Интербелсенді оқыту технологиясыСабақ оқытуды ұйымдастырудың негізгі түрлері өте көп

Интербелсенді оқыту технологиясы

Сабақты ұйымдастырудың түрлері көп. Дегенмен әрбір сабақ оқу үдерісіндегі шешуші буын болып саналады: ол оқытуды жетілдіруді, қажетті түрлендіруді және мақсатты нәтижеге жетуді ойластыратын орталық. Сондықтан сабақ үнемі жоғары шеберлікті, үздіксіз дамуды және сапалы оқытудың тиімді жолдарын іздеуді талап етеді.

Инновациялық көзқарас бойынша, оқып-үйренудің негізін тек пән мазмұны емес, ойлау мен рефлексияға сүйенген интербелсенді (интерактивті) әдістер құрауы тиіс. Мұндай әдістер білім алушылардың өзіндік дамуына, өз мүмкіндіктерін танып, құндылықтарын түсініп, бағалай алуына жетелейді.

Ұғымның мәні: «интеракция» және «интерактив»

Интерактивтік оқыту технологиясы interaction (ағылш. «өзара әсер», «бір-біріне ықпал ету») құбылысына негізделеді. «Interactive» сөзі де осы мағынаны береді: inter — «өзара», act — «әрекет жасау». Демек, интербелсенділік — біреумен тығыз қарым-қатынаста болу, бірлесе әрекет ету және диалог құру.

Интербелсенді оқыту технологиясы нені қамтамасыз етеді?

Интербелсенді оқу технологиясы — оқу әрекеті барысында мұғалім мен оқушының іс-әрекетін оқу ойындары, топтық және жұптық жұмыстар, талқылаулар түрінде ұйымдастыру тәсілдерінің жүйесі. Ол өзара мотивациялық, интеллектуалдық және эмоциялық тұрғыдан жетістікке жетуді сезіндіретін, педагогикалық тұрғыдан тиімді танымдық қарым-қатынас құруға мүмкіндік беретін оқу ортасын қалыптастырады.

Неге бұл тәсіл қазіргі білім беру үшін өзекті?

Әлемдік бәсекелестік жағдайында адам ресурстарын дамыту мәселесі ерекше мәнге ие. Білім сапасы мен біліктілік деңгейі мемлекеттердің бәсекеге қабілеттілігінің маңызды көрсеткішіне айналды. Интеллектуалдық әлеуеті жоғары мамандарсыз экономиканы да, қоғамды да тұрақты дамыту қиын.

Бүгінгі таңда жеке тұлғаның өзінен гөрі, оның даму үдерісін басқару қажеттігі айқын көрінеді. Ақпарат ағыны күшейген сайын білім алушыға талдау, құрылымдау, жүйелеу және мәселе шешу дағдылары қажет. Бұл — артық дидактизмнен, «дайын ақиқат» ұсынудан тежеліп, оның орнына сұхбат, бірлескен ізденіс және шығармашылық әрекетке жағдай жасау деген сөз.

Назар «нәтижеден» гөрі «үдерісқа» ауады

Интербелсенді әдістерде басты назар «процеске» — білім алушылардың қалай және қандай тәсілдер арқылы үйренетініне аударылады. Мұнда білім алушының жауаптан бұрын мәселені шешуге талпынысы маңызды, өйткені негізгі мақсат — өз бетінше ой қорытып, жауап табуға үйрету.

Оқудың мәні: барлығы танымға тартылады

Интербелсенді оқытудың мәні — оқу үдерісін іс жүзінде барлық оқушы таным әрекетіне қатысатындай етіп ұйымдастыру. Білім алушылар өздерінің не білетінін, нені ойлайтынын түсінуге және рефлексия жасауға мүмкіндік алады. Біріккен іс-әрекет барысында әркім жеке үлесін қосып, білімін, идеяларын, әрекет тәсілдерін алмасады. Бұл өзара қолдау мен сенім атмосферасында жүріп, тек жаңа білімді игеруге емес, таным әрекетінің өзін дамытуға ықпал етеді.

«Маған айтшы — мен ұмытып қаламын; маған көрсетші — менің есімде қалады; өзіме істетші — мен сонда түсінемін».

Қытай нақылы

Мұғалімнің рөлі қалай өзгереді?

Интербелсенді оқытуда оқытушы дайын білімді беруші емес, білім алушыны өз бетінше ізденуге бағыттайтын ұйымдастырушыға айналады. Дәстүрлі нысандармен салыстырғанда рөлдер ауысады: педагогтың белсенділігі білім алушылардың белсенділігіне орын береді, ал педагог тапсырмалары олардың бастамасына жағдай жасайды.

Оқу үдерісіндегі қарым-қатынас арналары

Интербелсенді әдіс-тәсілдер оқу барысында түрлі байланыс түрлерін белсенді іске қосады:

1. 1 мұғаліммен (сұраққа жауап беру, кері байланыс алу);
2. 2 оқушылармен (жұптық жұмыс барысында);
3. 3 шағын топпен (3–4 оқушы);
4. 4 үлкен топпен (сыныптық талқылау, дебат, пікірталас);
5. 5 техникамен (компьютер, интербелсенді тақта және т.б.).

Дәстүрлі оқытудан айырмашылығы

Интербелсенді оқыту оқушылардың өмірлік тәжірибесіне сүйеніп, мәліметті талдау мен жинақтауды күшейтеді. Осы арқылы жеке және кәсіби қабілеттерін ашуға мүмкіндік береді. Тағы бір маңызды ерекшелік — оқушы белсенділігі мен мұғалім белсенділігінің үйлесуі және тұрақты өзара әрекет.

Нәтижелілік көбіне сапалы дайындыққа байланысты. Басты өлшем — берілген білімнің «көлемі» ғана емес, тапсырманы орындау барысындағы іс-әрекет пен ойлау стратегиялары.

Қолданылатын интербелсенді әдістер

Көмекші құралдар мен ақпараттық ресурстар

Интербелсенді әдістерді түрлі ақпараттық ресурстармен ұштастыру оқудың әсерін күшейтеді: интербелсенді тақта, бейнематериалдар, слайдтар, флипчарттар, компьютерлер, бейнефильмдер мен бейнесюжеттерді қарап, талқылау, сондай-ақ науқандар мен акциялар аясындағы таныстырылымдар.

Интербелсенді оқытудың артықшылықтары

• оқушылардың қызығушылығын арттырады;
• әрқайсысының оқу үдерісіне қатысу белсенділігін кеңейтеді;
• әрбір оқушының сезімі мен пікіріне назар аударуға мүмкіндік береді;
• оқу материалын тиімді меңгертуге бейімдейді;
• көпқырлы әрекет пен шығармашылыққа ынталандырады;
• кері байланысты жүйелі түрде жүзеге асырады;
• пікір айту мәдениетін және қарым-қатынас дағдыларын қалыптастырады;
• өмірлік машықтарды дамытады;
• мінез-құлықтағы оң өзгерістерге ықпал етеді.