Берілгендерді енгізу

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларды кесте құруға, ұяшықтарды қосуға, жоюға және біріктіруге үйрету. Кестелерге шекара (жиектеу) қою тәсілдерін көрсету.

Дамытушылық

Есте сақтау мен зейін қабілеттерін дамыту, пәнге қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелілік

Уақытты тиімді пайдалануға, жүйелі ойлауға, ұқыптылыққа, шапшаңдыққа және компьютерлік сауаттылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың жоспары

Кезең	Мазмұны	Уақыты
I	Ұйымдастыру: сәлемдесу, түгендеу, мақсат пен шарттарды жариялау	1 мин
II	Техника қауіпсіздігі ережелерін қайталау	2 мин
III	Үй тапсырмасын тексеру (тест)	5 мин
IV	Жаңа тақырып	10 мин
V	Практикалық жұмыс (кесте толтыру)	15 мин
VI	Бекіту (ақпараттық диктант, карточка)	5 мин
VII	Сергіту сәті: компьютерлік класта өзін ұстау, көз бен қолға жаттығу	2 мин
VIII	Қорытындылау (Венн диаграммасы)	2 мин
IX	Үй тапсырмасы	1 мин
X	Бағалау	2 мин

Сабақтың өту барысы

Ұйымдастыру

Сәлеметсіңдер ме, балалар! Отырыңдар.

Бүгін біз сандық кестелермен жұмыс істеуге арналған MS Excel бағдарламасымен танысамыз.

Сабақты бастамас бұрын техника қауіпсіздігі ережелерін қайталаймыз: әр оқушы бір ережеден айтады, қайталанбайды.

Техника қауіпсіздігі

Мұғалімнің рұқсатынсыз сыныпқа кіруге болмайды.
Тағайындалған орынға отыру керек.
Мониторды қолмен ұстауға тыйым салынады.
Компьютерде тек мұғалімнің рұқсатымен жұмыс істеу керек.
ДК-ні өздігінен жөндеуге болмайды.
Ақау байқалса, жұмысты тоқтату керек.
Экраннан арақашықтық 60–70 см болуы тиіс.

Жарайсыңдар! Енді жоспар бойынша келесі кезеңге өтеміз.

Үй тапсырмасын тексеру: тест

Әрқайсыңның алдарыңда тест парағы бар. Әр сұрақта үш жауап нұсқасы берілген, соның біреуі ғана дұрыс. Дұрыс жауапты белгілеп, бағалау парағына енгізіңдер.

Тест сұрақтары (MS Word бойынша)

1. Microsoft Office Word мәтіндік процессорын қалай іске қосуға болады?
- A) Жіберу → Программалар → Microsoft Office Word
- B) Файл → Ашу
- C) Файл → Құру
2. MS Word стандарт тақтасының орналасуы:
- A) Аспаптар панелінде
- B) Тақырып жолында
- C) Есептер тақтасында
3. MS Word бағдарламасы терезесінің құрылымы:
- A) Әдеттегі, веб-құжат, беттерді белгілеу, құрылым
- B) Файл, Түзету, Қою, Формат, Сервис, Кесте, Терезе, Анықтама
- C) Тақырып жолы, мәзір жолы, аспаптар панелі, пішімдеу панелі және т.б.
4. Символдарды пішімдеу дегеніміз не?
- A) Рәсімдеуге қатысты әр түрлі әрекеттер
- B) Құжат құрылымымен жұмыс жасауға арналған мәтін
- C) Суреттері бар батырмалардан тұратын стандартты тақта
5. Мәтінді туралаудың түрлері:
- A) Сол жақ, орта, оң жақ, ені бойынша туралау
- B) Шегініс және аралық
- C) Жоларалық интервал түрлері
6. Жоларалық интервалдың қызметі:
- A) Арақашықтықты пунктпен көрсетуге мүмкіндік береді
- B) Белгіленген бөліктен анимация типтерін таңдауға мүмкіндік береді
- C) Мәтін жоғарылап, символ өлшемі кішірейеді
7. MS Word-та мәтінді әсерлеп жазу командасы:
- A) Формат → Қаріп → Әсерлеу
- B) Формат → Шекаралар мен құю
- C) Формат → Абзац
8. MS Word-та беттің параметрлерін қалай орнатамыз?
- A) Файл → Беттің параметрлері → Бағдарлау (кітаптық/альбомдық)
- B) Қою → Бөлу → Жаңа бетке
- C) Қою → Беттің нөмірлері
9. MS Word-та беттің нөмірленуін қалай қоямыз?
- A) Қою → Беттің нөмірлері → Орналасу → OK
- B) Қою → Бөлу → Жаңа бетке → OK
- C) Файл → Беттің параметрлері
10. Абзацтық шегініс түрлері:
- A) Нөлдік, оң, теріс
- B) Абзацты сол жақ шеті бойынша туралау
- C) Абзацты оң жақ шеті бойынша туралау

Жаңа тақырып: MS Excel-пен танысу

Жұмыс дәптерін ашып, бүгінгі күнді және тақырыпты жазыңдар: MS Excel-пен танысу. MS Excel — Microsoft Office құрамына кіретін, сандық кестелермен жұмыс істеуге арналған бағдарлама.

Тарихқа қысқаша шолу

1979 жылы экономика мамандығында оқитын екі студент — Дэн Бриклин мен Боб Френкстон — үй тапсырмасын жылдам орындап, уақыт үнемдеуге көмектесетін тәсіл ойлап табуды мақсат етті. Олар алғашқы электронды кесте бағдарламасын жасап, оны Visible Calculator сөз тіркесінен қысқартылған VisiCalc деп атады. Электронды кестелердің дамуына жол ашқан осы идея кейін Excel секілді бағдарламалардың пайда болуына ықпал етті.

Excel мәзірінің ерекшелігі

Word бағдарламасымен салыстырғанда Excel-де Формулалар және Деректер бөлімдері кең қолданылады; бұл есептеулер мен кестелік деректерді өңдеуге бағытталғанын көрсетеді.

Жұмыс кітабы және жұмыс парағы

MS Excel файлы жұмыс кітабы деп аталады. Жұмыс кітабы бірнеше жұмыс парағынан (Лист 1, Лист 2, …) тұрады. Терезенің төменгі бөлігіндегі парақ таңбашалары арқылы парақтан параққа ауысуға болады.

Жұмыс парағы кесте түрінде беріледі: 256 баған және 65 536 жол. Жолдар сандармен нөмірленеді, бағандар әріптермен және әріп комбинацияларымен белгіленеді (A…Z, кейін AA, AB және т.б.).

Әр ұяшықтың мекенжайы баған әрпі мен жол нөмірінен құралады. Мысалы, ұяшық F бағанында және 7 жолында болса, оның мекенжайы F7.

Ұяшыққа деректер енгізу

Дерек енгізу үшін алдымен қажетті ұяшықты (мысалы, A1) тінтуірмен шертіп белгілейміз. Белгіленген ұяшық қоршауға алынады, ал атау өрісінде оның мекенжайы көрінеді.

Пернетақта арқылы деректерді енгізіп, аяқтау үшін Enter пернесін басамыз. Егер мәтін баған енінен ұзын болса, ол келесі бос бағандарға қарай көрінуі мүмкін; қажет болса, баған енін кеңейту керек.

Кітапты ашу және сақтау

Жұмыс кітабын ашу үшін Файл → Ашу командасын орындаймыз. Ашылған диалогтік терезеден қажетті файлды таңдаймыз. Әдетте тізімде .xls кеңейтімі бар Excel файлдары көрсетіледі; басқа файлдарды көру үшін «Файл түрі» өрісінен сәйкес форматты таңдауға болады.

Жұмыс кітабын сақтау үшін Файл → Сақтау командасын немесе стандартты құралдар тақтасындағы сақтау батырмасын басамыз. «Қалай сақтау керек» командасы таңдалса, сақтау параметрлері бар терезе ашылады.

Ұяшыққа енгізілетін деректер түрлері

Сан

Әдетте сан ұяшықтың оң жақ шетіне тураланады. Сан бүтін, ондық бөлшек немесе бөлшек болуы мүмкін. Қажет болса, $, %, +, − секілді белгілер қосылады.

Егер сан ұяшыққа сыймаса, Excel ###### белгілерін көрсетеді — баған енін кеңейтіңдер.

Формула

Егер енгізу = таңбасынан басталса, Excel оны формула ретінде қабылдайды. Формула бір жолға жазылады және амал белгілері ретімен қолданылады.

Мәтін

Мәтіндік ақпарат ұяшықта атаулар, түсіндірмелер және сипаттамалар үшін қолданылады. Мәтін баған енінен асып кетсе, бағанды кеңейту немесе жолды тасымалдау параметрлерін қолдануға болады.

Практикалық жұмыс

Практикалық бөлімде кесте құрып, ұяшықтарды толтыру, қосу/жою және біріктіру әрекеттерін орындаймыз.

Бекіту: ақпараттық диктант

Интерактивті тақтада тиісті командаларды қойып, сөйлемдерді толықтырыңдар:

1. MS Excel-ге қосылу үшін …
2. Жұмыс парағы … бағаннан және … жолдан тұрады.
3. Егер ұяшық F бағанында және 7 жолында орналасса, онда оның мекенжайы …
4. MS Excel — … жұмыс істеуге арналған бағдарлама.
5. Жұмыс кітабын сақтау үшін …

Сергіту сәті

Компьютерлік класта дұрыс отыру ережелерін еске түсіріп, көзге, қолға және денеге арналған қысқа жаттығулар жасаймыз.

Арқа тік, иық бос, аяқ толық тірелген болуы керек.
Көзді 20–30 секунд демалту, алысқа қарау.
Білек пен саусаққа жеңіл жаттығу жасау.

Қорытындылау және бағалау

Қорытынды

Сабақ соңында Венн диаграммасы арқылы негізгі ұғымдарды жинақтаймыз: жұмыс кітабы, жұмыс парағы, ұяшық мекенжайы, деректер түрлері (сан, мәтін, формула) және файлды ашу/сақтау әрекеттері.

Бағалау

Орындалған тест, практикалық жұмыс және бекіту тапсырмалары бойынша бағалау жүргізіледі.

Барлық жұмыстарыңа рахмет!

Үй тапсырмасы

Кестемен жұмыс: әр түрлі әдістерді пайдаланып кесте құру.
«Кесте» сөзіне сөзжұмбақ құрастыру.
Оқулықтан 8.1 тақырыпты оқып келу.
Бақылау сұрақтарына жауап беру.

Осымен сабағымыз аяқталды. Сабаққа қатысқандарыңа рахмет! Келесі аптада жолығамыз.