Барына қанағат, жоғына сабыр
Қанағат туралы нақыл
Адамның тұрмысындағы ең үлкен байлық — барға разы болып, қолда барын қадірлей білу. Қанағат — ашкөздікті тежейтін, ысыраптан сақтайтын, өмірге береке әкелетін қасиет. Ал қанағатсыздық көзді тойдырмайды: адам өзін де, айналасын да қажытады.
Барды бағалау — құт
Жоқты бар десең — құт болар, барды жоқ десең — жұт болар. Қолдағыны көре білу адамға ризалық пен тыныштық береді.
Қанағат — тоқтық пен береке
Қанағат қарын тойғызар. Барға қанағат етсең, қарның тоқ — ниетің де, тірлігің де орнығады.
Ысыраптың түбі — өкіну
Тарта жесең — тай қалар, қоя жесең — қой қалар, қоймай жесең — не қалар? Шектен шығу берекені кетіреді.
Қанағатсыздық — тоқтамсыз құмарлық
«Өзім тойсам да, көзім тоймайды» — ашкөздіктің дәл сипаты. Қарынбай малға тоймайды, Лұқман жылға тоймайды.
Өмірлік өлшем
Барға — қанағат, жоққа — сабыр. Осы екеуі адамды асығыс шешімнен, орынсыз шығыннан, артық дау-дамайдан сақтайды.
Нақылдар топтамасы
Жоқты бар десең — құт болар, барды жоқ десең — жұт болар.
Қанағат қарын тойғызар, қанағатсыздық жігіттің жалғыз атын сойғызар.
Тарта жесең — тай қалар, қоя жесең — қой қалар, қоймай жесең — не қалар?!
Азды алмаған, көптен құр қалады.
Қазаныңнан қақпақ кетсе, иттен қанағат кетер.
Өзім тойсам да, көзім тоймайды.
Барына қанағат, жоғына сабыр.
Қарынбай малға тоймайды, Лұқман жылға тоймайды.
Қорытынды
Қанағат — адамның ішкі мәдениеті. Ол барды бағалатып, шығынды тежеп, ризықты берекеге айналдырады. Ал қанағатсыздық тоқтамсыз құмарлыққа айналып, адамды өз-өзінен де, өзгенің игілігінен де құр қалдыруы мүмкін.