Ауызша журнал
Мақсаты мен форматы
Бұл ауызша журналдың мақсаты — студенттердің мемлекеттік рәміздердің пайда болуы, қалыптасу тарихы және қоғамдағы орны туралы білімін тереңдету. Сонымен бірге Отансүйгіштікке, адамгершілікке, елжандылыққа, еңбекке тәрбиелеу; туған елге адал қызмет етуге баулу; Қазақстан Республикасының Туын, Елтаңбасын, Әнұранын қастерлеу мен құрметтеуді орнықтыру; халықтың тегі мен тарихын тануға ынталандыру.
Түрі
Ауызша журнал
Көрнекілік
Түрлі-түсті суреттер, буклеттер, карта, мақал-мәтелдер, нақыл сөздер (презентация)
Өткізу
Екі жүргізуші, бейнеролик, өлең, ән, сұрақ-жауап
Еске салу
Әрбір жаңа мемлекет өзінің айрықша болмысын рәміздер арқылы танытады: көтерген туы, айшықты елтаңбасы, асқақ әуені бар әнұраны — елдің үні.
Кілт ой
Рәміздер — өткен, бүгін және болашақты байланыстыратын сабақтастықтың жарқын бейнесі.
Кіріспе ой
Жүргізуші сөзі (1)
Құрметті қауым! Ел рәміздеріне арналған «Мемлекеттік рәміздер — ұлт мақтанышы» атты ауызша журналымызға қош келдіңіздер. Мемлекеттік Әнұран орындалады.
Тәуелсіздік — арманым ең аңсаған,
Бабаларым жетеміз деп шаршаған.
Бүгін міне, бар әлемге танылдық,
Қазақ елі, үміт артам мен саған!
Жүргізуші сөзі (2)
Бәрі болған қазақ сынды көне елде,
Ел белгі де, ерлік, өрлік, өнер де.
Жаһандағы ең жауынгер халықта,
Кім сенеді ту болмады дегенге?!
Бұл жолдар ұлттық болмысты танытатын қасиетті рәміздердің табиғи қажеттілік екенін айқын сездіреді.
Дәйексөз
Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев: «Мемлекеттік рәміздер — еліміздің егемендігі мен тәуелсіздігін паш ететін нышандар». Бұл рәміздер мемлекетіміздің өткені, бүгіні мен болашағы арасындағы сабақтастықты бейнелейді; халықтың рухын, ұлттық салт-санасын, қаһармандығы мен даналығын, болашаққа үмітін, арман-тілегін жеткізетін айрықша құндылық.
1-бет: «Өз елім — менің өзегім»
Бұл бөлім тәуелсіз мемлекеттің мәнін, азаттықтың бағасын және тарихи жауапкершілікті түсінуге бағытталады. Экраннан тәуелсіз Қазақстан туралы бейнеролик көрсетіледі.
Елге қызмет ету туралы ой
«...Мен өз халқымның жолында басымды бәйгеге тіккен адаммын. Маған ары үшін жанын садаға ететін осындай текті халыққа қызмет етуден артық ештеңе керек емес. Осы жолда бар қайрат-қабілетімді, білім-білігімді аямай жұмсаймын, қандай да тәуекелге барамын...»
Дәйексөздің өзегі — жауапкершілік пен елге адал еңбек ету құндылығы.
2-бет: Елін сүйген, елі сүйген Елбасы
Бұл бөлімде Тұңғыш Президенттің өмір жолы, еңбек мектебі және қоғамдық қызметі қысқаша таныстырылады. Үшқоңыр жайлауында түсірілген «Балалық шағымның аспаны» фильмінен үзінді ұсынылады.
Қысқаша өмірбаян
- Нұрсұлтан Назарбаев 1940 жылғы 6 шілдеде Алматы облысы Қаскелең ауданындағы Шамалған ауылында, Үшқоңыр жайлауында дүниеге келді.
- Балалық шағы таршылықта өтті, мектепте жақсы оқыды, ата-анасын құрмет тұтты. Ұшқыш болуды армандады.
- Еңбек жолын Қарағанды металлургия комбинатында бастап, шойын құюшы, домна пешінің көмекшісі қызметтерін атқарды.
- 1967 жылы Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы жоғары техникалық оқу орнын бітірді.
- Жұбайы Сара Алпысқызы — «Бөбек» халықаралық қорының басшысы. Үш қызы бар: Дариға, Динара, Әлия.
Қызмет кезеңдері (іріктеме)
1969–1973
Теміртау қаласындағы партия-комсомол жұмыстарында жауапты қызметтер
1973–1977
Қармет комбинаты парткомының хатшысы
1977–1979
Қарағанды облыстық партия комитетінің екінші хатшысы
1979–1984
Қазақстан КП ОК хатшысы
1984–1989
Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы
1989–1991
Қазақстан КП ОК бірінші хатшысы
Сайлау деректері (мәтіндегі мәлімет)
1991 жылғы 1 желтоқсанда өткен жалпыхалықтық сайлауда — 98,7%; 1999 жылғы 10 қаңтарда — 79,78%; 2005 жылғы 4 желтоқсанда — 91,5%; 2011 жылғы 3 сәуірде — басым дауыспен Қазақстан Республикасының Президенті болып сайланды.
3-бет: Рәміздер тарихынан сыр шерту
Мемлекеттік рәміздер — еліміздің егемендігі мен тәуелсіздігін айқындайтын нышандар. Бұл бөлім Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерінің қалыптасу тарихы мен мәнін ашады.
Жалпыұлттық конкурс рухы
Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш рәміздерін жасау ісі бүкілхалықтық сипат алып, көптің ортақ ісіне айналды. Еркіндік самалы шығармашылық белсенділікті күшейтіп, танымал өнер иелерінен бастап мектеп оқушылары мен зейнеткерлерге дейін мыңдаған азамат өз идеяларын ұсынуға талпынды.
Талап пен талқылау
Жобалар шығармашылық іріктеуден ғана емес, парламенттегі талқылаудан да өтуі керек болды. Ұсыныстар жас мемлекеттің болмысын, мақсаты мен мұратын айқын танытатын бейне-бояуды көрсетуі тиіс еді. Сондықтан конкурс та, талқылау да қызу әрі тартысты өтті.
Нәтижесінде жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар озды.
Еңселі Елтаңба
Елтаңбаның өзегі — шаңырақ. Ол отбасының, бірліктің, мемлекеттің түп негізінің бейнесін береді.
Шаңырақ
Шаңырақ — елтаңбаның жүрегі. Ол отбасы мен ошақтың, ортақ үйдің, берекенің нышаны. Күн шеңберіндей тұтастықты меңзейді.
Қанатты тұлпар
Тұлпар — ер азаматтың сенімді серігі, жеңіске ұмтылған жігердің, қайраттың, қажырдың белгісі. Қанатты тұлпар уақыт пен кеңістікті біріктіретін асқақ бейне ретінде танылады.
Жұлдыз және жазу
Бесбұрышты жұлдыз — «бағың ашылып, жұлдызың жарқырай берсін» деген ізгі тілектің көрінісі. «Қазақстан» жазуы — елдің айғағы.
Авторлары
Жандарбек Мәлібеков
ҚР Мемлекеттік Елтаңбасының авторы, сәулетші. 1942 жылы Қызылорда облысы Жаңақорған ауданының Екпінді ауылында дүниеге келген. Ташкент политехникалық институтының сәулет өнері факультетін бітірген. Ұзақ жылдар жобалау саласында жетекшілік қызметтер атқарған.
Шот-Аман Уәлиханов
ҚР Мемлекеттік Елтаңбасының авторы, Қазақстанға еңбегі сіңген сәулетші, мемлекет сыйлығының иегері. 1932 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы Сырымбет ауылында туған. Мәскеу архитектуралық институтын бітірген, қала құрылысы және жобалау саласында еңбек еткен.
Өлең жолдары
Қатар шапқан қос тұлпар,
Ай астында қазақ үй.
Қалықтаған жас сұңқар,
Шарықтаған таза күй.
Бұл — таңбасы елімнің,
Елдігімнің белгісі.
4-бет: Тұғырлы Туымыз
Мемлекеттік Ту — елдің бірлігі мен тыныштығын, рухының биіктігін танытатын қасиетті нышан.
Көгілдір түс
Бірыңғай көгілдір түс — бұлтсыз ашық аспанның белгісі. Ол бейбітшілік, тыныштық және жақсылық идеяларымен астасады, сондай-ақ халықтың бірлік пен ынтымаққа адалдығын білдіреді.
Алтын күн
Нұрға малынған күн — тыныштық пен молшылықтың нышаны. Ол қозғалыс, даму, өсіп-өркендеу мен өмірді бейнелейді.
Қыран және ою
Қалықтаған қыран — еркіндік сүйгіш асқақ рухтың, кеңдіктің белгісі. Тік жолақтағы ұлттық ою — мәдени тамыр мен көркем дәстүрдің айғағы.
Тудың авторы
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туының авторы — суретші Шәкен Ниязбеков. Ол Қазақстанға еңбегі сіңген өнер қайраткері, дизайн өнерінің негізін қалаушылардың бірі. 1938 жылы 12 қарашада Тараз қаласында дүниеге келген, Ленинградтағы жоғары көркем өнер училищесін бітірген, Алматы қаласының бас суретшісі болған.
Өлең жолдары
Айналайын аспаннан
Біздің тудың бояуы.
Оны халық қашанда
Биікке іліп қояды.
Көк аспанда — алтын күн,
Көк аспанда — жас қыран.
Сол көк тудың астында
Көгереміз, көктейміз.
Келесі бет: Асқақтаған Әнұран
Әнұран — елдің рухын көтеретін, бірлік пен мақсатты бекемдейтін қасиетті үн.
Мазмұн өзегі
Әнұран мәтінінде ғасырлар бойы тәуелсіздік үшін күрескен бабалардың ерлігі, елдің кең байтақ жері мен қазына-байлығы, жарқын болашаққа деген сенім көрініс табады. Ең басты ой — тәуелсіздіктің алтын діңгегі болған ел бірлігі.
Қабылдануы және авторлары
2006 жылғы 7 қаңтарда Қазақстан Республикасының жаңа Әнұраны қабылданды. Шәмші Қалдаяқовтың «Менің Қазақстаным» әні Әнұран ретінде бекітілді. Сөзін Жұмекен Нәжімеденов жазған, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен мәтінге бірқатар түзетулер енгізілді.
Авторлары: Шәмші Қалдаяқов, Жұмекен Нәжімеденов, Нұрсұлтан Назарбаев.
Жүргізуші сөзі
Барша халық таныған үміт пен тілекті Әнұран айқын жеткізеді. Ол шырқалған сәтте жүрекке шаттық ұялап, елдік рух асқақтайды.
Қорытынды: Рәмізім — елдігімнің белгісі
Мемлекеттік рәміздер — халқымыздың рухын, ұлттық салт-санасын, қаһармандығы мен даналығын, болашаққа үмітін жеткізетін айрықша құндылық. Сондықтан ең кішкентай баладан бастап әр азамат рәміздерді білуге, құрметтеуге және қастерлеуге міндетті.
Біз — тәуелсіз қазақ елінің жас ұландары. Өз жерімізді, өз елімізді қадірлеу, сүю, қорғау — ортақ парыз.
Тәуелсіздік туралы
Тәуелсіз Қазақстан — ұлы Отаным,
Көк туымды қалайша құлатармын.
Тып-тыныш тұрып жатқан жайымыз бар,
Бәріміз баласындай бір атаның.
Көк байраққа тілек
Шарықта, шарла көкті көк Байрағым,
Арманым, азаттығым, көпке айғағым.
Мен сенің салтанатты сағатыңа,
Өлеңмен алтын шашақ шоқ байладым.
Елтаңба мен Әнұран
Ал самға әлем кезіп, Әнұраным,
Қалықта Елтаңбасы — шаңырағым.
Көк Байрақ, көгерт менің көсегемді,
Аспандат Атам қазақ аруағын!
Соңғы сөз
Еліміз әрқашан тыныш болсын! Егемендігіміз жасасын! Қазақстан Республикасы Туымен — тұғырлы, Елтаңбасымен — елеулі, Әнұранымен — айбатты бола берсін.
«Мемлекеттік рәміздер — ұлт мақтанышы» атты ауызша журнал аяқталды. Келесі кездескенше аман-сау болыңыздар.
Қысқаша түйін
- Рәміздер — елдіктің айғағы және тарихи сабақтастық.
- Ту, Елтаңба, Әнұран — ұлттық рухтың тірегі.
- Қастерлеу — білімнен басталып, әрекетке ұласады.
Оқу әрекеттері
Рәміздер туралы қысқа викторина (соңғы бет: «Зеректік»).
Тудың элементтерін түсіндіру: түс, күн, қыран, ою-өрнек.
Әнұран мәтініндегі негізгі идеяларды белгілеу: бірлік, ерлік, болашақ.
Есте сақтайтын сөз
Отан — жерім, Отан — суым, Отан — қуат, нәр береді.
Отан — ұран, Отан — туым, Отан мәңгі гүлденеді.
Ұстаным
Рәмізді құрметтеу — мемлекетті құрметтеу.