Қажымұқанға мінездеме беру
Сабақтың мақсаты
1) Танымдық
Оқушыларға автор туралы түсінік беру, Қажымұқан Мұңайтпасовтың өмірі жайлы толық деректермен таныстыру.
2) Дамытушылық
Оқушылардың сын тұрғысынан ойлау қабілетін дамыту, тіл байлығын арттыру.
3) Тәрбиелік
Алып күш иесін құрметтеуге, спортты сүюге баулу; бірлесіп жұмыс істеуге, өзара сыйластыққа тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
- Оқушыларды үш топқа бөлу.
II. Қызығушылықты ояту
Интерактивті тақтадан ережесіз күрес пен жапон күресінің (жиб-жицаға ұқсас) суреттері көрсетіледі. Оқушыларға сұрақ қойылады:
«Бұл қандай күрес түрі деп ойлайсыздар?»
Талқылау барысында ережесіз күресте спортшылардың аяқ пен қолды қатар қолданып күресетіні, қарсыласына зақым келсе де әрдайым бірдей жазалау болмайтыны түсіндіріледі. Осыдан кейін автор туралы қысқаша мәлімет беріледі.
III. «Дөңгелек үстел» әдісі (топтық жұмыс)
1-топ
«Қажымұқан туралы не білеміз?»
Әр оқушы Қажымұқан туралы бір сөйлемнен жазады да, парақты оң жағындағы оқушыға береді. Келесі оқушы алдыңғы ойды қайталамай, өз білгенін қосады.
2-топ
Тірек сөздермен жұмыс
Осы сөздерді қатыстыра отырып, топ мүшелері шағын әңгіме құрастырады.
3-топ
Қажымұқанға мінездеме
Палуанның тұлғалық қасиеттерін анықтап, дәлел келтіріп сипаттайды.
IV. Мағынаны тану: «Жигсо-1» әдісі
- 1-қадам: Мәтін алдын ала үш бөлікке бөлінеді. Әр топтағы оқушылар 1, 2, 3 болып саналып, уақытша «эксперт» топтарға бірігеді (1-лер, 2-лер, 3-тер бөлек отырады).
- 2-қадам: Эксперт топ мүшелері өздеріне берілген мәтін бөлігін жеке оқып, талдайды. Сосын бір-біріне түсіндіріп, мазмұнын талқылайды.
- 3-қадам: Оқушылар негізгі топтарына қайта оралады. Әр оқушы өз бөлігін ретімен баяндап, өзгелерге түсіндіреді. Осылайша мәтін толық қамтылады.
V. «Аквариум» әдісі
Әр топтан ұсынылған оқушылар тақта алдына шығып, өздеріне тиесілі мәтін бөлігін мазмұндайды (мысалы, 1-бөлім — бір топ, 2-бөлім — келесі топ). Қалған оқушылар тыңдап, толықтыру сұрақтарын қояды. Нәтижесінде сынып мәтін мазмұнын тұтас меңгереді.
VI. Толғаныс: «Бес жолды өлең»
Нұсқаулық:
- 1-жол: тақырыпты сипаттайтын бір сөз (зат есім).
- 2-жол: тақырыпты сипаттайтын екі сын есім.
- 3-жол: іс-әрекетті білдіретін үш сөз.
- 4-жол: төрт сөзден тұратын мағыналы сөйлем.
- 5-жол: соңғы сөз — синоним.
VII. «Сен білесің бе?» — Қажымұқан туралы деректер
Сабақ барысында Қажымұқан Мұңайтпасов туралы бейнебаян көрсетіледі. Деректерді талқылауда мына мәліметтерге ерекше назар аударылады:
- Мұқан дүниеге келгенде анасы Кәбира қайтыс болып, оны әжесі Айсары 16 жасқа дейін бауырына басып өсірген.
- Берлинде жуан сым темірді мойнына «галстук» етіп, беліне «белбеу» етіп байлағаны туралы айтылады.
- Парижде өзі сахнаға мініп шыққан түйесін мойнына көтергені, 75 пұт жүк артылған арбаны тісімен сүйреп шығарғаны баяндалады.
- Кеудесіне 20 пұт (шамамен 320 кг) тас қойғызып, оны 2 пұттық балғамен ұрғызып уаттырған ерекше өнері болған.
- «Ғажап көпір» номерінде палуан денесін көпір етіп тіреп тұрып, үстінен жүк көлігін өткізген деген дерек келтіріледі.
- 15 жасынан бастап 70 жасқа дейін күрес өнерімен әлемнің 59 еліне барып, өнер көрсеткені айтылады.
VIII. Үй тапсырмасы
Еркін жазу (эссе): «Жиб-жица күресі» әңгімесін оқығаннан кейін Қажымұқан туралы қалыптасқан пікіріңді өз сөзіңмен жаз.
IX. Бағалау және мадақтау
Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, мәтінді түсінуі, өз ойын дәлелдеп айтуы бағаланып, белсенді оқушылар мадақталады.
Авторлық дерек
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қаласы, №8 жалпы орта білім беретін мектептің бастауыш сынып мұғалімі — Досмағамбетова Жанаргүл Бағытқызы.