Қазақша рефераттар

Тау жыныстарынан

Диктант тапсырмалары • География

Негізгі ұғымдарды бекітуге арналған сұрақтар жинағы

Бұл материалда география пәнінің негізгі бөлімдері бойынша диктант түріндегі тапсырмалар берілген. Әр бөлім соңында дұрыс жауаптар көрсетілген. Мәтін редакцияланып, терминдер біріздендірілді.

Кіріспе тақырыбына арналған диктант

1-нұсқа

  1. География ғылымы дамыған жер: __________.
  2. «География» — __________ сөзі.
  3. «География» __________ деген мағынаны білдіреді.
  4. __________ жердің табиғатын, табиғат құбылыстарын және олардың өзара байланысын зерттейді.
  5. Жер шары халқын, шаруашылығын және оның орналасу заңдылықтарын зерттейтін география саласы: __________.
  6. География ғылымының атасы — грек оқымыстысы __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Ежелгі Грекия
  2. Грек
  3. Жерді сипаттау
  4. Физикалық география
  5. Экономикалық география
  6. Эратосфен

2-нұсқа

  1. Ежелгі Грекия — __________ ғылымы дамыған жер.
  2. «Табиғат» деген мағынаны білдіретін грек сөзі: __________.
  3. __________ — «шаруашылықты басқару» деген мағына береді.
  4. Физикалық география __________ зерттейді.
  5. Экономикалық география __________ зерттейді.
  6. «География» терминін ғылымға енгізген: __________.

Дұрыс жауаптары

  1. География
  2. Физис
  3. Экономия
  4. Жердің табиғатын
  5. Жер шары халқын, шаруашылығын
  6. Эратосфен

«Жер және оның қозғалысы» тақырыбына арналған диктант

  1. Жер — Күн жүйесінің __________.
  2. «Планета» — __________ сөзі.
  3. Планетаның Күн төңірегіндегі жолы — __________.
  4. Жер бетінің жалпы ауданы: __________.
  5. Жердің полюстік радиусы: __________.
  6. Жер осі орбита жазықтығына __________ көлбей орналасқан.
  7. Жер өз білігін __________ қарай айналады.
  8. Жер өз білігін __________ бір рет айналып шығады.
  9. Жердің Күнді айналуға кеткен уақыты __________ деп аталады.
  10. 366 күнге толатын жыл — __________.

Дұрыс жауаптары

  1. планетасы
  2. грек
  3. орбита
  4. 510 млн шаршы шақырым
  5. 6357 км
  6. 66,5°
  7. батыстан шығысқа
  8. 24 сағатта
  9. жыл
  10. кібісе жыл

План мен карталарда Жерді кескіндеу

1-нұсқа

  1. __________ — көкжиек тұстарын, бақылаушының тұрған жерін және қозғалыс бағытын анықтау.
  2. Көкжиек тұстары __________ болып келеді.
  3. Солтүстік, оңтүстік, шығыс, батыс — көкжиектің __________ тұстары.
  4. Көкжиек тұстарын анықтайтын құрал: __________.
  5. __________ — «жол» деген мағынаны білдіретін араб сөзі.
  6. Азимуты 90° болатын көкжиек тұсы: __________.
  7. Темірқазық жұлдызының бағыты: __________.
  8. План мен картада нысандардың неше есе кішірейтіліп түсірілгенін көрсететін шартты өлшем: __________.
  9. Масштабтың __________ түрі бар.
  10. __________ — ең ұзын параллель.

Дұрыс жауаптары

  1. Бағдарлау
  2. Негізгі және аралық
  3. Негізгі
  4. Тұсбағдар (компас)
  5. Азимут
  6. Шығыс
  7. Солтүстік
  8. Масштаб
  9. Үш
  10. Экватор

Глобус пен географиялық карта

  1. __________ — солтүстік және оңтүстік полюстер арқылы жүргізілген шеңберлер.
  2. Экваторға параллель немесе меридианды кесе көлденең жүргізілген сызықтар: __________.
  3. __________ — Жердің дәл үлгісі.
  4. Жер бетіндегі нүктенің экватордан градуспен алынған қашықтығы __________ деп аталады.
  5. __________ — нүктенің бастапқы меридианнан градуспен көрсетілген қашықтығы.
  6. Масштабына қарай карталар __________ топқа бөлінеді.
  7. 1:100 000-ға дейінгі карталар __________ болып саналады.
  8. Жер бетінің пішіні карталарда __________ арқылы кескінделеді.
  9. Ұсақ масштабты карталарға __________ жатады.
  10. Географиялық бойлық __________ дейін есептеледі.

Дұрыс жауаптары

  1. Меридиандар
  2. Параллельдер
  3. Глобус
  4. Географиялық ендік
  5. Географиялық бойлық
  6. Үш
  7. Ірі масштабты
  8. Қабатты бояулар мен горизонтальдар
  9. 1:100 000 000 және одан да ұсақтары
  10. 0°–180°

Литосфера тақырыбына арналған диктант

1-нұсқа

  1. Жердің сыртқы __________ қабығы бар.
  2. Жоғарғы мантия мен жер қыртысы __________ құрайды.
  3. Жер қыртысының құрлықтағы қалыңдығы __________ жетеді.
  4. Жердің қатты сыртқы қабаты: __________.
  5. Жер қыртысынан кейінгі қабат: __________.
  6. Литосфералық тақталар жылына __________ ығысады.
  7. Жер қыртысы __________ тұрады.
  8. Су, жел және т.б. күштердің әсерінен пайда болатын тау жыныстары __________ аталады.
  9. Шөгінді тау жыныстары __________ деп бөлінеді.
  10. __________ — тау жыныстарын құрайтын табиғи заттар.

Дұрыс жауаптары

  1. Төрт
  2. Литосфераны
  3. 30–80 км-ге
  4. Жер қыртысы
  5. Мантия
  6. 2–5 см
  7. Тау жыныстарынан
  8. Шөгінді тау жыныстары
  9. Кесек, органикалық, химиялық
  10. Минералдар

2-нұсқа

  1. Жердің ішкі құрылысы __________ тұрады.
  2. Тау жыныстарын зерттеу және пайдалы қазбаларды барлаумен __________ айналысады.
  3. Тау жыныстары пайда болуына қарай __________ бөлінеді.
  4. Магманың жер бетіне шығып немесе жер қойнауында суынуынан __________ пайда болады.
  5. Жер қыртысының қозғалуының __________ белгілі.
  6. __________ — жер қыртысы мен жоғарғы мантиядағы ығысу мен ыдыраудан болатын жер бетінің тербелуі.
  7. Жердің терең ішкі бөлігіндегі тау жыныстары ығысатын жер __________ деп аталады.
  8. __________ — жер сілкіну ошағының жер бетіндегі нүктесі.
  9. Жер сілкінуі жиі қайталанатын аймақтар __________ деп аталады.
  10. Жанартаулар __________ болып бөлінеді.

Дұрыс жауаптары

  1. Жер қыртысы, мантия, ядро
  2. Геологтар
  3. Үш топқа
  4. Магмалық тау жыныстары
  5. Екі түрі
  6. Жер сілкіну
  7. Жер сілкіну ошағы
  8. Жер сілкіну эпицентрі
  9. Сейсмикалық аймақтар
  10. Сөнген және сөнбеген

3-нұсқа

  1. Жанартау бөліктеріне __________ жатады.
  2. __________ — атқылауы жөнінде ешқандай мәлімет қалмаған жанартау.
  3. Үнемі атқылап тұратын жанартаулар __________.
  4. Жер бетіне бұрқақ түрінде атқылайтын бұлақтар __________ деп аталады.
  5. Биіктігі __________ дейінгі таулар аласа тауларға жатады.
  6. Пайда болуына қарай таулар __________ болып бөлінеді.
  7. __________ — Жер шарындағы ең биік тау.
  8. Сыртқы күштердің әсерінен тау жыныстарының өзгеруі __________ деп аталады.
  9. __________ — жер бетінің тегіс, қырқалы бөлігі.
  10. Абсолют биіктігіне қарай жазықтар __________ деп бөлінеді.

Дұрыс жауаптары

  1. Магма, көмей, кратер, лава
  2. Сөнген жанартау
  3. Сөнбеген жанартаулар
  4. Гейзерлер
  5. 500–1000 метрге
  6. Ескі және жас таулар
  7. Гималай
  8. Үгілу
  9. Жазықтар
  10. Ойпаттар, қыраттар, таулы үстірттер

4-нұсқа

  1. __________ — биіктігі 200 метрге дейінгі жазықтар.
  2. Биіктігі 2000 метрден асатын таулар __________.
  3. Жер бетінің ерекше биік бөлігі __________ деп аталады.
  4. «Эпицентр» сөзінің мағынасы: __________.
  5. Жер қыртысы қозғалысын __________ құралының көмегімен анықтайды.
  6. Температура өзгерісінен тау жыныстарының өзгеруі __________ болып саналады.
  7. Жазықтар __________ деп екіге бөлінеді.
  8. Қыраттар картада __________ боялады.
  9. Таулардың ұзақ уақыт бұзылуынан __________ пайда болады.
  10. Жер бетіне шығып төгілген магма __________ деп аталады.

Дұрыс жауаптары

  1. Ойпаттар
  2. Биік таулар
  3. Тау
  4. Үстіңгі шеңбер
  5. Сейсмограф
  6. Физикалық үгілу
  7. Тегіс және төбелі
  8. Сарғыш түспен
  9. Төбелі жазықтар
  10. Лава

Атмосфера тақырыбына арналған диктант

1-нұсқа

  1. Жердің сыртқы ауа қабаты __________ деп аталады.
  2. Ауаның 78%-ын құрайтын газ: __________.
  3. Атмосфераның төменгі қабаты: __________.
  4. Тропосфера жер бетінен __________ дейін созылады.
  5. Әрбір 100 м биіктегенде ауа температурасы __________ төмендейді.
  6. Ауаның горизонталь бағытта қозғалысы __________ деп аталады.
  7. Ауа температурасын __________ құралымен өлшейді.
  8. Тәуліктегі ең жоғары және ең төмен температура айырмасы __________.
  9. Ауаның жер бетіне және ондағы заттарға түсіретін күші __________ деп аталады.
  10. Бағытын тәулік ішінде екі рет өзгертетін желдер __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Атмосфера
  2. Азот
  3. Тропосфера
  4. 8–17 км-ге
  5. 0,6°-қа
  6. Жел
  7. Термометр
  8. Температураның тәуліктік ауытқуы (амплитудасы)
  9. Атмосфералық қысым
  10. Бриздер

2-нұсқа

  1. Атмосфералық қысымды өлшейтін құрал: __________.
  2. 23,5° с.е. және 23,5° о.е. параллельдері __________ деп аталады.
  3. Желдің бағытын __________ құралымен анықтайды.
  4. Жылына бағытын екі рет өзгертетін жел: __________.
  5. __________ салыстырмалы ылғалдылықты өлшейді.
  6. Бұлттардың аспанды торлауы __________ деп аталады.
  7. Бұлттылық мөлшері __________ белгіленеді.
  8. Атмосфералық жауын-шашын __________ түрде кездеседі.
  9. Жер шары __________ жылу белдеуіне бөлінеді.
  10. Атмосфераның төменгі қабатындағы белгілі жердегі белгілі уақыттағы жай-күй __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Барометр
  2. Тропиктер
  3. Желбағар (флюгер)
  4. Муссон
  5. Шаш гигрометрі
  6. Бұлттылық
  7. 0-ден 10 балға дейін
  8. Қатты және сұйық
  9. Бес
  10. Ауа райы

3-нұсқа

  1. Жерге жақын ауа қабатындағы су буларының тамшыға айналуынан __________ пайда болады.
  2. Бұлттар пішініне қарай __________ деп бөлінеді.
  3. Жауын-шашын мөлшерін __________ өлшейді.
  4. Поляр шеңберінен полюстерге дейін __________ орналасқан.
  5. __________ — ауа райының белгілі бір жерге тән және үнемі қайталанып отыратын жай-күйі.
  6. Климаттық белдеулер __________ деп ажыратылады.
  7. Жыл бойы ыстық, жауын-шашын мол болатын белдеу __________ деп аталады.
  8. «Бриз» сөзі __________ деген мағына береді.
  9. Жер бетіндегі желдің орташа жылдамдығы __________.
  10. Қалыпты атмосфералық қысым __________ тең.

Дұрыс жауаптары

  1. Тұман
  2. Будақ, қабат, шарбы бұлттар
  3. Жауын-шашын өлшегіш (плювиометр)
  4. Суық белдеулер
  5. Климат
  6. Негізгі және аралық белдеулер
  7. Экваторлық белдеу
  8. Жеңіл жел
  9. 5–10 м/с
  10. 760 мм сынап бағанасы

Гидросфера тақырыбына арналған диктант

1-нұсқа

  1. Табиғатта су __________ күйде болады.
  2. Жер шарының су қабығы __________ деп аталады.
  3. Дүниежүзілік мұхиттың жалпы ауданы __________.
  4. __________ — ең үлкен әрі ең терең мұхит.
  5. Мұхит бөліктеріне __________ жатады.
  6. Су астындағы жер сілкіну мен жанартау атқылауынан болатын толқындар __________.
  7. Мұхит суының басты қасиеттері: __________.
  8. __________ — арна арқылы ағатын су.
  9. __________ — өзеннің бөліктері.
  10. Жер шарындағы ең үлкен көл: __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Сұйық, қатты, газ
  2. Гидросфера
  3. 361 млн шаршы шақырым
  4. Тынық мұхиты
  5. Теңіздер, шығанақтар, бұғаздар
  6. Цунами
  7. Температурасы мен тұздылығы
  8. Өзен
  9. Бастауы, сағасы, салалары, аңғары
  10. Каспий

2-нұсқа

  1. __________ буырқанып, қатты ағады.
  2. Өзен деңгейінің кенеттен көтерілуі __________ деп аталады.
  3. __________ — құрлық бетіндегі іші суға толы ойыс.
  4. Жер бетіне жақын алғашқы су өткізбейтін қабатқа дейінгі су __________ болып саналады.
  5. Мұздықтар __________ пайда болады.
  6. __________ — жасанды су қоймалары.
  7. Өзеннің басталатын жері __________.
  8. Құрлық мұздықтары __________ болып бөлінеді.
  9. Жер шарындағы ең ұзын өзен __________.
  10. Дүниежүзілік мұхит суының орташа тұздылығы __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Тау өзені
  2. Тасқын
  3. Көл
  4. Еспе су
  5. Поляр аймақтары мен тауларда
  6. Бөгендер
  7. Бастауы
  8. Жабынды және тау мұздықтары
  9. Ніл өзені
  10. 35‰

3-нұсқа

  1. Экватор маңындағы мұхит суының температурасы __________.
  2. Жан-жағын су қоршаған құрлықтың шағын бөлігі __________ деп аталады.
  3. __________ — тәулік бойы су деңгейінің көтерілуі мен төмендеуі.
  4. Толқындар __________ әсерінен пайда болады.
  5. __________ — маржан полиптерінің жинақталуынан пайда болады.
  6. Бір-біріне жақын орналасқан аралдар тобы __________ деп аталады.
  7. Жер шарындағы тұщы судың үлесі __________.
  8. __________ — мұхиттар мен теңіздер қоршап жатқан ірі құрлықтар.
  9. Судың мұхиттан атмосфера арқылы құрлыққа, құрлықтан мұхитқа үздіксіз ауысуы __________ деп аталады.
  10. Мұхиттың немесе теңіздің құрлыққа сұғына еніп жатқан бөлігі __________.

Дұрыс жауаптары

  1. 28–30°
  2. Арал
  3. Толысу мен қайту
  4. Желдің
  5. Маржан аралдар
  6. Архипелаг
  7. 2,5%
  8. Материктер
  9. Дүниежүзілік су айналымы
  10. Шығанақ

4-нұсқа

  1. Ең кіші мұхит: __________.
  2. Гидросфера дегеніміз __________.
  3. __________ — екі жағынан материктер немесе аралдармен шектелген енсіз су айдыны.
  4. Теңіздер мен мұхиттар түбіндегі жанартаулар атқылауынан пайда болған аралдар __________ деп аталады.
  5. __________ — толқын элементтері.
  6. 1 литр судағы еріген заттардың граммен алынған мөлшері __________.
  7. Өзеннің құяр жері __________ болып саналады.
  8. Жылдың белгілі бір маусымында өзен суының мөлшерінің көбеюі __________.
  9. Жер шарындағы ең терең көл: __________.
  10. Жердің терең қабатындағы қысымды су __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Солтүстік Мұзды мұхиты
  2. Жердің су қабығы
  3. Бұғаз
  4. Жанартаулық аралдар
  5. Толқынның қыры, табаны, биіктігі, ұзындығы
  6. Судың тұздылығы
  7. Сағасы
  8. Су тасуы
  9. Байкал
  10. Артезиан суы

Биосфера тақырыбына арналған диктант

1-нұсқа

  1. __________ тірі ағзаларға жатады.
  2. Тірі ағзалар мекендеп, өзгерткен жер қабығы __________ деп аталады.
  3. Тірі ағзалардың ерекше __________ қасиеті бар.
  4. __________ — табиғат жағдайлары бірдей алқапта мекендейтін тіршілік бірлестігі.
  5. Жердің даму тарихы __________ кезеңнен өткен.
  6. Жер дамуының алғашқы кезеңі __________ деп саналады.
  7. Биоценоздардың таралу заңдылықтарын __________ зерттейді.
  8. «Биоценоз» сөзі __________ деген мағынада.

Дұрыс жауаптары

  1. Майда ағзалар, өсімдіктер, жануарлар
  2. Биосфера
  3. Екі
  4. Биоценоз
  5. Екі
  6. Тіршілікке дейінгі кезең
  7. Биогеография
  8. «Тіршілік ортақ»

Географиялық қабық тақырыбына арналған диктант

1-нұсқа

  1. __________ — литосфераның жоғарғы бөлігі, атмосфераның төменгі бөлігі, гидросфера және биосфераның өзара әрекеттесуінен қалыптасқан ерекше қабық.
  2. Географиялық қабықтың __________ ерекшелігі бар.
  3. Географиялық қабықтың құрамдас бөліктері __________ деп аталады.
  4. Географиялық қабықтың құраушыларына __________ жатады.
  5. Белгілі аумақтағы табиғат компоненттерінің жиынтығы __________ деп аталады.
  6. Географиялық қабық — Жер шарының __________.
  7. Негізгі географиялық белдеулерге __________ жатады.
  8. Экватордың екі жағында орналасқан, температурасы біркелкі, жыл маусымдары бөлінбейтін белдеу __________.
  9. Арктикалық және антарктикалық белдеулерді __________ алып жатыр.
  10. Жер шарындағы ең үлкен Сахара шөлі орналасқан белдеу __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Географиялық қабық
  2. Төрт
  3. Табиғат компоненттері
  4. Тау жыныстары, ауа, су, топырақ, тірі ағзалар
  5. Табиғат кешені
  6. Ең үлкен табиғат кешені
  7. Экваторлық, тропиктік, қоңыржай, полярлық белдеулер
  8. Экваторлық белдеу
  9. Мұзды шөл зонасы
  10. Тропиктік белдеу

2-нұсқа

  1. Тропиктік белдеуде Жер шарының ең үлкен шөлі __________ орналасқан.
  2. Мұзды шөл зонасы алып жатқан белдеулер __________.
  3. Аралық географиялық белдеулерге __________ жатады.
  4. Тау жыныстары, ауа, су, топырақ, тірі ағзалар — географиялық қабықтың __________.
  5. Экваторлық белдеу алып жатқан аймақ __________.
  6. Экваторлық, тропиктік, қоңыржай, полярлық белдеулер __________.
  7. Жер шарындағы ең ірі табиғат кешені __________ болып саналады.
  8. Географиялық қабықтан кейінгі табиғат кешендеріне __________ жатады.
  9. __________ тек географиялық қабыққа тән.
  10. Экваторлық белдеуде __________ таралған.

Дұрыс жауаптары

  1. Сахара
  2. Арктикалық және антарктикалық белдеулер
  3. Субэкваторлық, субтропиктік, субполярлық
  4. Құраушылары
  5. Экватордың екі жағы
  6. Негізгі географиялық белдеулерге жатады
  7. Географиялық қабық
  8. Материктер мен мұхиттар
  9. Тірі ағзалар
  10. Ылғалды мәңгі жасыл ормандар зонасы

«Жер шары халқы» тақырыбына арналған диктант

1-нұсқа

  1. Жер шары халқының саны __________ қарқынды өсті.
  2. Халық санының қарқынды өсуі __________ деп аталады.
  3. Қазақстандағы алғашқы халық санағы __________ жүргізілді.
  4. Халықтың ұдайы өсуін __________ ғылымы зерттейді.
  5. Жер шары халқының 1 шаршы шақырымға орташа тығыздығы __________ келеді.
  6. Халық санын реттеу мақсатында __________ жүргізіледі.
  7. Сыртқы ерекшеліктеріне қарай халықтар __________ бөлінеді.
  8. Терісінің түсі ақ, қыр мұрынды, ерні жұқа, шашы толқынды не тегіс нәсілдер __________.
  9. Нәсілдер теңдігін зерттеген ғалым __________.
  10. __________ БҰҰ Бас Ассамблеясы нәсілдік кемсітушілікті жою туралы қарар қабылдады.

Дұрыс жауаптары

  1. ХХ ғасырда
  2. Демографиялық жарылыс
  3. 1897 жылы
  4. Демография
  5. 40 адамнан
  6. Демографиялық саясат
  7. Нәсілдерге
  8. Еуропоидтық нәсілдер
  9. Н.Н. Миклухо-Маклай
  10. 1965 жылы

2-нұсқа

  1. Н.Н. Миклухо-Маклай __________ зерттеген ғалым.
  2. Демографиялық жарылыс дегеніміз __________.
  3. Халық саны __________ арқылы анықталады.
  4. «Демография» __________ деген мағына береді.
  5. Қазақстанда тәуелсіздік алғаннан бері __________ халық санағы жүргізілді.
  6. Терісінің түсі сары, шашы қайратты, көздері қысыңқы, жақ сүйегі шығыңқы — __________ белгілері.
  7. Нәсілдік белгілер __________ байланысты қалыптасады.
  8. Африка мен Австралияда қоныстанған __________ нәсілдер.
  9. 1965 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы __________ туралы қарар қабылдады.
  10. Дүние жүзі елдері даму дәрежесіне қарай __________ деп бөлінеді.

Дұрыс жауаптары

  1. Нәсілдер теңдігін
  2. Халық санының қарқынды өсуі
  3. Халық санағы
  4. «Халықты сипаттап жазамын»
  5. 1999 жылы және 2009 жылы
  6. Моңғолоидтық нәсіл
  7. Қоршаған ортамен
  8. Негроидтық
  9. Нәсілдік кемсітушілікті жою
  10. Дамыған елдер және дамушы елдер

Географиялық номенклатура: Жер шарының таулары мен жазықтары

1-нұсқа

  1. 5° ш.б. пен 46° с.е. аралығында орналасқан тау: __________.
  2. 60° ш.б. пен 66° с.е. координаталарындағы тау: __________.
  3. 70° б.б. пен 32° о.е. аралығындағы тау: __________.
  4. Орал тауының батысындағы төбелі жазық: __________.
  5. Каспий теңізі жағалауындағы ойпат: __________.
  6. Тигр мен Ефрат өзендері аралығындағы жазық: __________.
  7. Үндістандағы ойпат: __________.
  8. Лена мен Енисей өзендері аралығындағы жазық/үстірт: __________.
  9. Қазақстандағы төбелі жазық: __________.
  10. Оңтүстік Америкадағы ойпат: __________.

Дұрыс жауаптары

  1. Альпы
  2. Орал
  3. Анд
  4. Шығыс Еуропа жазығы
  5. Каспий маңы ойпаты
  6. Месопотамия ойпаты
  7. Үнді-Ганг ойпаты
  8. Орта Сібір таулы үстірті
  9. Қазақтың ұсақ шоқылы аймағы
  10. Амазонка ойпаты

Қысқа қорытынды

Диктант сұрақтары негізгі ұғымдарды (терминдер, өлшемдер, анықтамалар, географиялық атаулар) жылдам қайталап шығуға көмектеседі. Әр тақырыпты орындағаннан кейін жауаптарды салыстырып, қателеріңізді жеке тізімге шығарып отырыңыз.