климатқа бейімделуі: ылғалды барынша үнемдеп, булануды азайту үшін жапырақ тікенекке айналады.
Неліктен ағаштың басындағы жапырақтар кешірек түседі?
Биіктегі жапырақтар күн сәулесін көбірек алып, температура айырмашылығын басқаша сезінеді; соның әсерінен сарғаю мен түсу үдерісі кейінірек жүреді.
Түнгі гүлдер неге көбіне ақ түсті болады?
Ақ түс қараңғыда жақсы көрінеді, сондықтан тозаңдандыратын жәндіктерге бірден байқалады.
Қай өсімдіктің жапырағы тікенек болып өзгерген?
Кактус.
Қай бауырымен жорғалаушы туралы «терісіне сыймаған» деп айтылады?
Жылан — түлеген кезде ескі терісін тастайды.
Ескерту
«Қай құс қыс бойы басын төмен салып ұйықтайды?» деген сұрақтағы жауап ретінде жарқанат жиі аталады, алайда жарқанат — құс емес, сүтқоректі жануар.
Жұмбақ жарысы (көрермендерге)
Жұмбақ айтам сіздерге,
Жауабын айт, көрермен.
Тура тапқан адамға
Әділ баға берем мен.
Жұмбақ 1
Отырса — жасыл,
Ұшса — сарғаяды,
Жерге түссе — қараяды.
Жауабы: жапырақ
Жұмбақ 2
Ешкімнен қорықпайды,
Бірақ қалтырайды.
Жауабы: терек
Жұмбақ 3
Ата отыр, тон киіп.
Жауабы: аю
Жұмбақ 4
Сауыттан мықты шапаны,
Жәндіктің нағыз табаны.
Жауабы: тасбақа
Жұмбақ 5
Төгіліп жерге ақ моншақ,
Ғайып болды сол шақта-ақ.
Жауабы: ақ қар
Қосымша сайыстар
Капитандар сайысы
Қағаз бен қалам алып, берілген сөздерден өлең шумағын құрастыру.
1-карточка
қайырымды, әдемі, жақсы көру, сақтау
2-карточка
достар, болмайды, ренжіспеу, жұлу, үзу
Ән сайысы
Әр топ кезекпен табиғат туралы әндерден бір шумақтан орындайды.
Танымдық ойындар
Табиғат тақырыбындағы сөзжұмбақ шешу.
Суреттер сайысы
Табиғатты қорғау жолдарын сурет арқылы бейнелеу.
Полиглот
Сұраққа жауап беріп, жауабын үш тілде айту.
Мысал 1
Өсімдіктің өсімдік мүшесі: жапырақ — листья — leaf
Мысал 2
Үй маңына ұясын жақын салатын құс: қарлығаш — ласточка — swallow
Сөз сөйлеу шеберлігі (ораторлық)
Тақырып 1
Егер мен газ құбыры немесе мұнай саласының басшысы болсам…
Тақырып 2
Егер мен эколог болсам…
Қорытынды ой
Білсең егер, табиғатта зор мән бар,
Онда аң-құс, жануарлар орманда.
Жерің, суың, таза ауаң — қажетті,
Шын жүректен сендер оны қорғаңдар!
Қазылар алқасы сайысты қорытындылап, нәтижесін жариялайды.