Картамен жұмыс кезеңі
Сабақтың мақсаты
Білімділік
«Отан — Қазақстан», туған ел туралы түсініктерді кеңейту; Отанды сүюге, мемлекеттік рәміздерді қастерлеуге тәрбиелеу; жыл бойы өткен тақырыптарды жүйелі түрде қайталау.
Дамытушылық
Отан туралы сөйлеу дағдыларын қалыптастыру; сөздік қорды молайту; ойлау мен есте сақтау қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік
Патриоттық сезім мен елге деген мақтаныш сезімін тәрбиелеу, туған жерге сүйіспеншілікті арттыру.
Қызығушылықты ояту: туған жер туралы ой
Қасым Аманжоловтың туған жер туралы өлеңінен үзінді:
Шықшы тауға, қарашы кең далаға,
Мәз боласың, ұқсайсың жас балаға.
Ол шеті мен бұл шетіне жүгіресің,
Шаршайсың ба, құмарың бір қана ма?
Уа, дариға алтын бесік, туған жер,
Қадіріңді білмей келсем, кешегі ер.
Жата алмас ем топырағыңда тебіренбей,
Ақын болмай, тасын болсам мен егер.
Неткен байтақ, неткен ұлы жер едің,
Жүрегімді нендей күйге бөледің.
Сенде тудым, сенде өстім, сенде өлсем,
«Арманым жоқ бұл өмірде» дер едім.
Осы шумақтардағы туған жерге деген сүйіспеншілікпен әр нағыз қазақ келіседі деп ойлаймын. Өлең сабақтың көңіл күйін айқындап, оқушыларды ойлануға жетелейді.
Сабақтың құрылымы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, көңіл күйін сабаққа бағыттау.
2) Мақсат қою
Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын таныстыру: «Біздің Отанымыз — Қазақстан» бөлімі бойынша білімді жүйелеу және бекіту.
3) Үй тапсырмасын тексеру
«Біздің Отанымыз — Қазақстан» тарауына кроссворд құрастыру тапсырмасын талдау.
Білімді тексеру: сұрақтар арқылы ой қозғау
Дәстүрлі «Еліміз қалай аталады? Елбасы кім?» сияқты сұрақтар оқушылар үшін жеңіл екенін ескере отырып, сабақта тереңірек ойлануға жетелейтін сұрақ қойылады:
Біз қандай елде тұрамыз?
Оқушылар жауаптары: егемен елде, тәуелсіз елде, кең-байтақ елде, татулық пен береке орнаған елде.
Осындай елдің оқушысы қандай болуы керек?
Оқушылар тұжырымы: білімді, тілалғыш, адал еңбексүйгіш, әділ, жауапкершілігі жоғары.
1-тапсырма: «Сұрақ-жауап»
- Парламент «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Заңды қай жылы және қай күні қабылдады?
- Қазақстан аумағы бойынша дүниежүзінде нешінші орында? (9-орын)
- Қазақстан аумағы қанша шаршы шақырым? (шамамен 2,7 млн км²)
- Елімізде халық саны қанша?
- Қазақстанда қанша ұлт өкілі тұрады?
- Қазақстан неше әкімшілік облысқа бөлінеді? (14 облыс)
Картамен жұмыс: саяхатқа дайындық
Неге карта керек?
Саяхатта адаспау үшін жолды білу маңызды. Ал жолды нақтылау үшін картаның көмегіне сүйенеміз.
Таулы, өзен-көлді аймақтарға барсақ — физикалық карта қажет. Қала, ауыл, көрші елдер бағытын анықтасақ — саяси-әкімшілік карта қолданылады.
2-тапсырма: картадағы негізгі әрекеттер
- Картаның солтүстігін, оңтүстігін, батысын, шығысын белгілеу.
- Қазақстанның көрші елдерін көрсету: солтүстікте — Ресей; оңтүстікте — Түрікменстан, Өзбекстан, Қырғызстан; шығыста — Қытай.
- Оңтүстік өңірдегі облыстарды белгілеу (мысалы: Қызылорда, Жамбыл).
- Солтүстік өңір облыстарын белгілеу (мысалы: Ақмола, Қостанай, Павлодар).
- Батыс өңір облыстарын атау (мысалы: Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау).
- Шығыс және орталықтағы ірі аймақтарды картадан көрсету (мысалы: Қарағанды).
Қосымша тапсырма: «Өндіріс картасы»
Үстел үстіндегі суреттерді (бидай, тұз, көмір, алтын, мақта, жеміс, мұнай, темір) өндірілетін өңіріне қарай картаға орналастыру. Бұл тапсырма оқушылардың географиялық сауаттылығын және логикалық байланыс құруын күшейтеді.
Сергіту сәті: қателікті тап
«Аралас, қатып қал, қорытынды шығар» ойыны: оқушылар сөйлемдегі қатені тауып, дұрыс нұсқасын дәлелдейді. Мақсаты — зейінді шоғырландыру және ой қорытуды дамыту.
Тарихқа шолу: елді басқару және жауапкершілік
Ұлы тұлғаларды танып-білу
Тақтадағы суреттер арқылы тарихи қайраткерлер туралы әңгіме өрбиді: Тәуке хан, Абылай хан, Қазыбек би, Әйтеке би, Төле би. Олардың елді басқарудағы рөлі мен бірлікке қосқан үлесі талқыланады.
Қазіргі басқару жүйесі
Бұрын ханға кеңесші болған билердің қызметін бүгінгі заманда мемлекеттік институттар атқарады: Парламент (Сенат және Мәжіліс), Үкімет (министрлер кабинеті), Премьер-министр. Министрліктердің негізгі бағыттары да аталады: білім, денсаулық, мәдениет, қаржы, қорғаныс, ауыл шаруашылығы, сыртқы істер, ақпарат және қоғамдық даму.
Ой толғау: «Егер мен…»
Оқушылар Үкімет мүшесінің рөліне еніп, ел үшін маңызды деп санайтын жұмыстарын ұсынады. Тапсырма жауапкершілік сезімін оятып, азаматтық ұстанымды қалыптастыруға көмектеседі.
«Поэзия минуты»: Отан туралы жыр
Оқушылар Отан туралы білетін өлеңдерін оқиды. Бұл бөлім сабақтың эмоционалдық қуатын арттырып, патриоттық сезімді бекітеді.
Қорытынды: жүректен шыққан тілек
Не үйрендік?
«Біздің Отанымыз — Қазақстан» тарауындағы негізгі тақырыптарды еске түсіріп, Қазақстанның географиясы, тарихы, басқару жүйесі және елдік құндылықтар туралы білімдер жүйеленеді.
Шығармашылық жұмыс
Оқушыларға жүрек бейнесі таратылады. Олар жүрекке Отанға арналған сезімін, тілегін жазып, дауыстап оқиды және Қазақстан картасына жапсырады.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
«Менің Отаным…» тақырыбына шығарма жазу.
Бағалау
Оқушылардың жауаптары, картадағы жұмысы, топтық белсенділігі және шығармашылық тапсырмалардағы ой тұжырымдары негізінде бағаланады.