Қазақша рефераттар

Тоқыма киімдер

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Ілмек бізбен тоқудың шартты белгілерін қолдану жолдарын үйрету және өзіндік жұмыстар арқылы меңгерту. Оқушыны өз бетімен жұмыс істеуге әрі эстетикалық талғаммен орындауға дағдыландыру.

Дамытушылық

Үш деңгейлік тапсырмаларды біртіндеп орындату арқылы әр оқушының қабілетіне сай жеке құзыреттілігін дамыту.

Тәрбиелік

Жауапкершілікке, еңбексүйгіштікке, шығармашылық ізденімпаздыққа тәрбиелеу. Ұлттық ерекшеліктердің құндылығын күнделікті өмірде қолдауға бағытталған тапсырмалар беру.

І кезең: ұйымдастыру және “Көпір” тапсырмасы

Жаңа тақырыпқа қажет болатын алдыңғы білімді еске түсіру және жүйелеу.

Сұрақ-жауап

  1. 1) Қолөнер туралы не білесіңдер?

    Жауап: Қолөнер — ежелден келе жатқан кәсіп.

  2. 2) Қолөнердің тіршіліктегі пайдасы қандай?

    Жауап: Қолөнер үй интерьерін сәндеуде, киім мен бас киімді әрлеуде кеңінен қолданылады.

  3. 3) Қолөнерде тоқудың ерекшелігі қандай?

    Жауап: Тоқу ұлттық ерекшеліктерге сай технологиялық әдістермен орындалады; орамал, ойыншық, шұлық, қалпақ сияқты бұйымдар түрлі жіп түрлерін қолдану арқылы жасалады.

  4. 4) Қандай қолөнер қайраткерлерін білесіңдер?

    Жауап: Дәркембай Шоқпарұлы және т.б. ұстаздар.

Оқушыға бағыт

Мақсат — жаңа тақырыпты қабылдауға “көпір” құру: бұрынғы білімді нақты мысалдармен байланыстырып, тоқудың тұрмыстағы және мәдениеттегі орнын түсіндіру.

  • Жауапта нақты бұйым атауларын келтір
  • Технология мен ұлттық ерекшелікті байланыстырып түсіндір
  • Қолөнердің қолданылуын күнделікті өмірден дәлелде

ІІ кезең: жаңа тақырыпты өз бетіңмен меңгеру

Теорияны түсіну, ұғымдарды нақтылау және талқылау арқылы бекіту.

Теориялық тапсырма 1: сөйлемдерді толықтыр

Тапсырма

  • А) __________ — өз халқыңның дәстүрлі көркемдік мұрасы.
  • Ә) Қолөнердің ерекшелігінің бірі — __________.
  • Б) Қолөнер дегеніміз — қазақ __________, өз халқыңның дәстүрлі көркемдік мұрасы.
  • В) Қолөнерді орындау технологиясында түрлі жіптермен __________ түрлері орындалады.

Жауап үлгісі

  • А) Қолөнер — өз халқыңның дәстүрлі көркемдік мұрасы.
  • Ә) Қолөнердің ерекшелігінің бірі — тоқу.
  • Б) Қолөнер дегеніміз — қазақ қолөнері, өз халқыңның дәстүрлі көркемдік мұрасы.
  • В) Қолөнерді орындау технологиясында түрлі жіптермен тоқу түрлері орындалады.

Теориялық тапсырма 2: тоқу түрлерін танып көр

Саған таныс тоқу түрлері бар ма? Қарапайым үлгілерін тоқып көр. Әр тәсілдің атауын жаз.

Ескерту: Тоқу үлгісін орындағанда шартты белгілерді дұрыс оқуға және қатар санын сақтауға назар аудар.

“Қарлы кесек” ойыны (дискуссия)

Оқушылар кезектесіп қолөнер түрлерін атайды. Әр келесі оқушы алдыңғы айтылған ақпаратты қайталап, өз ойын қосады. Соңғы оқушы жинақтап, қолөнердің негізгі ерекшеліктерін қорытындылайды.

Талқылау сұрақтары

  1. 1) Егер қолөнер болмаса, көркемдік мұра сақталар ма еді?
  2. 2) Қолөнерде тоқу өнері қашан тараған?
  3. 3) Тоқыма киімдер ірі көлемде қашан кең тарады?

Венн диаграммасы: “Қолөнердегі ерекшелік”

Қолөнер мен тоқудың ортақ және айырмашылық белгілерін салыстыр. Нәтижені қысқа тірек сөздермен жаз.

Қолөнер

дәстүр, тұрмыс, сәндік мән

Тоқу

жіп, өрнек, технология, үлгі

Теорияны жинақтау (қорытынды)

“Қолөнер жүйесі” бойынша білгеніңді жинақта: орталығы — қолөнер. Мысалдар: панно, жіп түрлері, ілмек біз, сувенир ойыншық, әшекейлі тоқыма киімдер мен тұрмыстық бұйымдар.

Құрастыру нұсқалары

  • Анықтама жазып, қысқа қорытынды шығар
  • Мазмұнды жүйеле: кесте, сызба дайында
  • Сөзжұмбақ, ребус құрастыр

Сөзжұмбаққа тақырыптық бағыт

  • А) Қолөнердің атқаратын қызметі
  • Ә) Тоқу өнерінде қолданылатын құрал-жабдықтар
  • Б) Жіптермен тоқу әдістері
  • В) Ілмек біз түрлері

ІІІ кезең: практика және бағалау

Қолдану арқылы бекіту: қарапайымнан күрделіге, жұмыс сапасын нақты критериймен бағалау.

Практикалық жұмыс (қолдану)

Қолөнер бұйымдарының табиғаттағы әсем көріністермен ұқсастығын талқылап, ойыңды мысалмен дәлелде.

  • Панно
  • Тоқыма киімдер
  • Тоқыма бұйымдар
  • Жібек жіп арқылы тоқу

Рефлексия: Сен қалай ойлайсың? Басқа қандай қолөнер түрлерін білесің? Өз ойыңды қысқа әрі нақты жеткіз.

Бағалау критерийлері

  • 1 Өзіндік орындау ерекшелігі және шығармашылық шешім
  • 2 Эстетикалық талғам: ұқыптылық, тазалық, нақтылық
  • 3 Мәдени көзқарас: ұлттық құндылықты түсіндіру және қолдану

Ескерту: Бағалау барысында тек нәтиже емес, жұмыс процесі (жоспарлау, орындау реттілігі, қауіпсіздік, құралды дұрыс пайдалану) да есепке алынады.

Деңгейлік тапсырмалар (компьютер арқылы)

Оқушының аты-жөні:

І деңгейлік тапсырма

5 ұпай

Сұрақтарға жауап бер:

  1. 1) Қолөнер туралы не білесіңдер? Жауабы:
  2. 2) Қолөнердің тіршіліктегі пайдасы қандай? Жауабы:
  3. 3) Қолөнерде тоқудың ерекшелігі қандай? Жауабы:
  4. 4) Қандай қолөнер қайраткерлерін білесіңдер? Атын ата. Жауабы:

ІІ деңгейлік тапсырма

4 ұпай

1) Бос орынға қажетті сөздерді қой

Берілген сөздер: қолөнер, тоқу, қолөнері, тоқу

  • А) __________ — өз халқыңның дәстүрлі көркемдік мұрасы.
  • Ә) Қолөнердің ерекшелігінің бірі — __________.
  • Б) Қолөнер дегеніміз — қазақ __________, өз халқыңның дәстүрлі көркемдік мұрасы.
  • В) Қолөнерді орындау технологиясында түрлі жіптермен __________ түрлері орындалады.

2) Тоқу түрлерін орындап көр

Әр тоқудың атауын жаз. Орындауды компьютер арқылы тірке (фото/қысқа сипаттама).

3) “Қарлы кесек” ойыны

Қолөнер түрлерін кезектесіп айт, алдыңғы ақпаратты қайталап, толықтыр. Соңында жалпы қорытынды жаса.

  1. 1) Егер қолөнер болмаса, көркемдік мұра сақталар ма еді?
  2. 2) Қолөнерде тоқу өнері қашан тараған?
  3. 3) Тоқыма киімдер ірі көлемде қашан кең тарады?

Қосымша: Венн диаграммасы бойынша “Қолөнердегі ерекшелік” тақырыбын салыстыр.

ІІІ деңгейлік тапсырма

3 ұпай

Еркін тақырыпта ілмек бізбен бұйым тоқы. Жұмысыңда табиғаттағы әсем көріністер мен қолөнер бұйымдарының ұқсастығын идея ретінде қолдан.

Идеялар

  • Панно
  • Тоқыма киім немесе аксессуар
  • Тоқыма бұйым (сөмке, қап, ұсақ бұйым)
  • Жібек жіппен тоқу элементі

Өзіндік бағалау

  • Ұқыптылық пен тазалық сақталды ма?
  • Үлгі мен қатарлар дәл орындалды ма?
  • Шешіміңде ұлттық нақыш көріне ме?
  • Жұмысыңды қысқа түрде таныстыра аласың ба?

Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау парағы

Белгілеу: + — сыныпта орындалған тапсырма, V — үйде орындалған тапсырма.

Тапсырма Белгі Ескертпе
І кезең: сұрақ-жауап ___ Түсіну, дәлел
ІІ кезең: теориялық тапсырмалар ___ Жүйелеу, талқылау
ІІІ кезең: практикалық жұмыс ___ Ұқыптылық, эстетика
Деңгейлік тапсырмалар ___ Өзіндік жұмыс

Үй тапсырмасы

Ілмек бізбен бұйым тоқу: таңдалған үлгі бойынша шағын бұйым (немесе үлгі фрагменті) орындап кел.

  • Шартты белгілерді дұрыс қолдан
  • Таза және ұқыпты орында
  • Жұмысқа қысқа сипаттама дайында (идея, жіп түрі, қолданған тәсіл)