Иманды бол
Тәрбие сағаты • 6-сынып
Имандылық – адамгершіліктің асыл қасиеті
Бұл шараның өзегі — жас ұрпақты адамгершіліктің биік шыңы саналатын имандылыққа баулу, жат діни ағымдардың ықпалына түсіп қалудан сақтандыру және саналы түрде қарсы тұра алатын дүниетаным қалыптастыру.
Мақсаты
- Ислам дінінің адам өміріндегі орнын және қазақ дүниетанымындағы рухани құндылықтардың мәнін түсіндіру.
- Хадис пен сүннеттегі құндылықтарды салт-дәстүр, әдет-ғұрып тәрбиесімен сабақтастыра отырып, оқушы бойына сіңіру.
- Тілін, дінін құрметтеуге, ата-ананы қадірлеуге, сабыр мен төзімділікке, жат әдеттерден сақтануға тәрбиелеу.
Көрнекілігі
Негізгі ой: имандылық — адамның ішкі рухани реттеуіші, көркем мінездің тірегі, қоғамдағы қарым-қатынастың әділ әрі мейірімді болуына бастайтын жол.
Шараның барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Оқушылармен сәлемдесу
- 2 Қонақтарды қарсы алу
Негізгі бөлім
1) Бейнеролик
«Иманды бол!» тақырыбындағы бейнематериалды тамашалау.
2) Мұғалімнің сөзі
Имандылықтың мәні мен қоғамдағы орны туралы ой қозғау.
3) Көрініс
«Иманды қыз» тақырыбындағы сахналық көрініс.
4) Пікір алмасу
Сұрақ-жауап арқылы ойды нақтылау.
5) Бейнеролик
Тақырыпты тереңдететін қосымша бейнематериал.
6) Ән
«Аллаға шүкір» әнін орындау.
7) Әдеби-монтаж
«Имандылық – әдебі» тақырыбындағы оқушылар дайындаған көркем мәтіндер.
8) Қорытынды сөз
Түйін, тілек, бата-ұсыныс, алғыс.
Кіріспе: сәлемдесу және ниет
Мұғалімнің сөзі: «Ассалаумағалейкүм, құрметті ұстаздар, қадірменді қонақтар және оқушылар!» Бүгін аудандық оқушылар үйінде «Имандылық – адамгершіліктің асыл қасиеті» тақырыбындағы тәрбиелік кездесу кешіне қош келдіңіздер.
Кештің басты мұраты — жастардың бойына адамгершілік пен имандылықты орнықтыру, дінді дәстүрмен сабақтастыра түсіндіру және зиянды ықпалдарға қарсы тұра алатын саналы ұстаным қалыптастыру.
Назар аударатын ұстаным
Ақпарат пен технология қарыштаған уақытта білімнің маңызы өте жоғары. Бірақ саналы азамат болып қалыптасудың кілті тек білімде ғана емес — жүрек тәрбиесі мен мінез көркемдігі де шешуші рөл атқарады.
Имандылық ұғымы: мәні мен тамыры
Жүсіп Баласағұнның «Жастары иманды елдің болашағы зор» деген ойы бүгін де өзектілігін жоғалтпайды. Имандылық — адамның қоғамдағы және күнделікті өмірдегі іс-әрекетін белгілі бір өлшемге келтіретін ішкі рухани реттеуіш, адам бойындағы ізгілік пен кісіліктің белгісі.
Дәстүрлі қазақ қоғамында имандылық мінез-құлық мәдениетімен тығыз байланыста қарастырылған: үлкен мен кіші арасындағы сыйластық, әдеп, ар-ұят, инабат, қайырымдылық — бәрі осы ұғымның құрамдас бөлігі.
Қысқа анықтама
Иман — жүректегі нұр.
Имандылық — сол нұрдың сыртқы көрінісі, яғни Аллаға иман еткен адамға бітетін көркем мінез.
Қазақ ұғымында жүрегінен нұр, өңінен жылу кетпейтін, жақсылықты ойлайтын, әділдікке бейім адамды «иманды» деп бағалаған.
Көрініс: «Иманды қыз»
Халифа Омар (р.а.) заманында сүт сатушыларға сүтке су қосып сатуға тыйым салынады. Бір күні ол Мәдина қаласын аралап жүріп, шаршап, бір үйдің қабырғасына сүйеніп отырады. Сол үйден анасы мен қызының әңгімесі естіледі.
Диалог өзегі
Анасы: «Қызым, тұр да сүтке су қос.»
Қызы: «Апа, Халифаның тыйым салғанын естімедіңіз бе?»
Анасы: «Омар көріп тұрған жоқ қой.»
Қызы: «Омар көрмесе де, Аллаһ көріп тұр. Мен Омардың көзінше жасамайтын ісімді ол жоқ кезде де жасамаймын!»
Тәрбиелік түйін
Бұл оқиға имандылықтың өлшемі — ішкі адалдық екенін көрсетеді: бақылау бар-жоғына қарамай, ар алдында таза болу.
Аңыздың жалғасында Хазірет Омар бұл қыздың иманы мен адалдығын жоғары бағалап, оны өз ұлы Асымға жар етіп айттырғаны айтылады.
Пікір алмасу: сұрақ-жауап
Дін — имандылықты, қайырымдылықты және тазалықты насихаттайды. Осы бағытта ой бөлісу үшін төмендегі сұрақтар ұсынылады:
Сұрақтар
- 1 «Өмірдің өзі — сынақ» деген сөздің мәні неде? Оны балаларға қалай түсіндіруге болады?
- 2 Сабырлылыққа қатысты өмірден бір мысал келтіріп беріңіз.
- 3 Бала мен ата-ананың бір-бірі алдындағы құқығы туралы Құран мен хадистен түсіндіріп өтсеңіз.
Қоғамдық қырлары
- 4 Қазіргі жастардың дін туралы түсінігін қалай бағалайсыз?
- 5 Дін мен мемлекеттің саясаты бір ме? Айырмашылығы неде?
- 6 Бұрынғы және қазіргі отбасы тәрбиесінің айырмасы қандай? Оны қалай теңестіруге болады?
Рухани ой: құндылыққа қайта оралу
Бүгінгі қоғамда жаһандану ықпалы күшейіп, ұлттық тамырдан ажырау қаупі де байқалады. Сондықтан өскелең ұрпақты тілсіздікке, немқұрайлылыққа ұрындырмай, өз мәдениетінің мәйегінен алыстатпай тәрбиелеу — ортақ міндет.
Бабаларымыз иманды байлықтан биік қойған. «Ер жігіттің үш байлығы бар: бірінші — иманы, екінші — ырысының тұрағы, үшінші — дәулетінің тұрағы» деген сөз — соның айғағы.
Маңызды ескерту
Дәулет — құрал, ал иман — бағыт. Қоғамда алдап-арбау көбейген тұста бұл ұстанымның тәрбиелік құны арта түседі.
Әдеби-монтаж: «Имандылық – әдебі»
1-оқушы
«Бисмилләһир-Рахманир-Рахим» — берекеге толған сөз.
«Бисмилләһ» — бар байлыққа бастау болған көз.
«Бисмилләһ!» деп басталған әрбір амал бітеді тез,
«Бисмилләһ!» деп әрдайым айтып жүрсін әрбір кез.
2-оқушы
Ислам діні — бір мектеп, шариғатты үлгі етеді.
Мұсылман бала ата-ананы құрметтеп жүреді.
Сәт сайын халін сұрап, жағдайын жасап-реттеп,
Мұсылман бала ата-ананы әрдайым сыйлайды.
3-оқушы
Ардақтап ата-ананы, әрқашан тілін алады.
Әке мен шеше жұмсаса, жер түбіне барады.
Айтқанын құптайды, мүлде қарсы шықпайды,
Ата-анаға ешқашан қабақ шытпайды.
4-оқушы
Бір Аллаға табынар, ата-анаға бағынар.
Ибалы да иманды баланың бағы бар.
Сауап пен күнәні ажыратып ұғады,
«Ата-анамды кешір!» деп Аллаға дұға қылады.
5-оқушы
Құдіреті шексіз бір Аллаһ, үмітке үміт жалғадым.
Көп еді менің арманым, шуаққа толды жан-жағым.
Жолымды Аллаһ оңғарсын, иманым болсын жолдасым.
Жастықтың оты жалындап, гүлдерім мәңгі солмасын.
6-оқушы
Жебесін Аллаһ нұрымен, иманның жарық күнімен.
Өмірім әркез жайнасын өнердің аппақ гүлімен.
Құран сөзі — бәрі рас, нұры екен ғой Аллаһтың,
Кеш ұғыныппын өмірдің өтпелі әрі жалғанын.
7-оқушы
Мекке менен Мәдине — жолдың ұшы, алыс сапар дейді барған кісі.
Ата мен анаңды құрметтесең, Мекке болып табылар үйдің іші.
8-оқушы
Атаңды сыйла анаңмен Меккені іздеп таппаққа.
Меккені іздеп нетесің, Меккеге қашан жетесің?
Әзір Мекке алдыңда — пейіліңмен сыйласаң атаң менен анаңды!
Ой өзегі: ата-анаға көрсеткен сый-құрмет — рухани кемелденудің іргесі. Ақындар бұл ойды хазірет Пайғамбардың (с.ғ.с.) хадистеріндегі өнегемен сабақтастыра жырлаған.
Қорытынды
Ел болудың тірегі ретінде төмендегі құндылықтар аталады: Ислам діні, ана тілі, шындық пен адал иман, мейірімділік пен терең білім, еңбек. Осылар орнықса, ұрпақ та иманды, қоғам да берекелі болмақ.
Түйін: адамгершіліктің асыл қасиеті — имандылықты жүрегімізден өшірмейік.
Тілек-бата
«Дұға қылып қойыңыз, рахым айтып біздерге.
Баршамызға Құдайым иман берсін сіздерге!»
Аллаһ Тағала баршамызға көркем мінез нәсіп етсін.
Келіп қатысқандарыңызға көп рақмет!