Бастауыш сынып математикасын оқыту үрдісінде есепті шығара білу шеберлігін қалыптастыру, жетілдіру және дамытудың шешуші бағыттарына тоқталайық
Бастауыш сыныпта есеп шығаруға үйрету: негізгі бағыттар
Бастауыш сынып математикасын оқыту үдерісінде есеп шығара білу шеберлігін қалыптастыру, жетілдіру және дамыту — шешуші бағыттардың бірі. Есеп шығаруға үйрету математиканы оқытудағы ең қиын әрі күрделі мәселелердің қатарында.
Неліктен есеп шығару қиын?
Бұл үдеріс баланың шамасына, психологиялық жас ерекшелігіне сәйкес салыстыру, жан-жақты талдау, қарама-қарсы қою, жалпылау, түрлендіру, зерттеу, әр алуан категорияларға біріктіру, қорытындылау және абстракциялау сияқты әрекеттерді талап етеді. Алайда бұл дағдылар барлық оқушыда бірдей деңгейде қалыптаса бермейді.
- Қабілет деңгейі мен оқу қарқыны әр түрлі.
- Топтық және жеке ерекшеліктер есеп шығару тәсілін меңгеруге әсер етеді.
- Барлық оқушыдан бірдей нәтижені бір мезетте күту шынайы емес.
Есеп шығаруға үйрету алғашқы сабақтардың өзінде-ақ басталып, сынып ілгерілеген сайын шеберлік біртіндеп қалыптасады. Оқушының білімін нығайту үшін жүйелі түрде қысқа да нұсқа тапсырмалар беріп, амалдарды орындауды жаттықтыру маңызды.
Көбейту (екі таңбалы сандар)
Амалды орындап көріңіз.
Қосу (екі таңбалы сандар)
Жылдам есептеңіз.
Танымдық тапсырмалар және теңдеулер
Есепке жүйрік оқушы — ойы ұшқыр, зейіні тұрақты, тапқыр келеді. Төмендегі тапсырмалар назарды жинақтап, ойлауды жеделдетуге көмектеседі.
Ереже:
Өлшем бірліктерін сәйкестендіріп, амалдарды дәл орындаңыз.
Танымдық есептер
Алдымен бірліктерді бір жүйеге келтіріңіз.
Уақытты минутқа айналдырып алыңыз.
Теңдеуді шешу
Зейін қойып оқыған оқушы есепті тез шешеді. Көңілге тоқығанды ұмытпай, қадамдарды ретімен орындаңыз.
Мұғалімнің рөлі және тиімді жұмыс түрлері
Оқушылардың математика сияқты іргелі ғылым саласынан сапалы білім алуы тікелей мұғалімге байланысты. Бұл — сабақ барысында оқушыларға білім беру мақсатында ұйымдастырылатын жұмыс түрлерін дұрыс таңдауға және оларды жүйелі қолдануға қатысты мәселе. Егер мұндай жұмыс түрлері әр сабақта тұрақты қолданылса, оқушының білім сапасы күткен деңгейде қалыптасуына негіз болады.
Ауызша есептеу
Қысқа тапсырмалар арқылы жылдамдық пен дәлдікті дамыту.
Өз бетімен жұмыс
Жауапкершілік пен ойлау дербестігін қалыптастыру.
Көрнекілік және дидактика
Көрнекі құралдар мен дидактикалық материалдарды орынды әрі ретімен қолдану.
Осы тәсілдердің барлығын оқушы санасына жеткізе білу мұғалімнің кәсіби шеберлігі мен іскерлігіне тікелей байланысты. «Ана — өмір тұтқасы болса, ұстаз — мектеп тұтқасы» деу артық емес.
Оқушыларға математика негіздерінен білім беріп қана қоймай, оны басқа ғылым салаларымен ұштастыру — ұстаздардың басты міндеті. Бұл қағиданы әрдайым есте ұстау маңызды.