Ана тілін құрметтемеу - ештемені сыйламау деген сөз
Кіріспе
Армысыздар, құрметті қонақтар мен тіл жанашырлары! «Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте» атты сайысымызға қош келдіңіздер. Ана тілі — ұлттың жаны, рухы мен болмысы. Тілді қадірлеу — өзіңді, еліңді, тарихыңды құрметтеу.
Өлең жолдары
Ана тілім — арым, нәрім, қуатым,
Сенсің менің жан сырымды ұғатын.
Өзің барда ұлтым ұлы, ел аман,
Шағың келді биіктерге шығатын.
Негізгі ой
- Көп тіл білу — көкжиекті кеңейтеді.
- Өз тіліңді құрметтеу — ұлттық жауапкершілік.
- Сөз мәдениеті — тұлғалық мәдениеттің өзегі.
Сайыс форматы: 7 тур
Сайыс жеті турдан тұрады. Әр тур тілдік білімді ғана емес, тапқырлықты, мәдениетті сөйлеуді және командамен жұмыс істеуді бағалайды.
І тур — Сәлемдесу
Топтар қазақша, орысша және ағылшынша өз топтарын таныстырады. Сәлемдесу — ізеттілік пен адамаралық сыйластықтың бастауы.
ІІ тур — «Сөз қаруы — ой»
Берілген сурет бойынша әңгіме құрастыру. Шарт бойынша әңгіме орыс тілінде айтылады.
Тақырыптық тірек ой
«Піл күшті, бірақ тіл одан да күшті».
Орысша баламасы: «Слон всех сильнее, а язык и слона сильнее».
Орыс тілін түсінемін, білемін,
Шет тілін де жаттап оқып жүремін.
Ата-бабам қастерлеген жанындай,
Ана тілім — менің нағыз жүрегім.
ІІІ тур — «Қанат қақты» (Капитандар сайысы)
Мақал-мәтелдердің жалғасын табу.
- Тіл тас жарады, (тас жармаса бас жарады).
- Тіземнен сүріндірсең сүріндір, тілімнен сүріндірме.
- Піл көтергенді тіл көтереді.
- Ат жүйрігі қасқа, тіл жүйрігі басқа.
- Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ.
- Шебердің қолы ортақ, шешеннің тілі ортақ.
- Бас ойлағанда тіл тыныстайды.
- Қырғи тіл — қиыр қылыш.
- Икемді тіл инеден өткір.
- Құлақ екеу, тіл жалғыз.
- Аз сөйлеп, көп тыңда.
- Қос тіл — қос қанатың.
Қазақ тілім — өз тілім, ана тілім,
Абай, Мұхтар сөйлеген дана тілім.
Қастерлейді ұл-қызым мәңгі сені,
Болашағым, бақытым — дара тілім.
IV тур — «Тапқырлар» (Жұмбақ)
Жұмбақтардың шешуін үш тілде айту: қазақша, орысша, ағылшынша.
Бағалау өлшемі: дәлдік, тілдік сауат, мәнерлілік.
V тур — «Сен білесің бе?» (Ұлттық ас)
Әртүрлі ұлт өкілдерінің ұлттық ас мәзірін таныстыру және дайындалу жолын қысқаша түсіндіру.
Қазақстанда 130-дан астам ұлт пен ұлыс тату-тәтті өмір сүреді. Біз қандас болмасақ та — жандаспыз.
VI тур — «Кім біледі?» (Тұлғаларды тану)
Қазақстан және өзге ұлт өкілдері арасындағы әртістердің, әншілердің, еңбек қайраткерлерінің, елбасыларының суреттері көрсетіледі. Оқушылар олардың кім екенін анықтайды.
Тілім тірі — тірі дербес күн кешпек,
Аты тұрып қалай артқа мінгеспек?!
Тілсіз тыныс ала алмайды мемлекет,
Бас кессе де, жоқ емес пе тіл кеспек.
VII тур — «Сөз тапқанға қолқа жоқ»
Сұрақтар қойылады. Жауап берілген әріптен басталуы керек: Ә, А, Ж, Р, С, Т, Б, М, Д, О, Л, К.
Сұрақтар (1–12)
- Қай қалада тұрасың?
- Сенің сүйікті әншің кім?
- Қандай тағамды ұнатасың?
- Сыныптағы досыңды ата.
- Жасың нешеде?
- Сынып жетекшіңнің аты кім?
- Сен озат оқушысың ба?
- Математика пәні саған ұнай ма?
- Қандай мамандықты қалайсың?
- Кімге ұқсағың келеді?
- Сүйіп оқитын кітабың қандай?
- Жазғы демалысты қалай өткіздің?
Сұрақтар (13–24)
- Қазақстанның астанасы қай қала?
- Парта неден жасалады?
- Қардың түсі қандай?
- Сүйікті тағамың қандай?
- Қандай гүлді ұнатасың?
- Мектепке немен келесің?
- Күзде ауа райы қандай?
- Сыныптағы ең сұлу қыз кім?
- Алматы қандай қала?
- Қыс мезгілі несімен ұнамсыз?
- Сен қандай оқушысың?
- Өзіңді бір сөзбен қалай сипаттар едің?
Ескерту: Тізімдегі 24-сұрақ редакциялық толықтыру ретінде берілді (санақ тұтастығын сақтау үшін).
Ана тілім — күн нұры, шуақтайсың,
Мөлдір таза, шын кәусар бұлақтайсың.
Өнер-білім, ғылымда сәуле шашқан,
Темірқазық жұлдызым — шырақтайсың.
Қорытынды
Қорытынды шығару үшін сөз кезегі қазылар алқасына беріледі. Жеңімпаздар марапатталады.
Бағалау
Тілдік сауат, мазмұн, тапқырлық, командалық жұмыс.
Нәтиже
Белсенді қатысушылар мен үздік командалар анықталады.
Марапат
Жеңімпаздар дипломдармен және алғыс хаттармен марапатталады.