Жолаушы неге қатты ренжіді
Сабақ туралы мәлімет
Тақырыбы
В. Сухомлинский — «Нағыз адам»
Пән / сынып
Әдебиеттік оқу, 3-сынып
Оқулық
Т. Әбдікәрімова, С. Рахметова, Б. Қабатай
Жалпы мақсат
Орыс жазушысы В. Сухомлинскийдің «Нағыз адам» мәтінінің негізгі мазмұнын ашу, оқушылардың адамгершілік туралы түсінігін тереңдету.
Міндеттері
- Мәтін мазмұны мен мағынасын түсіндіру.
- Үлкенді сыйлау, қайырымдылық таныту, адамгершілік қасиеттерді бағалау қажеттігін ұғындыру.
- Адамгершіліктің асыл қасиет екенін дәлелдер арқылы түсіндіру.
Күтілетін нәтиже
-
Түсіну
Оқушы мәтіннің мазмұны мен мағынасын түсінеді.
-
Құндылық
Үлкенді сыйлау, қайырымды болу, адамгершілік таныту дағдылары нығаяды.
-
Қорытынды
Адамгершіліктің қоғам үшін маңызды, асыл қасиет екенін тұжырымдайды.
Сабақ құрылымы
Сабақ оқушыны белсенді оқуға, сұрақ қоюға, талқылауға және қорытынды жасауға бағытталған. Әр кезеңде топтық және жеке жұмыс үйлестіріледі.
1) Ұйымдастыру
Сәлемдесу және психологиялық дайындық («Ақ тілек», «Әсем күлкі»).
Қысқа диалог
- Мұғалім: «Көңіл-күйлеріңіз қалай?»
- Оқушылар: «Керемет!» (қолдарын көтереді)
- Мұғалім: «Сабаққа дайындықтарыңыз қалай?»
- Оқушылар: «Тамаша!» (алақандарын шапалақтайды)
- Мұғалім: «Ынтаңыз ше?»
- Оқушылар: «Ғажап!» (қолдарын көтереді)
Оқушылар бүгінгі көңіл-күйлерін мимика арқылы көрсетеді.
2) Топқа бөлу
Оқушылар 2 топқа жемістер арқылы бөлінеді: «Алма» және «Шие».
3) Үй тапсырмасын қорыту (Ой қозғау)
Оқушылар «қарама-қарсы сұрақтар» әдісі арқылы мәтіндегі оқиғаларды ретімен еске түсіреді және негізгі детальдарды дәлелдейді.
Тапсырмалар жүйесі
Төмендегі тапсырмалар сабақ мақсатына жеткізетін логикалық тізбек ретінде құрастырылған: сұрақ — түсіну — талдау — шығармашылық — қорытынды.
1-тапсырма: Қарама-қарсы сұрақтар
Мәтін мазмұнын нақтылау үшін сұрақтарға жауап беріледі:
- Қария адамнан біреу не деп сұрады?
- Жолаушы қайда келе жатыр еді?
- Керуеннен неге қалып қойды?
- Несі таусылды?
- Жолаушы нені көрді?
- Неге қатты қуанды?
- Кеседегіні не деп ойлады?
- Кеседе не тұр екен?
- Жолаушы неге қатты ренжіді?
- Құмнан не шығып жатыр екен?
- Құмды ашқанда нені көрді?
- Аш адамға неден түк пайда жоқ?
- Оның неше ділдәсі бар еді?
- Қанша меруерті бар еді?
- Ақша оны қайда жеткізе алмады?
- Кімге ақшасы мен меруертін тастап, адал болсын деді?
- Суға жетуге неше шақырым жер қалған?
- Мұны білген жолаушы суға жете алды ма?
- Керуен қайда тынығып жатыр екен?
- Әлгі өлікті кім жерледі?
- Тасқа не деп жазды?
- Жүз ділдәні не істеді?
- Бір кесе меруертті не істеді?
- Өмірінде неге қатты қуанды?
- Өмірінде неге қатты кейіді?
2-тапсырма: Негізгі ойды анықтау (түйін)
Ребус шешу сұрақтары
- Ас атасы не?
- Құрманғазының шәкірті кім?
- Халық кегінің күйшісі кім?
- «Кел, балалар, оқылық!» деп ұран тастаған кім?
- Бұхар жырау жырлаған үш қазақ батырының бірі кім?
- «Ұшқан ұя» романын жазған кім?
- Мөлдір суы бар, шыңырау, терең ол не?
- «Ғылым таппай мақтанба», — деп жырлаған ақын кім?
- Құрманғазының Динаға берген сыйы не?
Жауап сөздер
Мағынаны тану
Адамның жақсы қасиеті — өзгеге қамқорлық жасай білуінен көрінеді.
- «Қамқорлық» дегенді қалай түсінесің?
- Өзің қамқорлық жасаған кезің болды ма?
Оқушылар «сиқырлы тасқа» жақсы қасиеттерін айтып, ортақ ой қалыптастырады.
Мәтінмен жұмыс
- Мәтінді топ ішінде бөліктерге бөліп, тізбектей оқу.
- Үзінділерден түйінді ойды табу және шағын тақырып ұсыну.
- Соңғы азат жолды қайта оқып, кейіпкерлер әрекетіне баға беру.
3-тапсырма: Серпілген сауал
Түсіну деңгейін арттыру және талқылау дағдысын дамыту үшін оқушылар бір-біріне сұрақ қояды. Жауап беру барысында басбармақ әдісімен түсіну деңгейі тексеріледі.
- Осы мәтінді оқи отырып нені ұқтық?
- Құдыққа бірінші келген адам неге су ішпей кетіп қалды?
- Екінші келген адам неге шелегін тастамай кетті?
- Үшінші адам неге шелегін сыйға қалдырып кетті?
4-тапсырма: Бес жолды өлең
Үшінші жолаушының әрекетін негізге ала отырып, оқушылар бес жолды өлең құрастырады: мейірімді, қайырымды, ақылды адам шелегін сыйлап кетті.
Өзін-өзі бағалау: «Бағдаршам» әдісі (жасыл — өте жақсы, сары — орташа, қызыл — түсінбедім).
5-тапсырма: «Бірге ойлаймыз» (топтық жұмыс)
В. Сухомлинскийдің «Нағыз адам» мәтініндегі түйінді ойды оқушылар көзқарасымен талдау.
1-топ
«Адамгершілік — асыл қасиет» тақырыбында эссе жазу.
2-топ
Авторға хат жазу.
6-тапсырма: Жинақтау — «Сен маған, мен саған»
- Мәтін бойынша бір-біріне сұрақ қою.
- Оқылған мәтіннен қандай түйінді ойға келдіңдер?
Қорытынды ой (өлең арқылы)
Сен ғылымға болсаң ынтық, бұл сөзімді әбден ұқ,
Білгеніңнің жақсысын қыл, білмегенді біле бер.
Білген ердің бол шәкірті, білмегенді қыл шәкірт,
Үйренуге қылма намыс, үйретуге болма кер.
Бағалау
«INSERT» әдісі бойынша кері байланыс:
- Не білдім?
- Не ұнады?
- Не қызықты болды?
- Нені білгім келеді?
Рефлексия және үй тапсырмасы
Рефлексия
- Жасыл: өте жақсы.
- Сары: орташа.
- Қызыл: мүлде түсінбедім.
Үйге тапсырма
Оқыған мәтіндерді пайдаланып, «Адамгершілік — асыл қасиет» тақырыбында әңгіме жазып келу.