Қазақша рефераттар

Дайындық кезең

Педагогикалық мониторинг: инновациялық мектепті дамытудың шешуші факторы

Педагогикалық мониторинг және тәжірибелік-эксперименттік жұмыс нәтижелерін бағалау — инновациялық мектепті дамытуға ықпал ететін маңызды басқарушылық құрал. Бұл бағыттың негізгі мақсаты — білім беру қызметінің нәтижелерін талдау мен болжауға мүмкіндік беретін тәжірибелік-эксперименттік жұмысты сүйемелдейтін тиімді педагогикалық мониторинг механизмін анықтау.

Сабақ жоспары

  1. Педагогикалық мониторинг ұғымы, оның зерттеу қызметіндегі мәні мен орны.
  2. Ғылыми ақпаратты жіктеудің қысқаша сипаттамасы.

Педагогикалық мониторинг ұғымы және оның мәні

Педагогикалық мониторинг — педагогикалық объектінің немесе құбылыстың жай-күйін үздіксіз бақылау, бағалау, талдау және болжауға бағытталған жүйе. Ол жасалған жұмыстың нәтижелерін түрлі дереккөздер арқылы (монографиялар, диссертациялар, журнал мақалалары мен жарияланымдар және т.б.) зерделеуді де қамтиды.

Білім сапасы туралы басқарушылық көзқарас

ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаев 2007 жылғы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына жолдауында еліміз бойынша әлемдік стандарттар деңгейінде сапалы білім беру қызметін көрсету қажеттігін атап өтті. Бұл міндет білім беру ұйымдары мен педагогтердің жауапкершілігін күшейтеді.

  • Білім сапасы ең алдымен мақсат пен нәтиженің сапасына тәуелді.
  • Одан кейін басқару сапасы, мұғалімнің кәсіби деңгейі, педагогикалық іс-әрекет сапасы, оқушының оқу әрекеті мен уәждемесі маңызды орын алады.
  • Сапалы нәтижеге жетудің өзегі — шығармашыл әрі үздіксіз дамитын мұғалім.

Оқу үдерісінде білім сапасын басқарудың негізгі тетіктері — бақылау, талдау, бағалау, бағдарлау және нәтижелер динамикасын салыстыру. Осы үдерісте оқу-тәрбие сапасын жүйелі бағалаудың сенімді көзі ретінде мониторинг ерекше орын алады.

Мониторинг нені көрсетеді және не үшін қажет?

Негізгі анықтама

Мониторинг — белгілі бір үдерістің немесе құбылыстың жай-күйін бақылау, бағалау, талдау және болжау жүйесі. Ол нақты параметрлерді тіркеп, басқарушылық шешім қабылдауға дерек береді.

Практикалық құндылығы

Тоқсан немесе бөлім соңындағы нәтижелерді график, кесте және салыстырмалы талдау арқылы көрсету оқушының жетістігі мен олқылықтарын анық байқатады. Даму мониторингі оқушыға өз оқу деңгейін бақылауға мүмкіндік беріп, бағалаудағы әділетсіздік тәуекелін төмендетеді.

Мониторингтің ерекшеліктері

  • 1) Олқылықтарды дәл табады. Белгілі тақырып бойынша меңгеру деңгейі төмендесе, кемшілікті жоюға арналған тапсырмалар жүйесі ұсынылады.

  • 2) Өзіндік жауапкершілікті күшейтеді. Оқушы өз кемшілігін көріп, қатарынан қалмау үшін нақты әрекет жоспарын құрады.

  • 3) Зейінді тәрбиелейді. Тұрақты бақылау оқу тәртібін қалыптастырады.

  • 4) Жүйелілік пен сабақтастықты көрсетеді. Білімнің кезең-кезеңімен қалыптасуы айқындалады.

  • 5) Ойлы оқуға дағдыландырады. Талдау мен рефлексия оқу нәтижесін тұрақтандырады.

Білімділік мониторингтің көпдеңгейлі жүйесі

1-деңгей: жеке

Мониторингті мұғалім жүзеге асырады: оқушының жеке нәтижелері, дербес ілгерілеуі мен оқу қиындықтары айқындалады.

2-деңгей: мектепішілік

Әкімшілік оқушы білімінің дамуын және сыныптардың динамикасын бақылайды. Тоқсан, жартыжылдық, жыл көлемінде алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бақылау жүргізіледі.

3-деңгей: ұйымдық даму

Білім беру ұйымының даму динамикасы бағаланады. Бұл деңгейде мұғалімнің педагогикалық іс-әрекеті оқу үдерісінің өзегі ретінде қарастырылады.

Мұғалім қызметі мониторингінің негізгі мақсаты

Мұғалімнің іс-әрекетін бағалаудағы мониторинг педагог кадрлардың шеберлігі мен біліктілігін арттыруға, инновациялық тапсырмаларды іске асыру жолдарын меңгеруге және кәсіби дамудың нақты көрсеткіштерін белгілеуге бағытталады.

Педагогикалық іс-әрекетті бағалаудағы мониторинг кезеңдері

1-кезең: дайындық

  • Мақсатты нақты қою.
  • Бақылау объектісін таңдау.
  • Бақылауды жоспарлау.

2-кезең: практикалық

Ақпарат жинақталады және дәлелді деректер қалыптастырылады:

  • Нормативтік құжаттарды іріктеу
  • Сабаққа қатысу
  • Білім, білік, дағдыларды бақылау
  • Сауалнама жүргізу
  • Тест алу
  • Өзін-өзі бағалау

3-кезең: талдау және қорытынды

  • Алынған мәліметтерді өңдеу, жүйелеу және талдау.
  • Бақылау қорытындысын шығару, ұсыныстар енгізу.

Мониторинг қандай нәтиже береді?

Мұғалім үшін

  • Педагогикалық шеберліктің нақты деңгейін айқындайды.
  • Педагогикалық мүмкіндікті және даму нүктелерін анықтайды.
  • Нысаналы кәсіби қолдау көрсетуге жол ашады.

Мектепішілік басқару үшін

Мониторинг мектепішілік басқару үдерісін жүйелі етеді: деректерге сүйенген шешім қабылдау, нәтижені салыстыру, ресурстарды тиімді бөлу және оқу сапасын жоспарлы арттыру мүмкіндігі кеңейеді.

Қазіргі мұғалім бейнесі

Бүгінгі мұғалім — шығармашыл тұлға. Ол үздіксіз ізденген сайын, болашақ ұрпаққа берілетін білім де соғұрлым сапалы болады. Мұғалімнің кәсіби күш-қуаты мен эмоционалдық жай-күйі тұрақты болғанда, сабақ беру сапасы артып, еңбектің нәтижелілігі күшейеді.

Ақпараттандыру және электрондық оқыту: кәсіби құзыреттілікті арттыру бағыты

Білім беруді ақпараттандыруды дамыту мақсатында оқу үдерісінде және кадрларды жетілдіру мен қызмет көрсету барысында АКТ-ны тиімді қолдануға ерекше назар аудару қажет. Электрондық оқыту әдістемелерін меңгеру үшін білім берудің барлық деңгейіне лайықты педагог кадрларды дайындау және қайта даярлау маңызды.

Кәсіби дамудың басты шарты

Мұғалімнің кәсіптік деңгейін қалыптастырудың негізгі шарты — компьютерлік сауаттылықты жүйелі жетілдіру. Бұл тек техниканы қолдану емес, оқу мазмұнын күшейтетін цифрлық құралдарды педагогикалық мақсатқа сай таңдауды да қамтиды.

Мұғалімге қажет цифрлық дағдылар

  • Компьютерлік бағдарламаларды практикалық деңгейде меңгеру
  • Интернет-технологияларды қолдану
  • Дидактикалық материалдарды әзірлеу дағдылары
  • Электрондық ресурстарды сабақ типологиясына сай кіріктіру

Дидактикалық материалдардың мысалдары

  • Көрнекі құралдар, кестелер, ойлау-құрылым схемалары
  • Жеке жұмысқа және топтық жұмысқа арналған карточкалар
  • Тест тапсырмалары, ақпараттық материалдар
  • Реферат, баяндама, дебатқа арналған анықтамалық ресурстар

Электрондық оқу басылымдарын (ЭОБ) қолданудың педагогикалық шарттары

Электрондық ақпараттық қорлар мен электрондық оқу басылымдарының мүмкіндіктері сабақ құрылымына сәйкес пайдаланылғанда ғана нәтижелі болады. Бұл жерде дәстүрлі және автоматтандырылған оқыту түрлерін үйлестіру, оқу үдерісіндегі рефлексияны күшейту, оқушының танымдық белсенділігін арттыру маңызды.

  • ЭОБ-ты орынды қолдану арқылы уәждемелік ортаны қалыптастыру.
  • ЭОБ түрлерін білу және оларды оқу мақсаттарына сай таңдау.
  • ЭОБ-қа дидактикалық тапсырмаларды енгізу арқылы әдістемелік мүмкіндіктерді кеңейту.

Қорытынды ой

Оқу үдерісінде электрондық оқу басылымдарын жүйелі қолдану мұғалімнің кәсіби құзыреттілігінің жоғары деңгейін көрсетеді. Ең маңызды көрсеткіштердің бірі — педагогтің өз электрондық оқу ресурстарын әзірлеуге талпынысы және оны оқу тәжірибесіне тиімді енгізуі.