Оқушыларға кестенің көмегімен портретті салу ретін түсіндіру
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Орны: БҚО, Ақжайық ауданы, Есенсай ОЖББ мектебі.
Пәні: Бейнелеу өнері және сызу.
Мұғалім: Темиршеева Эльвира Аскаровна.
Сабақтың тақырыбы: Портрет (слайд-презентация арқылы).
«Өнерді таудың бұлағынан, қойдың құлағынан, анамның жүзінен, ешкінің мүйізінен үйрендім», — деген Ә. Қастеевтің сөзімен сабақтың мәні ашылады: табиғат пен адам келбеті — көркемдік танымның бастауы.
Оқу-тәрбиелік мақсаттар мен міндеттер
Білімділік
Портрет түрлерімен таныстыруды жалғастыру; портрет салудағы графикалық дағдылар мен біліктерді қалыптастыру.
Дамытушылық
Зейінділік пен бақылағыштықты дамыту; қоршаған ортаға эстетикалық қарым-қатынасты қалыптастыру.
Тәрбиелік
Қоршаған шындық пен өнерге эстетикалық көзқарастың қалыптасуына ықпал ету.
Қажетті материалдар
Мұғалім үшін
- Көрнекілік материал: адамдардың фотосуреттері, портрет түрлерінің көшірмелері.
- Портрет салу кестесі.
- Слайд-презентация.
Оқушылар үшін
- Альбом парақтары, жай қарындаш, өшіргіш.
- Гуашь және акварель бояулары.
- Желім, қылқаламдар, су құюға арналған банка.
- Әртүрлі жіптер.
Сабақтың түрі мен әдіс-тәсілдері
Түрі
Жаңа сабақ.
Әдіс-тәсілдер
Әңгімелесу, ойын, презентация, сұрақ-жауап, шығармашылық жұмыс.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды түгендеу, назарын сабаққа аудару.
- Құрал-жабдықтарын тексеру.
- Оқушыларды екі топқа бөлу: «Палитра» және «Қылқалам».
II. Үй тапсырмасын тексеру
«Палитра» ойыны (сұрақ-жауап)
Әр түстің астында бір сұрақ жасырылған. Әр топтан оқушылар кезекпен таңдап жауап береді. Әр дұрыс жауап үшін жұлдызша беріледі.
Оқушылар жұмысын бағалау
Жұмыстар тексеріліп, үздік жұмыстар атап өтіледі және көрмеге қойылады.
Ойын сұрақтары
- Ауылдық пейзаж дегеніміз не?
- Қалалық пейзаж туралы түсінік беріңіз.
- Саябақ пейзажы дегеніміз не?
- Теңіз пейзажы (марина) дегеніміз не?
- Сәулет пейзажы дегеніміз не?
Қорытынды сұрақ: өткен сабақта қандай тақырыпта сурет салдық? Пейзаж тақырыбында сурет салу ұнады ма?
Жауап: пейзаж.
III. Жаңа сабақ: Портрет
Көрме ұйымдастыру
Сабақ басында сыныпта әртүрлі суретшілердің фотосуреттері мен портрет көшірмелерінен шағын көрме ұйымдастырылады. Оқушылар жұмыстарды мұқият қарап, портреттердегі адамдардың мінез-құлқы мен көңіл күйінің әртүрлі берілетінін байқайды.
Негізгі ұғымдар
- Портрет
- Адамның бейнесі.
- Автопортрет
- Суретшінің өзін-өзі бейнелеуі.
Кескін көлеміне қарай түрлері
- Бас портреті (иықтан жоғары).
- Кеуде портреті.
- Белге дейінгі портрет.
- Тізеге дейінгі портрет.
- Толық бойлық портрет.
Жанр бойынша жіктелуі
Мифологиялық
Ертегілік және мифологиялық кейіпкерлердің кескіні.
Тарихи
Шынайы тарихи тұлғалардың бейнесі.
Жанрлық портрет
Бейнеленушіні белгілі бір образда беру (мысалы: актрисаның, шахтердің, дәрігердің портреті).
Портрет салудың кезеңдері (кесте бойынша)
- Бет пішінін белгілеу: бет кескінін доғалдау етіп салып, көмекші сызықтар арқылы тігінен симметрия осімен екіге бөлеміз. Көмекші сызықтар оңай өшірілуі үшін қарындашты қатты баспай, жіңішке сызықпен жүргіземіз.
- Үш бөлікке бөлу: бас пішінін көлденеңінен шамалас үш бөлікке бөлеміз: жоғарғысы — маңдай, ортаңғысы — көз бен мұрын аймағы, төменгісі — ауыз бен иек.
- Шаш көлемі: шаштың да өз көлемі мен пішіні болатынын ескеріп, оның отырғызылуын дұрыс береміз.
- Мойын, иық, киім: мойын мен иықты аяқтап, киім бөліктерін түсіреміз.
- Түспен жұмыс: портретке бояу түсіреміз (гуашь/акварель).
IV. Сабақты пысықтау
Енді сурет салуға кіріспес бұрын, бүгінгі тақырып бойынша негізгі ұғымдарды қайталап, портреттің түрлері мен салу кезеңдерін еске түсіреміз.