Сұраққа етістіктермен жауап бер
Сабақтың барысы
Бұл жоспар оқушылардың етістік туралы түсінігін жүйелеп, дара және күрделі етістікті практикалық тапсырмалар арқылы ажыратуға бағытталған. Сабақ құрылымында жылдам сұрақ-жауап, шығармашылық жазылым, ойын элементтері және рефлексия кезеңі қамтылған.
Ұйымдастыру
Сәлемдесу, сынып назарын сабаққа шоғырландыру, қонақтармен амандасу.
Өткенді қайталау
Лездеме сұрақтар арқылы негізгі ұғымдарды еске түсіру: зат есім, жалқы есім, көптік жалғау, етістік.
І. Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу өлеңі
Үлкенге де сіз,
Кішіге де сіз.
Сәлем бердік сіздерге,
Құрметпенен біз.
Тіл туралы шумақ
Қазақ тілім — өз тілім, ана тілім,
Абай, Мұхтар сөйлеген дана тілім.
Қастерлейді ұл-қызым мәңгі сені,
Болашағым, бақытым — дара тілім.
Сабаққа қонақтар қатысады. Оқушылар қонақтармен амандасып, жұмыс ырғағын бастайды.
Өлең жолын жалғастыру
Мұғалім сұрақ қояды: «Кімнен тудың? Нәсілің кім? Ұлтың кім? Әлде мен аспанның сұр бұлтымын ба?» Оқушы жалғастырады:
Бұлт емеспін,
Мен қазақпын — халықпын,
Көне күннен келе жатқан тарихпын.
Оқушыларға жігер беріліп, ұлттық құндылықтарға бағытталған сөздік жұмыс жасалады.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру және өткенді қайталау
Оқушылар лездеме сұрақтарға жауап беру арқылы негізгі тақырыптарды еске түсіреді.
Лездеме сұрақтар
- Заттың атын білдіретін сөз табы — зат есім.
- Көкшетау, Тараз, Алпамыс, Есіл, Құтжол — жалқы есімдер.
- «Жылы-жылы сөйлесең, ... інінен шығады» — жылан.
- Жүрді, келді, барады — етістік.
- -лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер — көптік жалғаулар.
- Сөз таптары: зат есім, сын есім, сан есім, етістік.
- Сынып бөлмесінде кездесетін жалпы есімдер: сағат, парта, орындық, кітап.
ІІІ. Жаңа сабақ
Көркем жазу минуты
Оқушылар дәптерде каллиграфиялық талаптарды сақтап, жазу дағдысын бекітеді.
«Артық сөзді тап» ойыны
Тақтадағы сөздерден артық сөзді тауып, дәлелдеу:
Дұрыс жауап: «отырды» — етістік, қалғандары — зат есімдер.
Етістік туралы топтастыру
«Етістік туралы не білеміз?» сұрағы бойынша топтарға топтама жасау тапсырылады. Жауаптар тыңдалып, толықтырылады.
Суретпен жұмыс
- Сурет мазмұны бойынша етістіктерді табу.
- Табылған етістіктерге сұрақ қою.
- Сол етістіктерді қатыстырып сөйлем құрау.
Дара және күрделі етістік
Оқушылар дара және күрделі етістіктің айырмашылығын талқылайды, дәптерге қысқаша жазба жасайды.
Бір ғана сөзден жасалған етістік (мысалы: жүрді).
Екі не одан да көп сөзден құралған етістік (мысалы: жазып отыр).
1-жаттығу
Дара және күрделі етістіктерді екі бағанға бөліп жазу.
«Не істеді?» тапсырмасы
Сурет бойынша іс-әрекеттерді дұрыс сәйкестендіру.
Шығармашылық тапсырма
Көп нүктенің орнына етістіктерді қойып, сөйлемдерді толықтыру:
Сабақтан мен ...,
Жаман бала ...,
Үлкендерді ...,
Айтқандарын ....
2-жаттығу
Сөйлемдерді оқып, әр сөйлемдегі етістіктерді сөзжұмбаққа дұрыс орналастыру. Нәтижесінде жыл мезгілінің атауы шығады.
«Бөшкеден шыққан басқатырғылар»
- Көп нүктенің орнына тиісті зат есімді қойып оқы: ... биікке көтерілді.
- Жекеше тұлғадағы зат есімдерді көпше тұлғаға айналдыр: қарға, көл, шыбық.
- Сұраққа етістікпен жауап бер: Ұқыпсыз бала кітапты қалай ұстайды?
-
Жұмбақты шеш:
Қалпағы ақ, қарасаң,
Дәрігер емес, бірақ ол.
Дәм мәзірін қаласаң,
Алға ұсынып тұрады ол.
Ол кім? Шешуін сөз құрамына талда.
- Сөздерді етістікке айналдыр: сырт-сырт, сыңғыр-сыңғыр.
IV. Қорытынды және рефлексия
«Кім жылдам?» тапсырмасы
- жазып отыр
- салып отыр
- жауып тұр
- айтып қойды
- дайындап қойды
- бөліп алды
- сөйлеп отыр
- құлап қалды
- жақындап келеді
«Тіл — өнер» (мақал-мәтел)
Мақалды толықтырып, орысша аудармасын табу:
-
Отан ... басталады.Дұрыс жауабы: отбасы — «семья».
-
Туған жерге ... тік.Дұрыс жауабы: ту — «флаг».
-
Бақа көлінде — патша, ... суында — патша, ... елінде — патша.Дұрыс жауабы: балық — «рыба», адам — «человек».
Суретпен қорытындылау
Суреттің атын атап, сол сөзге қатысты етістіктерді теріп оқыту арқылы оқушылардың байланыстыра сөйлеу дағдысы бекітіледі.
Үй тапсырмасы
3-жаттығу, 163-бет.
Бағалау және қорытынды сөз
Бәрекелді, балалар!
Бәріңе жақсы баға бар.
Азамат болып өсіңдер,
Ел қадірін біліңдер.
Сабақ соңында Абайдың ой-түйінімен мән беріледі: адамның қасиеті — ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек.