Адамгершілік - рухани байлықты қалай түсінесің
Тақырып
Тұлғаның адамдық негіздері
Сабақтың мақсаты
Жеке тұлғаның адамдық негізде қалыптасуына әсер ететін факторлар туралы жүйелі мәлімет беру.
Сабақтың түрі
Дәріс
Ұйымдастыру әдісі және көрнекілік
- Әдісі: баяндау
- Көрнекілігі: оқулық
Сабақтың міндеттері
Білімділік
Адамгершілік қасиеттерін қалыптастырудың маңызын түсіндіру, қажетті ақпарат беру.
Дамытушылық
Тәрбиенің мәнін ұғындыру арқылы оқушының ақыл-ой қабілетін дамыту.
Тәрбиелік
Адамгершілікке, құрмет көрсете білуге тәрбиелеу.
Жаңа білімді меңгеру
Тұлғаның адамдық түп негізі ең алдымен рухани-адамгершілік тәрбие арқылы қалыптасады. Тәрбие — баланың мінез-құлқын, қарым-қатынас мәдениетін және құндылықтар жүйесін жүйелі түрде дамытатын негізгі күш.
Отбасының рөлі
Жақсы адамгершілік қасиеттердің алғашқы негізі отбасында қаланады. Мейірім, сыйластық, жауапкершілік, еңбекқорлық секілді құндылықтар күнделікті үлгі арқылы баланың бойына сіңеді.
- Ізгілік — адамгершіліктің өзегі.
- Еңбекке ынта — мінездің тұрақтылығын күшейтеді.
Құрмет және мәдениет
Өз халқының мәдениетін, тарихын, өнерін сүю — басқа халықтардың тілі мен мәдениетіне, салт-дәстүріне де құрметпен қарауға үйретеді. Осылайша дүниетанымы кең, мәдениетті азамат қалыптасады.
Қазақ қоғамында үлкенді сыйлау — ұлттық дәстүр. Отбасында, балабақшада, қоғамдық орындарда бұл дәстүрді сақтау және қастерлеу әр адамнан талап етіледі.
Рухани-адамгершілік тәрбиенің мәні
Рухани-адамгершілік тәрбие — дұрыс әдеттер мен өзін-өзі ұстау нормаларын орнықтырып, ортадағы қарым-қатынас мәдениетін тұрақтандыратын үдеріс. Жеке адамның адамгершілік санасының деңгейі оның мінез-құлқы мен іс-әрекетін айқындайды.
Сананың қалыптасуы бала мектепке бармай тұрып-ақ басталады: қоғам туралы алғашқы түсінік жақын адамдардың өзара қарым-қатынасынан, отбасындағы қарым-қатынастан көрініс табады.
Үлгі және орта
Баланы жақсы қасиеттерге, мәдениетке тәрбиелеуде тәрбиелі адаммен жолдас болудың ықпалы өте күшті. Халық даналығы да мұны дәлелдейді:
«Жақсымен жолдас болсаң — жетерсің мұратқа, жаманмен жолдас болсаң — қаларсың ұятқа»
«Жаман дос, жолдасын қалдырар жауға»
Халық мұрасы — тәрбиенің арқауы
Мақал-мәтелдер, жұмбақтар, айтыс, өлеңдер — адамгершілік тәрбиенің берік негізі. Олар баланың ой-өрісін кеңейтіп, құндылықтарды бейнелі түрде жеткізеді.
Адамзаттық құндылықтар бала бойына іс-әрекет барысында — ойындар, хикаялар, ертегілер, қойылымдар арқылы тиімді сіңіріледі.
Негізгі түйін
Адамгершілік — адамның рухани байлығы. Ол болашақ ұрпақты ізгілікке бастайтын рухани бағдар болып, тәрбиенің нәтижесінде «адамдық тәрбие» деңгейіне жеткізеді.
Тәрбиенің түпкі мақсаты
Дені сау, ұлттық санасы оянған, рухани ойлауы биік, мәдениетті, парасатты, ар-ожданы мол, еңбекқор әрі іскер ұрпақ тәрбиелеу.
Руханилық
Жеке тұлғаның негізгі сапалық көрсеткіші: мінез-құлықты қалыптастырып, ар-ұят, өзін-өзі бағалау және адамгершілік сапаларды дамытады.
Ізгілікке жетелеу
Мейірімділік пен қайырымдылыққа шақырып, қоғамдағы сыйластық пен жауапкершілікті нығайтады.
Ертегінің тәрбиелік мәні
Ертегінің рухани тәрбиелік мәні ерекше: ол балаға рухани ләззат сыйлап, қиялға қанат бітіреді, жас баланың рухани өсіп-жетілуіне қажетті құндылықтардың мол қорын береді.