Ақпараттың өлшем бірліктері
І. «Ұйымдастыру»
Ойын — толқын. Кейде ол қатты ағысқа айналады: біреу алға озып шығады, біреу асығыстықпен сүрініп қалады. Бұл ойында мығымдар да, шалыс басқандар да болады. Дегенмен, ең бастысы — жеңсең де, жеңілсең де жасымай, ой түйіп, тәжірибе жинау.
Алдарыңызда білімі мен ой-өрісі арқылы ерекшеленген командалар. Ең алдымен, ойынға әділ баға беретін әділқазылар алқасымен таныстырамыз.
Ойынның ұраны
Көңілді тапқыштар, білгіштер бар өнерін салады. Кім білімді, көп оқыған болса — бүгінгі күннің жеңімпазы сол болады.
1-кезең. Бой сергіту
Бұл кезеңде әр командаға 9 сұрақ қойылады. Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай беріледі. Егер команда жауап бере алмаса, басқа командалар жауап беруге құқылы.
1-команда (9 сұрақ)
- Ақпараттың өлшем бірліктері қандай?
- Екі қолда қанша саусақ бар, ал он қолда ше? (10, 50)
- Заттың үш күйі бар. (иә)
- Түйе 10 пұт жүкті 1 сағат көтеріп тұрса, 1000 пұт жүкті қанша уақыт көтеріп тұра алады? (1 сағат)
- Колонка не үшін қажет?
- Желді күні асфальт беті тез кебеді. (иә)
- Температураны өлшейтін құрал — динамометр. (жоқ)
- 3 жұмыртқа 3 минутта піссе, 5 жұмыртқа неше минутта піседі? (3)
- Тышқан не үшін қажет?
2-команда (9 сұрақ)
- Компьютер дегеніміз не?
- Үстел беті төртбұрыш. Оның бір бұрышын кесіп алсақ, неше бұрыш қалады? (5)
- Мұз ерігенде энергия бөлінеді. (жоқ)
- 1 т мақта ауыр ма, 1 т темір ауыр ма? (тең)
- Ақпарат дегеніміз не?
- Мылтық жылу қозғалтқышына жатады. (жоқ)
- Тырна бір аяғымен тұрса 3 кг тартады. Екі аяғымен тұрса салмағы қанша? (3 кг)
- Пернетақта не үшін қажет?
- Жылу мөлшерінің өлшем бірлігі — Джоуль. (иә)
3-команда (9 сұрақ)
- Информатика дегеніміз не?
- Бір жанұяда 5 ұл бар, және олардың әрқайсысының қарындасы бар. Жанұяда қанша бала бар? (6)
- Табиғаттағы сан алуан өзгерістер табиғат құбылысы болып санала ма? (иә)
- Монитор не үшін қажет?
- 1 т мақта ауыр ма, әлде 1000 кг темір ауыр ма? (тең)
- Заттың қатты күйден сұйық күйге ауысуы кристалдану деп аталады. (жоқ)
- Принтер не үшін қажет?
- 4 пен 5-тің арасына қандай таңба қойылса, 4-тен үлкен, 5-тен кіші сан шығады? (үтір)
- Массаның өлшем бірлігі — килограмм. (иә)
2-тур. Тапқырлық
Табиғатта заттар көп. Төмендегі сипаттамалар қай затқа тән?
- Үйкелісті азайту үшін қолдануға болады.
- Қыздыру және суыту үшін қолданылады.
- Ересек адамның ағзасында шамамен 65% мөлшерде болады.
- Оның үш күйімен біз жиі кездесеміз.
Жауабы: су
Логикалық сұрақ: «Екі қарға»
Екі қарға отыр: біреуі оңтүстікке, біреуі солтүстікке қарап отыр. Екеуі бір-біріне: «Досым, мен сені көріп тұрмын», — дейді. Олар бір-бірін қалай көреді?
Жауабы
Олар бетпе-бет отырғандықтан, бір-бірін көреді.
Қысқа сұрақ
Windows жүйесін жасаушы — Microsoft компаниясы.
3-тур. «Бәрін білгім келеді»
Ақпарат
- 10. Адам ақпаратпен не істейді? (сақтайды, таратады, өңдейді)
- 20. Ақпараттық процестерді ата. (алу, беру, сақтау, өңдеу)
- 30. Ақпарат қалай бағаланады? (түсінікті, дәл, толық, жаңа, пайдалы)
Құбылыс
- 10. Денені құрайтын бөлшектердің қозғалыс энергиясы мен олардың өзара әсерлесу энергиясының қосындысы қалай аталады? (ішкі энергия)
- 20. Жылу берілу кезінде дененің алған немесе берген энергиясы. (жылу мөлшері)
- 30. Сұйықтың буға айналу құбылысы. (кебу)
Көпмүше
- 10. a³ + b³ = (a + b)(a² − ab + b²)
- 20. Теңдеуді шеш: x − 7 + 8x = 9x − 3 − 4x (x = 1)
- 30. Ең үлкен 3 таңбалы сан мен ең кіші 1 таңбалы санның қосындысын тап. (999)
Көрермендермен жұмыс
Цифрларға байланысты мақал-мәтелдер айту:
- 1) Екі жақсы қас болмас, екі жаман дос болмас.
- 2) Бес саусақ жиналса, жұдырық болады.
- 3) Отыз тістен шыққан сөз, отыз руға тарайды.
- 4) Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
- 5) Жеті жұрттың тілін біл, жеті түрлі білім біл.
- 6) Ат баспаймын деген жерін үш басады.
4-кезең. «Зерделілер сайысы»
Жұмбақтар
-
Жоқ өзінде бас та, қас та, мойын да,
Ұзындығы жазулы тұр бойында.
(Жауабы: сызғыш / ruler) -
Бір-бірімен жарысқан — төрт аю, бір арыстан.
Екі қой мен бір түлкі — бәрі нешеу, кім білді?
(Жауабы: сегіз / eight)
Анықтама
Қоршаған орта және онда жүріп жатқан процестер туралы мәліметтер — ақпарат (information).
5-кезең. «Сиқырлы әріптер»
Бұл кезеңде командаларға анаграммалар беріледі. Мақсат — сөздерді дұрыс құрастыру.
1-топ
- Ринперт → принтер
- Тақпертане → пернетақта
- Сорцеспро → процессор
2-топ
- Нантдисмикри → дискриминант
- Лельрапа → параллель
- Тдеуең → теңдеу
3-топ
- Туператемра → температура
- Киграммло → килограмм
- Монамикадитер → термодинамика
6-кезең. «Қиял әлемі» (топ басшылар сайысы)
- 1) Егер мен математик болсам...
- 2) Егер мен физик болсам...
- 3) Егер мен программист болсам...
Информатика, физика, математика — болашаққа бастайды. Келешекке білім қуған жастар 21-ғасырға қадам басып, әлем жаңалықтарын игереді.
Осы сөзбен сөз кезегін әділқазыларға береміз.
Бүгінгі «Білім шыңы» атты интеллектуалды ойын өз мәресіне жетті. Зейін қойып тыңдағандарыңыз үшін алғысымыз шексіз!
Логикалық есептер
- Бір баланың жасы үш жылдан соң бұрынғы жасынан 2 есе артық болады. Ол қазір неше жаста? (3 жаста)
- Үш ат жегілген шана бір сағатта 15 км жүрді. Әрбір аттың жылдамдығы қандай? (15 км/сағ)
- 5 адам кездесіп, бір-бірімен қол алысып амандасты. Барлығы неше рет қол алысады? (10)
- Ұшақ Семейден Алматыға 1 сағ 20 минут ұшады, ал кері бағытта 80 минут ұшады. Айырмашылықты қалай түсіндіресің? (екеуі тең)
- Ұзындығы 6 метр бөренені 5 рет кесіп, тең бөліктерге бөлді. Әр бөліктің ұзындығы қанша? (1 метр)