Қазақша рефераттар

Ойлы болсаң, тауып көр

«Сөз мерген» сайысы (сыныптан тыс жұмыс)

Жүргізуші: Құрметті оқушылар мен ұстаздар! Бүгін Тіл мерекесіне орай ұйымдастырылған сыныптан тыс іс-шарамызға қош келдіңіздер!

Мақсаты

  • Оқушылардың білімдерін пысықтау;
  • Шешендік өнерге баулу;
  • Сөздік қорларын молайту;
  • Ойды жүйелі әрі еркін жеткізуге дағдыландыру;
  • Шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Армысыздар, алқалы жұрт, көз көрген,

Ойларыңыз інжу-маржан сөздерден.

Тіліміздің тереңдігін, байлығын да көрсетер

Алдыңызда тіл сайысы — «Сөз мерген»!

Бүгінгі «Сөз мерген» сайысына 6-сынып оқушыларынан құралған 3 топ қатысады. Ердің құнын екі ауыз сөзбен бітіретін де, жауласқан елдерді келісімге келтіретін де, жылағанды жұбатып, күлгенді жылататын да — осы тіл. Ең ащы да — тіл, ең тәтті де — тіл.

Қазақ тілі — әлемдегі бай әрі бейнелі тілдердің бірі. Соның ішінде мақал-мәтелдің орны ерекше болғандықтан, бүгінгі ойынның негізгі бөлігі осы бағытқа арналады.

Додаға түсіп жарыспай,

Жүйріктің бағы жанар ма?

Білім мен өнер жарысып,

Тәрбие мен таным табар ма?!

Бұл бәйге — ойдың бәйгесі:

Кім жүйрік ойға — сол алда!

Сайыс барысы

Кезеңдер

  1. IСәлем — сөздің атасы
  2. IIМықты болсаң, тауып көр
  3. IIIЖүйрік болсаң, шауып көр
  4. IVОйлы болсаң, тауып көр
  5. VКім жылдам?
  6. VIОзық болсаң, озып көр
  7. VIIТіл өнері

I кезең: «Сәлем — сөздің атасы»

Үш топ өздерінің аттарын, ұрандарын және төсбелгілерін таныстырады. Сөз кезегі сайыскерлерге беріледі.

II кезең: «Мықты болсаң, тауып көр»

Бұл кезеңде тұрақты сөз тіркестерін тауып, олардың мағынасын түсіндіресіңдер.

Берілген сөздер Тұрақты тіркес Мағынасы
Құлын, ат, тай, жылқы таңба басқандай айқын, анық
Жылқы, қой, түйе, сиыр аузынан шөп алмас момын
Сүйек, қаңқа, ит, қасқыр терісін басына қаптау қатты ұрысу
Ит, төбет, күшік, қасқыр өлген жер алыс
Қолқа, көмекей, өңеш, тамақ өңешін созу дауласу, ұрысу
Жақ, құлақ, тіл, айыз тіл азар жағымсыз, кекесінді сөз
Аймақ, жер, таяқ, күн тепсіну қатты ұрысу
Тас, су, жер, ет тасбауыр мейірімсіз
Ұлдың, қыздың, ананың, әкенің жиған жүгіндей әсем, көрікті
Көз, сөз, қол, аяқ көз ілмеді ұйықтамады

III кезең: «Жүйрік болсаң, шауып көр»

Жұмбақтардың шешуін тауып, жауабына байланысты мақал-мәтел құрастырыңдар.

1

Оқтан жүйрік, қылыштан өткір.

Жауабы: сөз

2

Тіріден өлі туады, өліден тірі туады.

Жауабы: жұмыртқа

3

Екі бала қатар тұрса да, бірін-бірі көрмейді.

Жауабы: көз

4

Бір түкті кілем, бір түксіз кілем.

Жауабы: жер, аспан

5

Басқан жері бармақтай, аттаған жері атандай.

Жауабы: таяқ

6

Үш қазық, екі желі, тоғыз ноқта, теңселіп тербеледі, адам соқса.
Шешен тіл, сөзге жүйрік болғанымен, не пайда — үндемейді адам жоқта.

Жауабы: домбыра

7

Кішкентай ғана бойы бар, айналдырып киген тоны бар.

Жауабы: қой

8

Сары атым аунаған жерге шөп шықпас.

Жауабы: от

IV кезең: «Ойлы болсаң, тауып көр»

Берілген сөздерден мақал-мәтел құрастырыңдар.

  1. 1

    Жатқан, қария, дария, ақылды, ағып.

  2. 2

    Асқар, ағып, тау, бала, жатқан, әке, бұлақ.

  3. 3

    Тамған, тамар, у, бал, тілден.

  4. 4

    Үйдің, жылы, туған, түтіні.

  5. 5

    Шықпас, шаңы, үні, жаяудың, жалғыздың.

  6. 6

    Қорқытады, терең, көп, батырады.

  7. 7

    Отбасынан, Отанды, басталады, сүю.

  8. 8

    Дұшпан, ақыл, дос, ашу.

Қорытынды ой

Тілім менің — қазынам, қасиетім,

Қасиетім бар әлем бас иетін.

Тілі жоқтың түрі жоқ, түбірі жоқ,

Бола көрме, ана тіл, қасіретім.