Қазақша рефераттар

Қаңлы қоғамы

Сабақтың мақсаты

  • Ғұн атауы, «Халықтардың ұлы қоныс аударуындағы» ғұндардың рөлі, ғұн мемлекеттік бірлестігінің қалыптасу тарихы туралы білім беру.
  • Мемлекеттердің қалыптасуының алғышарттарын және негізгі белгілерін анықтай білу дағдыларын дамыту.
  • Тарихи аңыз-деректер негізінде оқушыларды ұлтжандылыққа тәрбиелеу және ірі саяси тұлғаларды үлгі ету.

Сабақтың типі

Жаңа сабақ.

Сабақтың түрі

Альтернативті «саяхат-сабақ».

Әдіс-тәсілдер

Түсіндіру, талдау, іздену, өз бетінше жұмыс, ой қозғау.

Көрнекіліктер

Оқулық, слайдтар.

Сабақтың барысы: саяхат форматы

Сабақ ұйымдастыру кезеңінен басталады. Мұғалім оқушыларды бір мақсатқа жұмылдырып, ынталандыратын қысқа шумақпен назарды сабаққа аударады:

Ізгі арманын, үмітін
Бабалардың жалғаймыз!
Білім көкжиегінде
Жалындаймыз, самғаймыз!

Оқушылармен қысқа сұрақ-жауап жүргізіледі: «Қазір бізде қай сабақ?» — «Қазақстан тарихы». Кейін психологиялық дайындық ретінде сынып хормен мына нақылды айтады:

«Өз елінің тарихын білмеген адам, басқа елдің тарихын біліп жарытпас.»

Сабақтың негізгі идеясы — Астана қаласына саяхат. Саяхатқа «жолға шығу» үшін оқушылар тапсырмаларды толық орындауы керек. Астанаға бару «поезбен жүру» метафорасы арқылы беріліп, алдымен үй тапсырмасы тексеріледі.

Үй тапсырмасын тексеру және өткенді қайталау

Үй тапсырмасы: Қаңлылар туралы деректер, Қаңлы қоғамы, Қаңлылардың шаруашылығы мен тұрмысы. Одан кейін «билет алу» үшін өткен сабаққа шолу жасалады.

Қайталау сұрақтары

  1. 1. Қаңлылар туралы қандай деректер бар? Онда қаңлылар туралы не айтылады?
  2. 2. Қаңлылар мекендеген жерлердің табиғи-климаттық жағдайын сипаттаңдар.
  3. 3. Қаңлылардың қоғамдық құрылымы туралы не білесіңдер?
  4. 4. Қаңлыларда егіншілік пен мал шаруашылығы қалай дамыды? Ерекшелігі қандай болды?
  5. 5. Тағы қандай кәсіп түрлерімен айналысқан?
  6. 6. Шет елдермен сауда байланысы болғанын дәлелдейтін айғақтарды атаңдар.
  7. 7. Мәдениеттің қандай түрлері жақсы дамыды?

Қорытынды: жауаптар толық болған соң, «пойыздан түсіп», жаңа сабаққа өтеміз.

Жаңа сабақ: Ғұндар тарихы

Біздің заманымызға дейінгі І мыңжылдықта қазіргі Моңғолияның оңтүстігінен Каспий өңіріне дейінгі Орталық Азияның ұлан-ғайыр даласын әртүрлі тайпалар мекендеді. Қытай деректерінде «ғұн» атауы б.з.б. ІІІ ғасырдың соңында кездеседі.

«Ғұн» сөзі деректерде гун, руң, хун сияқты нұсқалармен де беріледі. Қытай жылнамаларында ғұндардың жоғарғы билеушісі шаньюй деп аталған.

Хронология

Ғұндар кезеңі шамамен б.з.б. IV ғ. мен б.з. III ғ. аралығын қамтиды.

Бөліну

Б.з.б. 55 жылы ғұн мемлекеті оңтүстік және солтүстік ғұндар болып екіге бөлінді.

Ғұн қоғамы көптеген тайпаны біріктіріп, кең аумақта өмір сүрді және аса қуатты әскери күшке айналды. Еділдің (Аттиланың) жеңісті жорықтары оның есімін әлемге танытты. Аттила (Еділ) шамамен 400–453 жж. өмір сүрген.

Оқулықпен жұмыс

Оқушылар оқулықтағы көк түсті төртбұрыш ішінде берілген негізгі мәліметтерді дәптерге конспект етіп жазады. Келесі слайдта ҚР мемлекеттік рәміздері мен Конституциясы қойылған орын ретінде ҚР Президенттік мәдениет орталығы көрсетіледі.

Білімді бекіту: «Жұмбақ сан»

Төмендегі тест сұрақтары оқушылардың жаңа тақырыпты түсіну деңгейін жылдам тексеруге арналған.

1) Ғұн билеушісі қалай аталды?

  • 1. Хан
  • 2. Гуньмо
  • 3. Шаньюй

2) Ғұн тайпалары батысқа қарай қай ғасырда жылжыды?

  • 1. Б.з.б. 55 жыл
  • 2. Б.з.б. II ғасыр
  • 3. Б.з.б. I ғасыр

3) Шамамен 400–453 жж. өмір сүрген кім?

  • 1. Шырақ
  • 2. Аттила
  • 3. Страбон

4) Ғұн мемлекеті қай уақытта екіге бөлінді?

  • 1. Б.з.б. IV ғ.
  • 2. Б.з.б. 55 ж.
  • 3. Б.з.б. I ғ.

5) Солтүстік ғұндардың билеушісі кім болды?

  • 1. Чжи-Чжи
  • 2. Мөде
  • 3. Еділ

6) Каталаун (Галлия) шайқасы қай жылы болды?

  • 1. 375 ж.
  • 2. 437 ж.
  • 3. 451 ж.

Тест тапсырмалары сәтті орындалса, саяхаттың келесі нүктесі ретінде «Астана – Бәйтерек» монументі таныстырылады.

Саяхат нүктесі: «Астана – Бәйтерек»

Биіктігі

97 метр.

Салмағы

85 тонна.

Іші

Кең холл және екі жүрдек лифт.

Мұнараның үстіндегі арнайы шынымен қапталған күмбездің салмағы шамамен 70 тонна. Ал алтын шардың төбесі 1553 м² аумақты қамтиды.

Шардың ішінде қала көркін тамашалауға арналған панорамалық зал орналасқан. Алтын шардың беріктігін қамтамасыз ету үшін ол жалпы салмағы 695 тонна болатын металл қондырғыға бекітілген.

Тақтамен жұмыс: терме диктант

Оқушыларға бос орындарды толтыруға арналған тапсырмалар ұсынылады (тірек сөздер мен деректер тақырыпқа сай қайталанады).

  1. 1. Ғұндар Енисей жағалауларында ______________________, көрші тайпаларды бағындырған.
  2. 2. Олар әскери ______________________, қару-жарақ, жебелі садақ, ______________________ қолданған.
  3. 3. Ғұндар мен ______________________ арасындағы ______________________ 300 жылдан астам уақытқа созылған.
  4. 4. Кейбір тарихшылардың пайымдауынша, ______________________.
  5. 5. Ғұндар соғыс кезінде ______________________, ______________________ техниканы ______________________.
  6. 6. Сипаттама бер: оқулықтың 100-бетіндегі ғұндарға берілген тарихи сипаттаманы оқып, өз ойыңды айт.

Қорытынды, үй тапсырмасы және рефлексия

Қорытынды сұрақтар

  • Бүгін қандай тақырыппен таныстық?
  • Ғұндар тарихы туралы қандай жаңа мәлімет алдыңдар?

Үй тапсырмасы

20–21-тақырыптарды оқу. Ғұндардың әлемдік тарихтағы орны туралы шағын әңгіме (эссе) құрастыру.

Рефлексия

Сабақтан алған әсерлерің қандай? Несімен ұнады, қай тұсы қызықты болды?

Сабақ соңында оқушыларға Астананың жалпы көрінісі көрсетіліп, «саяхат» әсерімен қорытындыланады.