Қазақша рефераттар

Қазақстандағы бөлшек және көтерме сауданың орталығы

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Әлеуметтік инфрақұрылым кешені туралы түсінік қалыптастыру, мақсатын ашу.
  • Тұрмыстық қызмет көрсету мен халықтың демалысын ұйымдастыру салаларын және олардың орналасу факторларын түсіндіру.
  • Қазақстандағы әлеуметтік инфрақұрылым қызметінің даму деңгейін талдау.
  • «Рекреация», «рекреациялық ресурстар», «рекреациялық шаруашылық», «рекреациялық аудан» ұғымдарының мағынасын айқындау.

Дамытушылық

  • Есте сақтау қабілетін дамыту және пәнге қызығушылықты арттыру.
  • Кескін картаға Қазақстанның рекреациялық аудандарын түсіру арқылы білімді бекіту.
  • Картамен жұмыс істеу икемділіктері мен дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

  • Табиғатты таза ұстауға, қоршаған ортаға зиян келтірмеуге тәрбиелеу.
  • Экологиялық мәдениетті қалыптастыру, отансүйгіштік пен ұйымшылдыққа баулу.
  • Жауапкершілік, тәртіп, білімге ұмтылыс дағдыларын нығайту.

Сабақтың құрылымы

Кезеңдер

  1. Ұйымдастыру кезеңі
  2. Үй тапсырмасын тексеру
  3. Үй тапсырмасын бекіту
  4. Жаңа білімді қалыптастыру
  5. Жаңа білімді бекіту
  6. Қорытындылау
  7. Бағалау
  8. Үй тапсырмасын беру

Ұйымдастыру әрекеттері

  • Оқушылармен амандасу, психологиялық дайындық.
  • Сыныптың тазалығы мен сабаққа дайындығын тексеру.
  • Оқу құралдарының толықтығын қадағалау.
  • Сабаққа қатыспаған оқушыларды белгілеу.

Үй тапсырмасын тексеру

I. «Миға шабуыл» сұрақтары (көлік және коммуникация)

1) Қазақстанның көлік және коммуникация кешенін нелер құрайды?

Су көлігі, теміржол, әуе, автомобиль, құбыр жолдары және телекоммуникация.

2) Статистикалық мәлімет бойынша көлік кешеніндегі мекемелер саны қанша?

2803.

3) Көлік жүйесі неше құрамдас бөліктен тұрады?

4 құрамдас бөліктен.

4) Көліктің құрамдас бөліктерін атаңыз.

Көлік құралдары, жолдар, ұйымдар, тиеу-түсіру пункттері.

5) Халық пен өндіріске қызмет көрсететін кешен қалай аталады?

Инфрақұрылымдық кешен.

6) «Экономикаға қан жүргізетін жүйе» деп нені айтамыз?

Көлік.

7) Бойлық бағытындағы ірі магистралдар қанша және қандай?

Орынбор—Ташкент, Түркістан—Сібір, Трансқазақстан магистралі.

8) Ендік бағыттағы транзиттік ірі теміржол магистралдары қандай?

Оңтүстік Сібір және Орта Сібір магистралдары.

9) Қазақстандағы алғашқы ірі теміржол қайсы?

Орынбор—Ташкент.

10) Ең жас әрі жылдам дамып келе жатқан көлік түрі?

Теңіз көлігі.

11) Еліміздің «теңіз қақпасы»?

Ақтау порты.

12) Қазақстанның ұлттық әуе тасымалдаушысы?

Air Astana.

II. «Әріптер сыры» (жауап таңдалған әріптен басталады)

А — Мұнай машиналарын жасайтын орталық қала

Атырау

Ә — Рентген аппаратурасын шығаратын зауыты бар қала

Ақтөбе

Д — «Автомобильдер қаласы» атанған АҚШ қаласы

Детройт

И — Турин қай елдің автокомпаниясымен байланысты?

Италия

Қ — Кен-шахталық бұйымдар шығаратын өңір

Қарағанды облысы

М — Теледидар мен техникалық тетіктер өндірісімен танылған қала

Алматы

Ө — Конденсатор бұйымдарын шығаратын орталық

Өскемен

С — Теміржол подшипниктерінің орталығы

Степногорск

Т — Аккумулятор шығаратын орталық

Талдықорған

Ш — Пресс-автоматтар шығаратын орталық

Шымкент

Г — Daimler, Chrysler қай елдің компаниялары?

Германия

Ж — Mitsubishi, Toyota Motor қай елдің компаниялары?

Жапония

III. Картамен жұмыс

  • Су көлігі бағыттарын көрсету.
  • Автомобиль және теміржол магистральдарын картаға түсіру және тақтаға белгілеу.
  • Қосымша сұрақтар арқылы үй тапсырмасын қорытындылау.

Жаңа білімді қалыптастыру: әлеуметтік инфрақұрылым

Негізгі идея

Әлеуметтік инфрақұрылымның басты мақсаты — халыққа қызмет көрсету. Ол шамамен 30-ға жуық саланы қамтитын кешен ретінде қарастырылады.

1) Тұрмыстық қызмет көрсету

Бұл бағытқа сауда, тұрмыстық қызмет көрсету мекемелері (шаштараз, кір жуу, киім және аяқ киім тігу), сондай-ақ денсаулық сақтау мен білім беру ұйымдары кіреді.

Сауда

Сауда халыққа тұтыну тауарларын ұсынады және көтерме немесе бөлшек сатумен сипатталады. Халықтың әл-ауқаты артқан сайын азық-түлік емес тауарлардың үлесі ұлғаяды. Сауданың елеулі бөлігі базарлар арқылы жүзеге асады. Елімізде 50 мыңнан астам дүкен жұмыс істейді, әсіресе күнделікті қажеттіліктерге арналған шағын дүкендер кең таралған.

Денсаулық сақтау

Денсаулық сақтау — халықты аурулардан қорғаудың негізгі тетігі. Қазақстанда 4,5 мыңға жуық аурухана және 170 мыңнан астам дәрігер медициналық көмек көрсетеді. Басты орталықтар: Алматы, Астана, Қарағанды, Семей.

Білім беру

Ауыл мектептерінің саны қалаға қарағанда шамамен 3 есе көп, алайда оқушылар саны бойынша қалалардың үлесі сәл жоғары. Ең студенттік қала — Алматы: мұнда 181 оқу орнының 66-сы орналасқан. Студенттер саны бойынша Шымкент, Қарағанды, Астана, Тараз қалалары да ерекшеленеді.

2) Халықтың демалысын ұйымдастыру

Туризм, саяхат, курорттық ем алу сияқты әрекеттер бір ұғымға бірігеді — бұл рекреация. Ал демалысты ұйымдастыратын салалар жиынтығы рекреациялық шаруашылық ретінде сипатталады.

Рекреациялық шаруашылық құрамына кіреді

  • қонақ үйлер
  • демалыс базалары
  • санаторийлер
  • турбазалар

Рекреациялық ресурстардың түрлері

  • Табиғи — сарқырамалар, жартастар, үңгірлер және демалысқа қолайлы табиғи нысандар.
  • Мәдени-тарихи — кесенелер, храмдар, тасқа салынған суреттер және тарихи мұралар.

Мамандануы бойынша мысалдар

  • Минералды бұлақтар: Сарыағаш, Алма-Арасан, Щучье.
  • Су қоймалары: Қапшағай, Бұқтырма.
  • Таулы туризм: Солтүстік Тянь-Шань, Көкшетау, Алтай.

Қазақстандағы танымал рекреациялық бағыттар

Рекреациялық ресурстардың шоғырланған аймақтарының бірі — Оңтүстік Қазақстан. Мұнда Хантәңірі шыңы, Шарын каньоны, Медеу мұз айдыны, Шымбұлақ тау-шаңғы курорты орналасқан. Сондай-ақ туристер Тараз ескерткіштері мен Отырар мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығына, «Кіші түрік Меккесі» атанған Түркістанға жиі келеді.

Жаңа білімді бекіту

I. Тест тапсырмалары (тақырып соңынан)

  1. Әлеуметтік инфрақұрылым салалары.
  2. Әлеуметтік инфрақұрылымды орналастырудың шешуші факторы.
  3. Даналап (бөлшек) сату.
  4. Сауданың ең тығыз орналасқан кәсіпорындары.
  5. Қазақстандағы бөлшек және көтерме сауданың орталығы.
  6. Білім беру мекемелерінің халық қоныстанған зонадағы біркелкі орналасуы.
  7. Демалысты ұйымдастыратын адамдар мен арнайы мекемелердің қызметі.
  8. Демалыс, емдеу, туризм үшін пайдаланылатын табиғат нысандары мен адам қызметі қандай қорларға жатады?
  9. Қазақстандағы басты туризм орталығы.
  10. Қазақстандағы ең ежелгі курорттық зона.

II. Географиялық дуэл

  • Картадан негізгі объектілерді көрсету.
  • Нысандардың орналасуын дәлелдеу және қысқаша сипаттама беру.

Дағдыға екпін: картамен жұмыс, кеңістіктік ойлау, дәлелді жауап беру.

Қорытындылау және бағалау

Қорытынды сұрақтар

  1. Әлеуметтік инфрақұрылым салаларына нелер жатады?
  2. Оны орналастырудың шешуші факторы қандай?
  3. Бөлшек сауданың ерекшелігі неде?
  4. Сауда кәсіпорындары ең тығыз орналасқан аумақтарды атаңыз.
  5. Қазақстандағы бөлшек және көтерме сауданың негізгі орталығын атаңыз.

Бағалау

Сұрақтарға белсенді жауап берген, тапсырмаларды дұрыс орындаған оқушылардың жұмысы бағаланады. Бағалау кезінде жауаптың нақтылығы, дәлелділігі және картамен жұмыс сапасы ескеріледі.

Үй тапсырмасы

Оқуға

§18. Әлеуметтік инфрақұрылым салалары.

Зерттеуге

«Біздің сыныптың туристік таңдауы» тақырыбында сауалнама жүргізіп, нәтижесін қысқаша талдап келіңдер.