Мәтінді оқу, сұрақтарға жауап іздеу
Кіріспе: психологиялық дайындық және ұйымдастыру
Сабақ оқушылардың көңіл күйін көтеріп, жұмысқа жұмылдырудан басталады. Мақсат — сыныпта жайлы орта қалыптастырып, бірлескен әрекетке бағыттау.
Топқа бөліну
Оқушылар стикер түстерін таңдау арқылы 4 топқа бөлінеді.
- 1-топ
- 2-топ
- 3-топ
- 4-топ
Сабаққа ынталандыру
«Біз қандаймыз, қандаймыз…»
Біз қандаймыз, қандаймыз,
Шұғылалы таңдаймыз.
Күлімдеген күндейміз,
Ренжуді білмейміз.
Білу: үй тапсырмасын тексеру және пысықтау
«Ыстық орындық» әдісі
Бір оқушы орындыққа отырып, мәтін мазмұнын шапшаң әрі нақты баяндайды. «Орындық ыстық» екені ескертіледі — бұл оқушыны жылдам ойлауға және жүйелі сөйлеуге үйретеді.
«Ортадағы қаламсап» тәсілі
Оқушылар қаламсаптарын ортаға жинайды. Мұғалім қаламсаптардың бірін таңдайды, ал иесі сұраққа жауап береді. Бұл тәсіл барлық оқушының сабаққа қатысуын қамтамасыз етеді.
Пысықтауға арналған сұрақтар
- Анасы Қайрошты қайда іздеп келеді?
- Қайроштың досының аты кім? Оның аты мәтіннің қай бөлігінде кездеседі?
- Мария апай деп отырғанымыз кім?
- Қайрош неліктен анасымен бірге ауылға кетіп қалмады?
- Егер сен Қайроштың орнында болсаң, не істер едің?
- Анасы Қайрошқа қандай аманат сөз айтты?
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың назарын қайта шоғырландыру.
Мағынаны ашу: жаңа сабаққа әзірлік
«Миға шабуыл» сұрақтары
Оқушылардың бастапқы білімін анықтап, тарихи ұғымдарды нақтылау үшін төмендегі сұрақтар қолданылады:
- «Соғыс» сөзін қалай түсінеміз?
- Ұлы Отан соғысы қай жылдар аралығында болды?
- Ұлы Отан соғысы қай мемлекеттер арасында болды?
- Ұлы Отан соғысы қай елдің жеңісімен аяқталды?
- Ұлы Отан соғысының аяқталғанына биыл неше жыл толады?
- Ұлы Отан соғысына қатысқан қандай батырларды білеміз?
- Соғыстың адамзатқа әсері қандай болды?
Көрнекілік және талқылау
Соғыс тақырыбын түсіндіру барысында бейнеүзінді көрсетіліп, мазмұны талданады. Одан кейін «нысана» тәсілі арқылы оқушылардың Әлия туралы бұрыннан білетін мәліметтері еске түсіріледі.
«Оркестр» ойыны
4 топтағы оқушылар аспаптарды бейнелеп, қимыл арқылы бірлескен әрекетті көрсетеді. Бұл кезең сыныптың бірлігі мен сергектігін арттырады.
Негізгі мазмұн: тарихи дерек және тұлға тағылымы
Ерлік туралы ой
Халқымыз Отан үшін от кешіп, елдік пен ерлік сынға түскен сәтте қас қақпай өмірін құрбан еткен батыр ұл-қыздарын қастерлеп, қадір тұтады.
Тарихи дерек
1941–1945 жылдары 1 196 164 қазақстандық әскерге алынған.
Ерлік көрсеткіші
518 қазақстандық Кеңес Одағының Батыры атағын алған. Олардың арасында батыр қыздардың үлесі ерекше.
Өлкетану байланысы
Оқушылармен бірге өз өңірінен шыққан соғыс ардагерлері мен батырлар туралы деректер қарастырылады (мысалы, Бейнеу ауданынан шыққан майдангерлер туралы суреттер мен материалдар арқылы).
Қазақтың батыр қыздары
Ұлы Отан соғысы тарихында есімдері аңызға айналған қазақтың үш батыр қызы — Әлия, Мәншүк, Хиуаз. Бұл ерліктің сыры неде? Әр дәуір осы сұраққа өз биігінен жауап беріп келеді.
Әлия Молдағұлова туралы қысқаша мәлімет
Кеңес Одағының Батыры Әлия Молдағұлованың қысқа ғұмыры — ел жадындағы өнеге. Ол небәрі 18 жасқа енді ғана толған шағында ерлікпен танылды. Шын аты — Ылия (бұл есімді әжесі қойған).
Отбасы және кезең шындығы
Қуғын-сүргін жылдары Әлияны тағдыр талай сынады. Атасы Сарқұл «бай» саналып, 1928 жылдан бастап қуғынға ұшыраған. Әкесі Нұрмұханбет бас сауғалап, әр жерде жасырын өмір сүрген.
Балалық шағы және оқу жолы
Анасы Маржан қайғылы жағдайда қаза табады. Әлия нағашысы Әубәкірдің қолында тәрбиеленеді. Нағашысының қызметіне байланысты Әулиеатада (Жамбыл), Мәскеуде және Ленинградта білім алған.
Оқулықпен жұмыс: топтық талдау және өзара оқыту
Джигсо тәсілі
Әр топ мәтінді іштей оқып, өз бөлігін талдайды. Кейін топтар бір-біріне сұрақ қойып, ақпарат алмасады. Нәтижесінде мәтіннің мазмұны толық әрі жүйелі ашылады.
Топтарға тапсырма
- Мәтінде айтылған бөлім бойынша әңгімелеу.
- Топтар арасында сұрақ-жауап ұйымдастыру.
- Ойды дәлелмен жеткізу және қорғай білу.
Сөздік жұмысы
Терминдерді дәптерге жазып, мағынасын түсіндіру:
Артек — балалардың демалыс орны.
Топтық жұмыс (қолдану кезеңі)
- I топ: мәтінді оқу, сұрақтарға жауап табу.
- II топ: Әлияға мінездеме беру.
- III топ: оқушы Әлия мен батыр Әлияның байланысы туралы ой қорыту.
- IV топ: Әлия өсірген гүлдердің атауын анықтау.
Шығармашылық тапсырма: «Бес жолды өлең» (синкуэйн)
Тақырып: «Әлия». Топтар постерге жазады, бір-бірін қайталамай, ойларын дәлелдеп қорғайды.
Бағалау, рефлексия және үй тапсырмасы
Табыс критерийлері
Үй тапсырмасы
- Мәтінді түсініп оқу.
- Автор туралы қосымша дерек жинау.
- Реферат жазу.
Жаңа сабақ
- Мәтін авторы туралы мәліметті толықтыру.
- Топтық жұмыс арқылы тақырыпты ашу.
Рефлексия
«Сұрақтар қоржыны»
- Бүгінгі сабақтан алған әсерің қандай?
Өзін-өзі бағалау: «Бағдаршам» әдісі
Оқушылар стикерлерін (жасыл/сары/қызыл) жапсыру арқылы өз деңгейін бағалайды.
Суммативті бағалау
Жинақталған жауаптар мен топтық жұмыс нәтижесіне сүйене отырып бағалау жүргізіледі (АКТ, кеспе қағаздар, түсті қағаздар қолданылады).