Қараңдаршы мына сәулелер тек әншейін сәулелер емес олар музыкалық сәулелер
Музыкамен басталған оқу іс-әрекеті
Балалар залға музыкамен кіріп, музыкамен амандасады. Музыка жетекшісі бүгінгі күннің ерекше екенін айтып, оқу іс-әрекетін ойын арқылы бастауға шақырады.
Қимыл-қозғалыс ойыны: «Төртбұрыш»
Балалар шеңберге тұрады. Музыка жетекшісінің қолындағы төртбұрыш қозғалған сайын, балалар шеңбер бойымен жүріп, түскен суретті қимыл арқылы бейнелейді.
Нәтиже
Балалар батыл қимылдап, өздерін еркін ұстайды. Іс-әрекетке бірден серпін беріледі.
Күн неге мұңаяды?
Оқу іс-әрекетіне қонаққа күн келеді, бірақ көңілсіз көрінеді. Балалар оның себебін табады: күннің сәулелері жоқ. Музыка жетекшісі сәулелердің жай сәуле емес, музыкалық сәулелер екенін түсіндіреді.
Міндет
Ойындарды орындап, әр тапсырма үшін бір «музыкалық сәулені» күнге сыйлау.
Балалардың жауабы
«Иә, дайынбыз!»
«Күншуақ» ойыны: көңіл күйді ыммен көрсету
Музыка ойнағанда балалар суреттегі күншуақтың мінезін ым-ишарамен көрсетеді: күлімсіреу, ренжу, көңілсіздену, қорқу, қуану, жылау.
Сәуле №1
Бірінші музыкалық сәуле күнге сыйланады.
Жұмбақ және музыка тыңдау: «Көктем»
Екінші сәуледе жұмбақ жасырылған. Балалар оның жауабын тапса, музыка тыңдайды.
Жұмбақ
Қар, мұз еріп, су көбейіп,
Сай-салада ағады.
Бүршік шашып, жапырақ ашып,
Жер гүл шашақ тағады.
Бөбектерім, айтыңдаршы,
Бұл қай кезде болады?
Жауабы: Көктемде.
Музыка жетекшісі композитор Б. Ерзаковичтің балаларға арнап жазған музыкалық сюитасынан үзінді тыңдататынын айтады. Сюита — бірнеше шағын бөлімнен тұратын музыкалық шығарма. Тыңдалатын бөлімнің атауы — «Көктем».
Талқылау сұрақтары
- Қандай дыбыстар естідіңдер? (құстар үні, бұлақтың сылдыры)
- Көңіл күйі қандай? (қуанышты, көңілді)
Сәуле №2
«Көктем» тыңдалды — музыкалық сәуле күнге сыйланды.
Фонопедиялық ойын: «Көктемгі дыбыстар»
Келесі сәуле балаларды дыбыспен бейнелеуге шақырады: музыка жетекшісі сөйлем оқиды, ал балалар мазмұнын түрлі дыбыстармен көркемдейді.
Дыбыстық тапсырмалар
- Күн жылына бастады, көктем келді: қолды жоғары көтеріп, өзіңе ыңғайлы бір дыбысты айту.
- Тау төбелерден бұлақ көзі ақты: тілді тез-тез жан-жаққа қозғалту.
- Ұнатамын бетімнен өпкен желді: «ш-ш-ш» дыбысын созу.
- Күн жылына бастады, жаңбыр жауды: ауызды ашып-жабу.
- Қоңыздар шықты: төмен регистрде «ж-ж-ж» айту.
- Шыбындар ұшты: жоғары регистрде «з-з-з» айту.
- Әр жаққа ұшып кетті: «тр-тр-тр» дыбысын сыбырлап, түрлі биіктікте айту.
- Жапырақтардың астында бірдеңе қозғалды: «шұр-шұр-шұр» дыбысы.
- Ол кірпі екен: мұрынмен тез дем алып, тыныс алуды көрсету.
- Келіп, көктем құстары ән салды: «қар-қар», «ку-ку» және т.б.
Сұрақ-жауап: торғайдың дауысы
Торғай балапанын іздегенде:
«Шік-ші-рік, шік-ші-рік» (бірінші октава, до нотасы).
Торғайдың балапандары:
«Шік-ші-рік, шік-ші-рік» (екінші октава, до нотасы).
Сәуле №3
Көктемгі дыбыстар орындалды — сәуле күнге сыйланды.
Музыкалық аспаптар: шағын оркестр
Келесі музыкалық сәуле — аспаптарда ойнау. Балалар аспаптарды алып, өлең ырғағымен оркестр болып ойнайды.
Оркестр өлеңі
Кәнеки, аспаптар — бам, бам, бам.
Дауыстап ойнаңдар — бам, бам, бам.
Аспапта ойнаймыз, әуенді тыңдаймыз,
Музыканттармыз — бам, бам, бам.
Кейін кезекпен: бим, бим, бим · бом, бом, бом · бум, бум, бум · бам, бам, бам.
Сәуле №4
Оркестр ойнады — сәуле күнге сыйланды.
Ойын: «Сылдырмақ»
Балалар шеңберге тұрады. Өлең айтылып тұрған кезде сылдырмақты бір-біріне жалғастыра береді. Өлең аяқталғанда, сылдырмақ кімнің қолында қалса, сол бала аспапта ойнайды.
Өлең
Ал, балалар, тұрмайық,
Сылдырмақты берейік.
Өлең айтып болған соң,
Сылдырмақта ойнайық.
Сәуле №5
Сылдырмақ ойыны өтті — сәуле күнге сыйланды.
Жұптасып би билеу
Музыкалық сәулелер жиналған сайын күннің көңілі көтеріліп, жүзі жадырай түседі. Келесі тапсырма — жұптасып тұрып би билеу.
Ортақ әсер
Ән айту, би билеу және ойындар күнге қатты ұнайды. Күн қуанып, күлімдеп тұрады.
Қорытынды: күннің алғысы және ортақ ән
Күннің сөзі
«Рахмет сендерге, балалар! Сендер маған көп музыкалық сәуле сыйладыңдар. Ән айтқандарың, аспапта ойнағандарың, билегендерің маған өте ұнады. Көңілім көтеріліп, мен құлпырып кеттім. Сыйлаған сәулелеріңе рахмет — сендерге күншуақты музыкалық аспаптарды сыйлаймын.»
Соңғы қадам
Музыка жетекшісі күнге алғыс айтып, балалардан сыйлықтың ұнаған-ұнамағанын сұрайды. Балалар: «Ұнады», — деп жауап береді.
Соңында балалар күнге «Көктем» әнін сыйлап, күн балалармен және қонақтармен қоштасады.
Осы сценарийде ойын, тыңдау, дыбыспен жұмыс және орындаушылық әрекет бір арнаға тоғысып, балалардың музыканы сезінуін табиғи түрде күшейтеді.