Қазақша рефераттар

Абай Құнанбайұлы поэзиясына талдау жасау

Сабақ жоспары Қазақ тілі мен әдебиеті Жаңа сабақ

Атырау қаласы, №11 Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі: Бағытжанова Айжан

Сабақ тақырыбы

Абай Құнанбайұлы: «Ғылым таппай мақтанба»

Білімділік мақсаты

Өлеңді мәнерлеп оқи отырып, адам бойындағы 5 асыл қасиет пен 5 дұшпан мінезді ұғындыру; ақын шығармаларын оқып-үйренуге баулу.

Дамытушылық мақсаты

Мәнерлеп, шапшаң оқу дағдыларын жетілдіру; сөздік қорды байыту; шығармашылық жұмысқа үйрету.

Тәрбиелік мақсаты

Адамгершілікке баулу, ғылым мен білімге құштарлықты қалыптастыру.

Сабақ форматы

Әдістер

  • Сұрақ-жауап
  • Әңгімелеу
  • Топпен жұмыс
  • Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары

Көрнекіліктер

  • Кеспе қағаздар
  • Тірек сызбалар
  • Мағыналық және семантикалық карталар
  • Стикерлер, СТО стратегиялары

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сабаққа психологиялық және ұйымдастырушылық дайындық.

1–2 минут
  • Оқушылармен сәлемдесу
  • Оқу құралдарын түгендеу

II. Үй тапсырмасын тексеру

Алдыңғы тақырыпты бекіту және мәтінмен жұмыс.

Қайталау

Контекст

«Қыс» өлеңі 1884 жылы Семей өңірінде қыс қатты болып, ел жұтап, мал қырылған кезеңде жазылған. Сол себепті ақын қысты «ақ киімді, денелі, ақ сақалды» зор тұлғалы адам ретінде бейнелейді. Қыста жауған қар сәуірде ғана ерігені айтылады.

Сөздік жұмысы

Соқыр, мылқау
Ештеңені көрмейді, естімейді.
Домбығып
Суықтан ісіп, қызарып.
Шидем
Қой жүнінен тоқылған сыртқы киім.

Өлең құрылысы (қысқаша)

«Қыс» өлеңі: 4 шумақ, 18 тармақ, 11 буын, 2–3 бунақ, аралас ұйқас.

III. Жаңа сабақ

Абайдың көптеген өлеңі мәдениет пен білімге арналған. Бүгін «Ғылым таппай мақтанба» өлеңімен танысамыз.

Негізгі бөлім

Өлең туралы

Өлең — поэзиялық жанр. Онда ұйқас пен ырғақ болады.

Мысал (үзінді):

Ғылым таппай мақтанба,

Орын таппай баптанба,

Құмарланып шаттанба,

Ойнап босқа күлуге.

Құрылымдық жүйе (нұсқа)

  • 1 шумақ
  • 4 тармақ
  • 2 бунақ
  • Қара өлең ұйқасы

Ескерту: Құрылымдық талдау сынып деңгейіне қарай нақтыланады.

V. Мағыналық картаны толтыру

Тақырыбы
«Ғылым таппай мақтанба»
Авторы
Абай Құнанбайұлы
Жанры
Поэзия
Түйінді ой
Жас уақытта оқып, білім алуға шақырады.
Негізгі идеясы
«Болмасаң да ұқсап бақ, бір ғалымды көрсеңіз…» қағидасын ұсынады.

VI. Абай поэзиясына талдау

Өлең мазмұнын, тілдік ерекшелігін және тәрбиелік бағытын талдау арқылы оқушылардың ой қорыту дағдысы дамытылады.

VII. Концептуалдық кесте

Асыл іс

  • Талап
  • Еңбек
  • Терең ой
  • Қанағат
  • Рақым

Дұшпан қылықтар

  • Өсек
  • Өтірік
  • Мақтаншақ
  • Еріншек
  • Бекер мал шашпақ

Тәрбиелік мәні

  • Жамандықтан жирену
  • Жақсылыққа үйрену
  • Ғылымға көңіл бөлу
  • Білгеннің сөзіне құлақ асу

VIII. «Қиық қағаздар сөйлейді»

Берілген қиық қағаздардағы сөздерді бір-бірімен байланыстырып, мағыналы қанатты ой құрастыру.

Адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады.

IX. Семантикалық карта

Негізгі ұғымдарды, олардың мағыналық байланысын және өлеңдегі қызметін семантикалық карта арқылы жүйелеу.

X. Сабақты бекіту (сұрақтар)

  1. 1) Абай қандай нәрседен жиренуді, неден үйренуді ұсынады?
  2. 2) Абайдың «бес асыл іс» деп отырғаны нелер?
  3. 3) Өлеңдегі қашық–асық, жамандық–жақсылық, сөну–жану сөздерінің мағыналық айырмашылығына назар аудар. Құмарлану, шаттану, рақым сөздерінің синонимдерін тап.

XI. Үй тапсырмасы

  • Өлеңнен үзінді жаттау.
  • Өз таңдауы бойынша бір шумаққа талдау жасау.

XII. Бағалау

Оқушылардың жауаптары, топтық жұмысқа қатысуы және талдау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.