Кітап ғажап дос
Ашық тәрбиелік іс-шараның барысы
Бұл тәрбиелік сағатта оқушылар кітаптың құндылығын сезініп, оны күтіп ұстаудың мәнін түсінеді. Сабақ барысы ойын түріндегі тапсырмалармен басталып, көрініс пен өлеңдер арқылы тереңдейді.
I. Ұйымдастыру және кіріспе
Мұғалім оқушыларды ерекше себеппен жиналғанын айтып, алда тұрған қақпаны білім арқылы ашуға шақырады. Ол үшін екі жұмбақ шешіледі.
Ұсынған қойнынан,
Білімнің үлесін.
Шықпайды ойыңнан,
Досың ғой, білесің.
Бұл не?
Жауабы: Кітап
Қабат-қабат қатталған,
Асыл сөзбен апталған.
Парағы бар сөйлейтін,
Ол қазына өлмейтін.
Бұл не?
Жауабы: Кітап
Осыдан кейін мұғалім: «Ендеше, бүгінгі тақырыбымыз — кітап туралы» деген қорытынды жасайды.
II. Негізгі бөлім: «Құрметтейік кітапты»
Мұғалім сабақтың түйінін айқындайды: кітап — білімді жетілдіретін құрал ғана емес, рухани қазына. Оқушының міндеті — оны қадірлеу, ұқыпты ұстау, үзбей оқу.
Көрініс: «Кітап ханшайымының келуі»
Кітап ханшайымы: «Мен — адамның досымын. Менің атым — кітап. Мені жасау үшін көп адам еңбек етеді: орманшы ағаш кеседі, фабрика қағаз жасайды, автор жазады, суретші сурет салады, баспахана басып шығарады, жұмысшылар ауыл-ауылға, қала-қалаға таратады. Сондықтан мені күтіп ұста: жыртпа, бүлдірме. Мен — сенің сенімді досыңмын!»
Осы сәтте оқушылар кітапқа кететін еңбекті өлең жолдарымен баяндайды: орманшыдан бастап баспаханаға дейінгі талай жанның маңдай тері кітаптың қадірін арттыратынын айтады.
Оқушының қысқа жауабы (тәрбиелік түйін)
«Кітапты жыртпай, кірлетпей, бүлдірмей, таза ұстау керек. Оқығанда мәнерлеп, дұрыс оқуға тырысу қажет.»
Көрініс: «Кітаптар мұңы»
Сыныпқа ренжіген Әліппе кітабы кіріп, өз парақтарының жыртылғанын, мұқабасының бүлінгенін айтып мұңын шағады. Артынша «Ана тілі» мен «Математика» оқулықтары да өз бастарынан өткен жағдайды баяндайды.
Әліппе
«Парақтарым паршаланды, мұқабам бүлінді. Мені сүйретіп, қорлағаны жанымды ауыртты…»
Ана тілі
«Авторлар талай еңбек етті. Бірақ ұқыпсыз баланың қолына түсіп, бір жылға жетпей тоздым…»
Математика
«Сиямен шимайлады, беттерімді жыртты, тіпті доп қылып тепкілеп кетті…»
Үміт сәулесі
Қазақ тілі оқулығы ұқыпты оқушы — Дәуренбек сияқты балалар барын айтып, кітаптарға дем береді: «Келесі оқу жылында мұқият баланың қолына түссеңдер екен».
Ортақ уәде
Мұғалім: «Біз кітаптардың алдында Адырбай мен Сотқарбай сияқты болмаймыз деп уәде береміз бе?»
Оқушылар: «Иә, уәде береміз. Жақсылықты жақтаймыз, еш кітапты жыртпаймыз. Бар кітаппен дос болып, сенімдерді ақтаймыз.»
III. Кітаптың адам өміріндегі орны
Мұғалім кітаптың тәрбиелік қуатын атап өтеді: ол елді сүюге, талапшыл әрі кішіпейіл болуға, мейірімділік пен төзімділікке баулиды; жаман әдеттен аулақ болуға шақырады; ақыл-кеңес, тәлім-тәрбие, үлгі-өнеге береді.
Өлең өрнегі: кітап туралы ойлар
Адамның досы — кітап, өмір кілті… Ақылшы, жанға серік, жол бастаушы,
Асыл ой қазынасы, өмір көркі.
Білім басы — Әліппеден… Оқысақ, кітап сырын ашып терең,
Түпсіз мұхиттай ойға жетелейді.
Кітап — күнде ақылшы… Ой-өрісті өсіретін, бағыт беретін,
Жанға жақын серігім.
Кітап — мектеп, тәрбие… Ақылды еселеп, білім нәрін молайтып,
Жаңа белеске бастайды.
Қанатты сөздер: кітапқа құрмет
- Абай: «Артық ғылым кітапта, ерінбе оқып көруге.»
- «Кітап — ақылды қуаттандыратын құрал.»
- «Өмірдегі ең жақсы кеңесші — кітап.»
- «Кітапсыз үй — жансыз дене.»
- «Кітап — асып-таспайтын адал дос.»
- «Білім — шамшырақ, кітап — ұстаз.»
- «Кітап — ғажап дос: қиын сәтте сырлас, ешқашан өкіндірмейді.»
- «Жақсы кітап — жақсы қоғам сияқты: сезім мен санаңды нұрландырады.»
Кітапханамен байланыс
Кітапханашы оқушыларды мектеп кітапханасындағы кітап қорымен таныстырып, әр кітаптың ерекшелігі мен маңызын түсіндіреді. Сонымен бірге журналдарға жазылу, кітапханаға тұрақты бару және кітапты уақытында алып, оқып қайтару мәдениетіне тоқталады.
Қорытынды үндеу
Кітапты неғұрлым көп оқысақ, біліміміз соғұрлым толығады. Өз оқулығымызды да, кітапханадан алған кітапты да таза ұстап, тозған жерін жамап, тыстап, ұқыптауға тырысайық. Кітапты үзбей оқып, оны сенімді досқа айналдырайық. Алған біліммен самғап, білімнің биік шыңына көтеріліп, еліміздің мәртебесін асқақтататын саналы ұл-қыз болып өсейік.