Жалтайдың қатесін түзе
Талғар қаласы • И. Ф. Халипов атындағы №1 жалпы білім беретін мектеп
Сынып жетекшісі: Аубакирова Меңтай Есенғалиевна
I бөлім. Салтанатты ашылу
Мұғалім сахнаға шығып, оқушыларды Әліппемен қоштасу мерекесімен құттықтайды.
Мұғалім (күлімдеп, қуанышпен):
Өтті оқу, сан сабақ,
Бүгін — үлкен салтанат!
Оқулықпен достассақ,
Әліппеміз қоштаспақ!
Ой-біліміміз жаңғырып,
Әліппеден мәңгілік
Әріптерді таныған,
Өңкей білгіш балдырған,
Өсті білім, бойларың!
Құтты болсын тойларың!
Көрініс: ду қол шапалақ.
Сахнаға Мағжан мен Ақниет шығып, оқушылар атынан алғыс айтады.
Мағжан (шаттықпен):
Оқытты ұстаз анамыз,
Өсті білім санамыз!
Білгіш ер боп өсетін
Біз бақытты баламыз!
Бойымызда бұла күш,
Ойымыз кең, ұланбыз!
Оқу-білім үйреткен
Ұстаздарға мың алғыс!
Көрініс: мұғалімдерге бас иеді.
Сахналық белгі
- Мұғалім Мағжан мен Ақниетті құшақтайды.
- «Құттықтау маршы» ойнайды.
- Сахнаға Әліппе мен Ана тілі шығады.
Мұғалім (қошаметпен):
Жақсы достар, келіңдер, тамашаны көріңдер. Төрімізде орын бар — құтты мейман болыңдар!
Әліппе (Бибарыс):
Ау, балалар, балалар, ұрпақтарға келесі! Сыйлығы көп бересі... Танысыңдар досыммен, достасыңдар осымен. Бүгін мен аттанғанда, Ана тілін таныңдар: оқып, Ана тілінен ақыл-білім алыңдар.
Ақниет:
Сәлем, Ана тіліміз, сенсің асыл үніміз. Ана тілін сүйеміз, ардақтап бас иеміз!
Әр сөзіңді жаттаймын, жүрегіме сақтаймын. Кел, балалар, оқылық — оқығанды көңілге ықыласпен тоқылық!
Ана тілі (Тамерлан):
Аманбысың, шырағым, ақылыңмен ұнадың. Жақсы көрсең өзімді, жатта жақсы сөзімді.
Рақмет, жарқыным! Табысты болсын әр күнің!
Жалтайдың сабағы: жалқаулықтан — талапқа
Мұғалім Жалтайды шақырады. Ол кешігіп келеді. Қалғандары оның оқуға салғырт қарағанын әзіл-сықақпен, тәрбиелік мәнмен көрсетеді.
Мұғалім:
Әліппені оқып біттің бе? Әліппемен қоштасу тойын өзің де күттің бе?
Жалтай (аптығып):
Сәлем, бәріңізге, үлкен-кіші бәріңізге... Соңғы беттерге жетпей... неғып... нетіп? Қабілетім бар ғой. Тоқтаңыз, сабыр етіңіз...
Ана тілі (қатаң):
Жазу-оқу білмесе, жалынса да мың есе — жалқаумен таныспаймын: жақындамаймын, алыстамаймын!
Жалтай (жалынып):
Енді ерінбеймін, жалқаулыққа берілмеймін!
Сынақ тапсырмасы
Ана тілі Жалтайға тақтаға адам атын және тау атын жазуды ұсынады, сөйлем оқып сауатын көрсетуін сұрайды.
Жалтай тақтаға «Жалтай» сөзін қате жазып, «Алтайды» да шатастырады. Балалар күледі, мұғалім қатесін түзетуді сұрайды, Мағжан көмектеседі.
Қорытынды уәде
Жалтай өз қатесін түсініп, оқуын түзетуге серт береді. Оқушылар хормен: «Жалтайдың сертіне сенеміз, қатарға аламыз!» — деп қолдау білдіреді.
Әріптер шеруі
Әріптер кезек-кезек шығып, өз дыбысына байланысты сөздермен таныстырады. Бұл бөлім оқушылардың тілдік қорын кеңейтіп, әріптің өмірдегі орнын сезіндіреді.
А әрпі (Нұрсұлтан):
Мен білмеймін басқаны: А-дан оқу басталды! Ата, ана, ақыл, ар — А-мен ай, аспаны.
Ә әрпі (Аружан):
Әкең, әжең, әлемің... Ә-мен әсем, әдемің. Ә-сіз аты аталмас әділеттің әлімі.
Б әрпі (Темірлан):
Бала, бақыт, бал, бақша, бақташы, бас, балдақ та. Б-сіз атау болмайды: барлаушы да, бармақ та!
В әрпі (Амир):
Володя кім — білесің: Владимир — ұлы есім! В да сөзге қосады өзінің мол үлесін!
Г әрпі (Адина):
Гүл десең — гүлдеп жатырмын! Гагарин десең — батырмын! «Гу» деп Г-мен бөбек те гуілдейді ақырын.
Ғ әрпі (Қарақат):
Ғылым, ғалым, ғасырды Ғ білімге асырды: ғазиз ғалым адамға ғарыш та бас ұрды! Ғаламат — менің атым!
Д әрпі (Рахматулла):
Дастарқанды, даланы, даңқы шыққан дананы Д-мен айтып білген жұрт, дәуір қылған дараны.
Е әрпі (Амина):
Еркелетіп ер, ерен, еңбегімді елеген: ерлік етсең еліңді елжірете Е деген!
Ж әрпі (Дулат):
Жан, жақсылық, жаңалық — жатыр Ж-дан таралып! Жарқын Ж-мен жаңалық!
З әрпі (Райымбек):
Зау-зау заңғар, заңдар бар: заманда бар заңдылық. Заң да З-мен заң болар!
И әрпі (Абылай):
И-мен ине, имегің — ілтипатпен үйрендің.
К әрпі (Аян):
К-сіз киім кимедің — кішкентайдан білдің.
Қ әрпі:
Қырманды мен үйгенмін — қыруар еңбекті сүйгенмін.
Т әрпі (Мағжан):
Ти-ти деді — тимедім: тәртіппенен жүремін.
Я әрпі (С. Аружан):
Дауласпаңдар, әріптер! Бәріңді жұрт дәріптер. Мен — Я-мын, соңғы әріп: менен әрі барып көр!
Ортақ қорытынды (Абылай):
Әріпсіз сөз болмайды, буын онсыз болмайды. Адам барлық әріпті бағалайды, қолдайды!
Балалар (хормен):
Бәрімізді сүйіп өткен, балаларға үйреткен Әліппе мен ұстазға бас иеміз құрметпен!
Ана тілі (Тамерлан):
Балдырған балғын балалар! Ақ басты ғылым даналар! Оқушының жас та, кәрі де — риза саған бәрі де! Басталған ғылым әріптен, бас кітап сенсің, Әліппем!
Ақниет пен Мағжан:
Біз қараймыз сүйіне әріптердің биіне. Достар, билеп тамаша — сөз құраңдар балаша!
Көрініс: хор «Әліппе әні».
Әліппе (Бибарыс):
Ау, балалар, балалар! Ау, болашақ даналар! Кәрі-жасқа ой сала, үйрететін ой-сана. Ана тілін сүйіңдер, осыған бас иіңдер!
Аян:
Үйрететін сана, білім — ардақтаймыз Ана тілін! Ақыл-ой да, білім де туған Ана тілінде. Ана тілсіз ұғылмас ауа, жер, су, күнің де!
Көрініс: хор «Жау-жаңбыр».
Қосымша көрініс: ертегілер еліне саяхат
«Кім күшті?» тақырыбындағы шағын қойылым ұсынылады.
Автор — Каусар
Мұз — Рамазан
Күн — С. Аружан
Бұлт — Дулат
Жусан — Нұрсұлтан
Қошақан — Темірлан
Қасқыр — Абылай
Мерген — Рахматулла
Тышқан — Аружан
Құмырсқа — Қарақат
Ана тілі (Тамерлан):
Рақмет, достарым! Бүгін — ниет қосқан күн. Аямаймын сырымды: баяндаймын ғылымды. Талаптыға бәрі бар — менен оқып алыңдар! Әліппеге рақмет, ал қоштасып қалыңдар!
Әліппе (Бибарыс):
Айналайын балғындар, менен білім алдыңдар! Озат достар оқыды, ойға білім тоқыды. Олар — біздің жалындар, жас өрендер, ғалымдар!
Барлығы (қол бұлғап): Қош бол, сүйікті Әліппеміз!
Математикамен шағын білім сынағы
Мерекеге Математика кейіпкері келіп, балалардың біліміне қысқа сұрақтар қояды.
Математика (Рамазан):
Уа, балғын балалар! Ау, болашақ даналар! Құтты болсын тойларың!
«Математика — ғылымдардың атасы» дейді. Қане, білімдеріңді сынап көрейін.
Қосудың компоненттері қандай?
Оқушы жауабы: қосылғыш, қосылғыш, қосындының мәні.
Азайтудың компоненттері қандай?
Оқушы жауабы: азайғыш, азайтқыш, айырманың мәні.
Жарайсыңдар, өрендерім! Қуанып тұрмын!
Санамақ (Адина):
Арыстандай айбатты,
Жолбарыстай қайратты,
Қырандай күшті қанаты,
Мен жастарға сенемін!
Мағжан Жұмабаев атамыз айтқандай, біз де жастарға сенеміз!
Ағылшын тіліндегі көрініс
Оқушылар «Шалқан» ертегісін ағылшын тілінде сахналайды.
Бибарыс — ата
Тамерлан — апа
Адина — қыз
Мағжан — ит
Амир — мысық
Ақниет — тышқан
Қарақат — шалқан
II бөлім. Өнер бағдарламасы
Мерекелік кеш ән мен бимен жалғасады. Төменде нөмірлер реті берілген.
- 1 Ән «Ұстазым» — Дүнгенбай, Ақниет
- 2 Ән «Алатау аясында» — Аманжол, Аружан
- 3 «Теңізшілер» биі — Айым, Ақниет, Аружан, Кәусар, Бибарыс, Рамазан, Мағжан, Темірлан, Рахматулла, Райымбек, Дулат
- 4 «Отан» — Рамазан Біржанұлы
- 5 Қазақ биі «Қамажай»
III бөлім. Құттықтау сөздер және марапаттау
Бұл бөлімде мектеп әкімшілігі мен ата-аналарға сөз беріліп, оқушылар мен ата-аналар марапатталады.
Қорытынды сөз
Мұғалім: Уақыттарыңызды бөліп, қуанышымызды бірге бөліскендеріңіз үшін көп-көп рақмет! Қош сау болыңыздар!
Қысқаша түйін
- Әліппе — әріп танытқан алғашқы ұстаз-кітап.
- Ана тілі — рухани тірек, ойдың өзегі.
- Талап пен еңбек — жалқаулықты жеңетін басты күш.