Қасиетті тіліміздің бәрін біл
Мазмұны мен мақсаты
Ана тілі апталығы аясында «Ана тілім – бабам тілі, өз тілім» тақырыбындағы сынып сағаты (презентациясымен) өткізіледі. Бұл іс-шараның өзегі – жас ұрпақтың ана тілінің қадір-қасиетін терең түсінуіне, оны сүйіп-қастерлеуіне және қоғамдағы орнын тануына ықпал ету.
Мақсаты
- Ана тілінің маңызы мен қоғамдағы орнын ұғындыру.
- Балаларды туған тілін сүюге, қорғауға, мәдениетін сақтауға тәрбиелеу.
- Тіл тазалығы үшін күресуге, сөз өнерін құрметтеуге баулу.
Тәрбиелік бағыты
- Оқушылардың ой-өрісін, тіл байлығын дамыту.
- Мәнерлеп сөйлеу дағдыларын жетілдіру.
- Ата-баба мұрасына адалдыққа, оны жалғастыруға баулу.
Дамытушылық бағыты
- Туған тілдің құдіретін сезінуге тәрбиелеу.
- Ұлтты қастерлеу, адамгершілік қасиеттерді дамыту.
- Тілді қадірлеуді өмірлік ұстанымға айналдыру.
Көрнекіліктер
Ұйымдастыру
Тәрбиеші: Маутова Злиха
I. Тәрбие басы — тіл
Бүгін ана тілі апталығына орай «Ана тілім – бабам тілі, өз тілім» атты сынып сағатын өткіземіз. «Тіл» сөзінің өзінде бірнеше мағына бар: ол – дәм сезіп, сөйлеуге қызмет ететін мүше; сондай-ақ адамдардың бір-бірімен қарым-қатынас жасау құралы. Тіл – қай ұлтта да, қай елде де қастерлі ұғым: ол ана сүтімен бірге бойға сіңіп, атадан балаға мирас болып қалатын баға жетпес мұра.
Ана тілің біліп қой,
Ұятың боп тұр бетте.
Өзге тілдің бәрін біл,
Өз тіліңді құрметте.
Бұл – тек жастарға ғана емес, үлкендерге де қойылатын ортақ талап: өзге тілді үйрену – өріс, ал ана тілін құрметтеу – ар.
II. Үш бидің тіл туралы ұлағатты сөзі
Бастаушының сөзі
Қош келдіңіздер, бабалар — үш кемеңгер дүлділім! Ел бірлігін сақтаған, қалың елім пір тұтқан қасиетті үш бабам, тіл туралы не айтар?
Төле би
Әр тілде сөйлеп, әлемді таң қылуға болады. Бірақ ана тілін білмеу — үлкен олқылық. Өсер бабаң, байтақ далаң тұрғанда, қазақ тілі мәңгі жасай берсін.
Қазыбек би
Қазақ болсаң, құлашты бір сермейік. Қанға сіңген ана тілімізді шұбарлауға ешқандай жол бермейік.
Әйтеке би
Қазақ қазақ болғалы тіл үшін күрес көрген. Көргені көп тілімнің өлмегі мүмкін емес.
Төле би: Ендеше, балалар, бүгінгі тіл туралы сынып сағатын бастай беріңдер.
Әнұран орындалады.
III. Ана тілі — ар мен рух
Бастаушының құттықтауы
Құрметті ұстаздар, ата-аналар! Сіздерге арнап «Ана тілім – бабам тілі, өз тілім» атты сынып сағатын бастаймыз.
Туған тілім — тірлігімнің айғағы,
Тілім барда айтылады ойдағы.
Өссе тілім — мен де бірге өсемін,
Өшсе тілім — мен де бірге өшемін.
Тілім менің — тілім үшін мың өліп, мың тірілді елім. Тілді қорғау — бүгін менің парызым.
Хор орындалады. «Ойыншықтар».
Балалардың тақпақтары
- 1-бала: Ана тіліңді біліп қой — еркіндігің, теңдігің. Ана тіліңді біліп қой — мақтанышың, елдігің.
- 2-бала: Ана тілім — анамның жүрегісің. Жүрек — ана. Мен өзіңмен жаралдым.
- 3-бала: Анамның тілі — айбыным менің, анамның тілі — ай-күнім менің. Сүйемін байтақ елімді туған, сүйемін байтақ өмірді думан.
- 4-бала: Тіліңді үйрен күнде сен — ол іс емес жай ғана. Өз тіліңді білмесең, «білгішпін» деп ойлама.
Би: «Қара жорға» (ер балалар тобы).
- 5-бала: «Аға», «ата», «інім» деп, «қарындасым гүлім» деп сөйлегенде — ана тілі қаның бұл. Тасқа да жан бітірер, нәрің бұл — үлкенге де, жасқа да.
- 6-бала: Өсірген ой-білімді, сүйем туған тілімді. Мақсат етем әр сөздің мәнін терең білуді.
- 7-бала: Ақыл-ойын дананың ана тілден аламыз. Ана тілім ардақты — ақ сүтіндей анамның.
- 8-бала: Ана тілі — ұраным, ана тілі — құраным. Ана тілі болмаса, мықты болмас тұрағың.
- 9-бала: Ана тілім — қазақ тілім, туған тіл. Қасиетті тілімізді қастерле! Ана тілді құрметтеңдер, адамдар: заманға сай өзге тілді де меңгер.
Хор: «Біз өмірдің гүліміз».
- 10-бала: Алтын ұя — Отан қымбат, құт-берекең — атаң қымбат. Мейірімді анаң қымбат, асқар тауың әкең қымбат, туып-өскен елің қымбат.
- 11-бала: Әжең — асыл ардағың, атаң — дана қорғаның. Сен бақытты ұлансың, бәрі саған қуансын.
- 12-бала: Қарындасың — қанатың, ел-Отаның — жанатың. Сен бақытты ұлансың, бәрі саған қуансын.
- 13-бала: Ана тілі — біздің туған тіліміз. Анамыздай сыйлап, бағып жүреміз.
IV. Мақал-мәтелдер: тіл мәйегі
Халық даналығы
- Тіл тас жарады, тас жармаса — бас жарады.
- Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле.
- Сөз сүйектен өтеді, таяқ еттен өтеді.
- Өнер алды — қызыл тіл.
- Жақсы сөз — жарым ырыс.
Өнер көрсетілімдері
Испан биі: Ақнұр
Хор: «Апам үшін»
V. Ертегіден көрініс: «Қызыл телпек»
Рөлдер
- Әжесі
- Гүлсәт
- Анасы
- Әзима
- Қызыл телпек
- Меруерт
- Қасқыр
- Рашид
- Отыншы
- Жандос
VI. Қорытынды
Ана тілін құрметтеу — ұлтты құрметтеу. Тілдің тазалығын сақтау, сөздің салмағын сезіну, ата мұрасын ардақтау — әр буынның борышы. Бүгінгі сынып сағаты осы жауапкершілікті жүрекке орнықтырып, туған тілге деген сүйіспеншілікті күшейтуді мақсат етеді.