Ауа қасиеттерін ата
Кіріктірілген ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті (Тәй-тәй технологиясы)
Тақырыптар
- Таза ауа
- Ағаштардың суретін салу
Блингвизм
- Ауа
- воздух
- Ағаш
- дерево
Мақсаты
- Таза ауаның денсаулық үшін маңызы зор екенін түсіндіру.
- Тәжірибе арқылы ауаның қасиеттерімен таныстыру.
- Шығармашылық қабілеттерін дамыту.
- Табиғатты қорғауға, ауаны ластамауға, адамгершілікке тәрбиелеу.
Көрнекіліктер мен құралдар
Слайдтар
Табиғат көріністері, ағаштар, зауыт/фабрика, көліктер, ұшақтар бейнелері.
Тәжірибе құралдары
Стакандар, доп, шарлар, су, шырағдан.
Құрастыру
Түрлі-түсті қағаздар.
Сурет салу
Картоп бастырмасы, ақ қағаз, субояқ.
Қосымша
Электронды оқулық, үлгі сурет.
Мотивациялық қозғаушы кезең
Таңғы жиын
Балалар шеңберге жиналып, бүгінгі күнмен амандасады.
Аспан түрді түндігін,
Жерге сәуле жайылды.
Неткен ашық бүгін күн,
Қайырлы күн, қайырлы!
Іздену-ұйымдастырушы кезең
Әңгіме және ой қозғау
Балаларға жер бетінде көзге көрінбейтін, бірақ әрдайым жанымызда болатын “сиқыршы” туралы сұрақ қойылады: біз оны көрмейміз, бірақ сеземіз; ол үнемі қоршап тұрады. Бұл — ауа.
Тақырып: «Таза ауа». Ауа тіршілік үшін аса қажет. Балаларға мұрындарын қысып, дем алмай көріп, қанша уақыт шыдай алатынын байқау ұсынылады. Осылайша ауа жетіспеуі бірден сезілетіні талқыланады.
Негізгі ой: біз ауамен тыныс аламыз, сондықтан ауа — тірі табиғаттың ең маңызды қажеттіліктерінің бірі.
Табиғат және ағаштың пайдасы
Слайд арқылы табиғаттың әсем көріністері көрсетіледі: су, тау, жер, ағаш. Табиғаттың маңызды бөлігі — ағаштар.
Балалар ағаштың пайдасын атайды: ағаш көлеңке береді және ең бастысы — ауаны тазартады.
Ауаның ластануы және ағаштың қорғаныс қызметі
Қалалық ортадағы зауыт-фабрикалардың түтіні, көліктерден шығатын газдар, ұшақтар мен басқа да техника ауаны ластайтыны түсіндіріледі.
Ағаштар зиянды газдар мен түтінді бойына сіңіріп, айналаға таза ауа бөледі. Сондықтан ағаштарды сындырмай, көбейтіп отырғызу, қамқор болу қажет.
Ғажайып сәт: Орман ханшайымы
Орман ханшайымы балалармен амандасып, орманда ағаш түрлері көп екенін және ағаштан тұрмысқа қажетті бұйымдар жасалатынын айтады. Сондықтан ағаштарды қорғап, қамқор болудың маңызы түсіндіріледі.
Ханшайым бірнеше тапсырма әкелгенін, тапсырмаларды жақсы орындаған балаларға сыйлық бар екенін хабарлайды.
Орталықтар бойынша жұмыс
Балалар үш орталықта жұмыс істейді: ғылым, өнер, құрылыс. Белгілер таратылады, әр бала өз орталығына бағытталады.
Ғылым орталығы
Тәжірибелер арқылы ауаның қасиеттерін зерттеу.
Өнер орталығы
Картоп бастырмасы арқылы ағаштың суретін салу.
Құрылыс орталығы
Түрлі-түсті қағаздан қызғалдақ құрастырып, ішіне үрлеу арқылы көлем беру.
Ғылым орталығы: ауаның қасиеттері (тәжірибелер)
I тәжірибе: Ауа жануға қажет
Екі шырағдан жағылады: біреуі стаканмен жабылады, екіншісі ашық қалады. Стаканмен жабылған шырағдан ауа жетіспегендіктен тез сөнеді, ал ашық тұрғаны жана береді.
Қорытынды: ауа жануға қажет.
II тәжірибе: Ауа орын алады
Стакан тік ұсталып, суға баяу түсіріледі: су стаканға кірмейді, себебі ішінде ауа бар — ол суды өткізбей “тосқауыл” болады. Стакан қиғаш ұсталғанда ауа көпіршік болып шығып, оның орнын су басады.
Қорытынды: ауа түссіз әрі мөлдір; ол кеңістікті толтырады.
Сұрақ: топтағы мөлдір заттарға нелер жатады?
III тәжірибе: Ауа сығылады
Допты екі бүйірінен қысқанда, ол қабысып ішке кіреді — ішіндегі ауа сығылады. Қолды жібергенде доп қайта қалпына келеді, себебі ішіндегі ауа серпіліп, бұрынғы көлемін сақтауға ұмтылады.
Қорытынды: ауа сығылады және серпімді.
IV тәжірибе: Ауа дыбыс шығарады
Шар үрленіп, “ауа-сиқыршы” ішіне “ұсталады”. Шардағы ауа жіберілгенде дыбыс естіледі. Фольганы ерінге жақындатып үрлегенде ол дірілдейді — ауа дірілдегенде дыбыс пайда болады.
Қорытынды: ауа дірілдегенде дыбыс шығады.
Өнер орталығы: картоп бастырмасымен сурет салу
Балалар табиғаттың маңызды бөлігі — ағаштың суретін картоп бастырмасы әдісімен салады. Тәрбиеші орындау жолын көрсетіп, кезең-кезеңімен түсіндіреді.
Құрылыс орталығы: қағаздан қызғалдақ құрастыру
Түрлі-түсті қағаздан қызғалдақ құрастырылып, ішіне үрлеу арқылы ауа жіберіледі. Осылайша көлемді пішін жасау үйретіледі. Тәрбиеші бағыт-бағдар беріп, көмектеседі.
Сергіту сәті
Таза ауада дем алып,
Шынығамыз жаттығып.
Айналаны қорғаймыз,
Күл-қоқыстан тазартып.
Жұмбақтар
- Біз оны көрмейміз, онсыз өмір сүрмейміз. Бұл не?
- Ауызы жоқ, сыңғырлайды, күледі, онсыз бірақ жер бетінде тірлік жоқ.
- Көзге ілінбейді, жұтсаң білінбейді.
- Таңмен көзін ашады, әлемге нұрын шашады.
Ескерту: 10–15 минуттан соң орталықтар ауыстырылады.
Рефлексивті-коррекциялаушы кезең
Қорытынды сұрақтар
- Біз үш орталықта қандай жұмыстар жасадық?
- Ауа не үшін қажет?
- Ауа қай жерлерде болады?
- Неге жан-жағымыздағы ауаны көрмейміз?
- Ауаның қасиеттерін ата.
Күтілетін нәтиже: білуі тиіс
Ауасыз тіршілік жоқ екенін және жел — ауаның қозғалысы екенін біледі.
Күтілетін нәтиже: талпынуы
Ауаның қасиеттерін тану үшін тәжірибе жасауға ынталанады.
Күтілетін нәтиже: қолынан келуі
Ағаштың суретін салып, гүлдің бейнесін құрастыра алады.