Өсімдіктердің тіршілік ету мерзімін айт
Сабақ тақырыбы: Өсімдік қанша жыл тіршілік етеді?
Бұл сабақ жарыс формасында ұйымдастырылып, оқушылардың өсімдіктердің тіршілік ету ұзақтығы туралы түсінігін кеңейтуді, табиғатқа жауапкершілікпен қарауды және жүйелі ойлау мен сөйлеу дағдыларын дамытуды көздейді.
Білімдік мақсат
Өсімдіктердің сыртқы ортаға бейімділігі туралы білімдерін пысықтау, тіршілік етуі жөніндегі ұғымдарын кеңейту.
Тәрбиелік мақсат
Өсімдіктер әлеміне сүйіспеншілікті ояту, өсімдіктерді қорғауға баулу.
Дамытушылық мақсат
Ойлау дағдысын қалыптастыру, жүйелі сөйлеуге үйрету.
І. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа дайындығы тексеріледі. Сабақ бастауына мотивациялық өлең жолдары айтылады:
5 болсын алар бағамыз,
Біліммен бақыт табамыз.
Өнерменен өрістеп,
Өсе берсін санамыз.
ІІ. Үй тапсырмасы: «Кім зерек?»
Оқушылар екі топқа бөлініп, ұрандарын айтып, тапсырмаларды орындайды.
1-топ: «Бидай»
Ұраны: «Жарыспа, жарысқан соң қалыспа»
Сұрақ: Өсімдіктің өсуіне ауа не үшін қажет деп ойлайсыздар?
2-топ: «Сәбіз»
Ұраны: «Сәбізді жеп бәріміз, жарысуға әзірміз»
Сұрақ: Өсімдікке жылу мен жарықтың қажеттілігін қалай түсіндіресіздер?
Үй тапсырмасының тақырыбы
«Өсімдікке ауа, жылу және жарық керек».
ІІІ. Сергіту сәті
Қимыл-қозғалыс арқылы көңіл сергітуге арналған шағын жаттығу:
Жел уледі — у-у,
Құйын келіп биледі — зу-зу,
Қатты-қатты жел соқты — гу-гу,
Жапырақтар қол соқты — ду-ду.
IV. Ой қозғау: «Ойлан, тап»
Мұғалім сұрақтар арқылы жаңа тақырыпқа бағыттайды:
Қазір жылдың қай мезгілі?
Қыс
Алда қандай мереке келе жатыр?
Жаңа жыл
Жаңа жылдың көркін не айқындайды?
Шырша
Сабақтағы «қонақ» кім?
Шырша (өзінің қанша жыл тіршілік ететінін білгісі келеді)
Міндет: Қонағымызға көмектесу үшін өсімдіктердің тіршілік ету ұзақтығын анықтап, оларды дұрыс топтастырамыз.
V. Жаңа сабақ: Өсімдік қанша жыл тіршілік етеді?
Өсімдік — тірі ағза. Кез келген тіршілік иесі сияқты өсімдіктер де белгілі бір уақыт аралығында өмір сүреді: кейбірі бірнеше ай ғана, ал кейбірі ондаған жыл бойы тіршілік етеді.
Өсімдіктердің негізгі түрлері
- Ағаш
- Шөп
- Бұта
Тіршілік ету ұзақтығына қарай
Бір жылдық
Мысалдар: күнбағыс, бұрыш, бидай.
Екі жылдық
Мысалдар: сәбіз, орамжапырақ.
Көп жылдық
Мысалдар: бақбақ, итмұрын, үйеңкі, шырша.
VI. Оқулықпен жұмыс
- Екі топқа бөліп, тізбектей оқыту.
- Іштей оқу.
VII. Сұрақ-жауап: «Ойланбай жауап бер»
1) Өсімдіктердің тіршілік ету мерзімдерін атаңыз.
Бір жылдық, екі жылдық, көп жылдық.
2) Бір жылдық өсімдіктерге мысал келтіріңіз.
Күнбағыс, бұрыш, бидай.
3) Екі жылдық өсімдіктерді атаңыз.
Сәбіз, орамжапырақ.
4) Көп жылдық өсімдіктерге нелер жатады?
Бақбақ, итмұрын, үйеңкі.
VIII. Өз бетіндік жұмыс
Оқушыларға суреттер таратылады. Міндет — суреттегі өсімдіктерді тіршілік ету мерзіміне қарай топтастыру.
Әр топ өз жұмысын тақта алдында қорғап, дәлелдеп түсіндіреді.
IX. «Білгенге маржан, білмеске арзан»: Пияз туралы мәлімет
Үнтаспадан пияз туралы қызықты жаңалықтар тыңдалады. Пияз — көп жылдық шөптекті өсімдік.
Сипаттамасы
- Тікелей тамырынан өсіп шығады.
- Гүл сабағының іші қуыс; гүлдері майда, ақшыл, шар тәрізді болып, сабақ ұшында шоғырланады.
- Иісі өткір, дәмі ащы.
- Шілде–тамыз айларында гүлдейді.
Құрамы және қолданылуы
- Құрамында азотты заттар, қант, минералды тұздар, С және В дәрумендері бар.
- Халық медицинасында тәбет ашатын, ішек құрттарын түсіретін, қақырық түсіретін құрал ретінде қолданады.
- Асқазан бездерінің жұмысын жақсартуға ықпал етеді.
- Жас пияз сөлін ауыз уылғанда пайдалануға болады; тұмауға қарсы да жиі қолданылады.
X. Жаңа сабақты бекіту
Тақтадағы суреттер өсімдіктердің тіршілік ету мерзіміне қарай сәйкестендіріледі.
Бір жылдық өсімдіктер
Күнбағыс, бұрыш, бидай.
Көп жылдық өсімдіктер
Бақбақ, итмұрын, үйеңкі.
Шырша туралы қорытынды
Шырша көп жылдық өсімдіктер қатарына жатады. Іле Алатауының теріскей беткейінде 1,5–2,5 мың метр биіктікте қалың өседі, ал басқа жерлерде сирек кездеседі. Орынсыз пайдаланудан жойылып кету қаупі бар, сондықтан қорғау маңызды.
XI. Үй тапсырмасы
- Мәтін мазмұнын айтып беру.
- Шөптесін өсімдік түрлері туралы қосымша мәлімет жинау.
XII. Бағалау
Екі топтың жұмысы бағаланып, белсенді оқушылар мадақталады.
XIII. Қорытындылау
«Жүрек жылуы» шеңбері ұйымдастырылады: оқушыларға шығыршықтар мен ойыншықтар таратылып, бір-біріне жылы тілектер айтады. Соңында әндетіп, шыршаны безендіру арқылы сабақ жағымды көңіл күймен аяқталады.