Сіздерді қазақша өлшем бірлігімен таныстырайын
Сабақ тақырыбы және жалпы мәлімет
Тақырып
Ұзындықты өлшеу. Миллиметр (мм). Математика, 4-сынып.
Сабақ түрі мен типі
- Түрі: практикалық сабақ
- Типі: жаңа сабақ
- Өтетін орны: мультимедиа кабинеті
Мақсаты
- Білімділік: ұзындық өлшем бірлігі — миллиметрді (мм) енгізу және оны басқа өлшем бірліктеріне айналдыруды үйрету.
- Тәрбиелік: еңбектенуге, еңбекті бағалауға баулу; экологиялық тәрбие беру.
- Дамытушылық: шығармашылық қиялды, жүйелі ойлау қабілетін дамыту.
Міндеті
Меңгерген математикалық білімдерін нақты жағдайларда қолдануға, практикалық есептерді шығару барысында білік қалыптастыру.
Әдіс-тәсілдер, көрнекілік және пәнаралық байланыс
Әдістер
- Сұрақ-жауап
- Тест
- Проблемалық әдіс
Көрнекіліктер
- Слайдтар
- Ұшақ макеті
- Сым, дәптер, әйнек
- Сызғыш
Пәнаралық байланыс
Дүниетану
Сабақтың өтілу барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық: оқушылардың назарын сабаққа аудару, жағымды көңіл күй қалыптастыру.
II. Жаңа сабақ
1) Күн мен айды белгілеу. Математикалық диктант
Сабақ басында күн, ай реті жазылады. Одан кейін оқушылармен қысқа математикалық диктант орындалады.
2) Ребус шешу
Ребус арқылы сабақтың тақырыбы ашылады: «Ұзындық».
Мысал (сөздік тірек):
- «Ұзақ» (құстың атауы)
- «Орындық»
3) Миллиметрді енгізу (мм)
Ұзындық өлшем бірліктерін еске түсіреміз: см, дм, м, км. Мұғалім күнделікті заттарды көрсетеді (сым, дәптер, әйнек) және олардың қалыңдығын сызғышпен өлшетеді.
- Кей өлшемдер сантиметрге жетпейді, сондықтан одан да кіші бірлік қажет.
- Сызғыштағы ең кіші бөлік — миллиметр.
- Миллиметр «мм» деп қысқартып жазылады.
Негізгі қатынас
10 мм = 1 см, ал 1 мм — 1 сантиметрдің оннан бір бөлігі.
4) Ұлттық өлшемдермен таныстыру
Ертеректе арнайы өлшем құралдары болмаған кезде ата-бабаларымыз өлшеуде адамның дене мүшелерін пайдаланған. Оқушылар ұлттық өлшемдерді қолмен көрсетіп, мағынасын нақтылайды.
Саусақ атаулары
Бас бармақ, сұқ саусақ, ортаңғы саусақ, аты жоқ саусақ, шынашақ.
Ұлттық өлшемдер
- Елі — саусақтың көлденең қалыңдығы.
- Сүйем — бас бармақ пен сұқ саусақ аралығы.
- Құлаш — екі қолды иық деңгейінде керіп созғандағы қол ұштарының арасы.
- Қадам — жүріс кезіндегі екі аяқтың аралық ұзындығы.
- Аттам — екі аяқты созып басқандағы ұзындық.
Өмірмен байланыс
Мысалы, киімнің ұзындығын, қазының қалыңдығын елімен өлшеу, ал көрпеше құрағында өлшемді сүйеммен шамалау сияқты тәсілдер қолданылған.
5) Практикалық жұмыс
Әр оқушы өз қолымен дәптерге елі және сүйем өлшемдерін белгілеп сызады. Кейін сызғышпен өлшеп, шыққан мәнін сантиметр және миллиметрмен жазады.
6) Оқулықпен жұмыс
6.1) 1-тапсырма: кесінділерді өлшеу
- Суреттегі кесінділердің ұзындықтарын өлшеп, дәптерге жазу (мысалы: AB = 9 см, CD = 5 см).
- Кесінді ұзындығын миллиметрмен өрнектеу (мысалы: 4 см 9 мм = 49 мм; 9 см 6 мм = 96 мм).
6.2) 2-тапсырма: көпбұрыш периметрі
Көпбұрыш қабырғаларының ұзындықтарын өлшеп, периметрін табу. Еске түсіреміз: периметр — көпбұрыш қабырғалары ұзындықтарының қосындысы.
Мысал A
AB = 1 см 6 мм, CD = 1 см 9 мм, BC = 1 см 7 мм, DM = 2 см 3 мм, MA = 8 мм.
P = 8 см 3 мм.
Мысал Ә
KO = 1 см 3 мм, OM = 1 см 5 мм, MD = 2 см 5 мм, DK = 1 см 6 мм.
P = 6 см 9 мм.
Мысал Б
AB = 3 см 6 мм, BC = 2 см 4 мм, CA = 1 см 6 мм.
P = 7 см 6 мм.
Тапсырманы тақтада 3 оқушы орындап, сыныппен бірге тексеріледі.
6.3) 3-тапсырма: өлшем бірліктерінің байланысы
Интербелсенді тақтада ауызша орындалады. Негізгі түрлендірулер:
1000 м = 1 км, ал 1 м — 1 км-дің мыңнан бір бөлігі.
10 дм = 1 м, ал 1 дм — 1 м-дің оннан бір бөлігі.
10 см = 1 дм, ал 1 см — 1 дм-дің оннан бір бөлігі.
10 мм = 1 см, ал 1 мм — 1 см-дің оннан бір бөлігі.
6.4) 5-есеп: құстардың ұшу биіктігі
Есепті шығармастан бұрын құстардың түрлері мен табиғаттағы пайдасы қысқаша қайталанады. Есеп мазмұнында шағала, бүркіт, тырна құстарының ұшу биіктіктерін салыстыру қарастырылады.
Талқылау сұрақтары
- Шағала қай жерде өмір сүреді?
- Бүркіт қай жерде өмір сүреді?
- Тырна қай жерде өмір сүреді?
- Ең биік ұшатын құс қайсы?
- Ең төмен ұшатын құс қайсы?
Оқушылар есептің шартын құрастырып, шешу жолын түсіндіреді. Жауабы жазылғаннан кейін қорытынды сұрақтармен бекітіледі.
6.5) 7-тапсырма: арман мен кәсіпке бағдар
Сұрақ: «Құсқа қарап нені армандайсыңдар?» Оқушылардың ықтимал жауабы: «Құстар сияқты ұшып, биікке көтерілгім келеді. Ұшқыш болғым келеді».
Көрнекі салыстыру
Кесте арқылы ұшақ түрлері, жолаушылар саны және әуе лайнерлерінің ұзындықтары салыстырмалы түрде таныстырылады.