Керей ханды қарсы алған Моғолстан ханын ата
Ашық сабақ
Қазақ хандығының құрылуы
«Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады» — сабақтың негізгі ұстанымы. Бұл сабақ Қазақ хандығының құрылу алғышарттарын түсіндіруге, тарихи деректерді салыстыра талдауға және оқушылардың ойлау дағдыларын дамытуға бағытталған.
Білімділік мақсаты
Қазақ хандығының құрылу процесін талдау, қазақ жеріндегі тұңғыш дербес мемлекеттің мемлекеттік құрылымын анықтау.
Дамытушылық мақсаты
Оқушылардың логикалық ойлауын, шығармашылық қабілетін дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Тұңғыш қазақ мемлекетінің негізін қалаған қоғам қайраткерлерінің еңбегін бағалауға, патриотизмге және Отанды қорғауға тәрбиелеу.
Сабақ форматы
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Әдіс-тәсілдер
- Топқа бөлу, баяндау, сұрақ-жауап
- Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары, диалогтік оқыту
- «Бас бармақ», «Күту ағашы», «Бағдаршам»
- «Екі жұлдыз — бір тілек», кластер, «Бірлік»
Жұмыс түрлері
Ұжымдық, жеке, жұптық және топтық жұмыс.
Дереккөздер мен құралдар
Интерактивті тақта, ақ парақтар, маркерлер, стикерлер, суреттер, карта, арнайы иллюстрациясы бар карточкалар, проектор және топтық тапсырмалар.
Пәнаралық байланыс
Қазақ әдебиеті, математика.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылардың сабаққа қатысуын және дайындығын тексеру.
- Аудиторияның сабаққа дайындығын бақылау.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Алдыңғы тақырып бойынша қысқаша қайталау, сұрақ-жауап арқылы түсінікті нақтылау.
III. Жаңа сабақтың жоспары
- Қазақ халқы қалыптасқанға дейін қазақ тайпалары қандай мемлекет құрамында өмір сүрді?
- Қазақ халқының этникалық құрамы.
- Қазақ хандығының құрылуы.
«Күту ағашы» әдісі: оқушылар бүгінгі сабақтан не күтетінін стикерге жазып, тақтадағы күту ағашына іледі.
Топқа бөлу
1-топ
Хандар
2-топ
Билер
3-топ
Батырлар
Қазақ хандығының құрылу себептері
- 1 Керей мен Жәнібек сұлтандардың дербес Қазақ хандығын құруға ұмтылысы.
- 2 Халық бұқарасының Әбілқайыр ханға наразылығының күшеюі.
- 3 Алым-салықтың көбеюі.
- 4 Әбілқайыр ханның ойраттардан жеңілуі және саяси беделінің әлсіреуі.
IV. Сабақты бекіту
Венн диаграммасы
- «Хандар» тобы: Керей мен Жәнібекті Н. Назарбаевпен салыстырады.
- «Батырлар» тобы: Қазақ хандығын Қазақстан Республикасымен салыстырады.
- «Билер» тобы: Қазақ хандығының аумағын ҚР территориясымен салыстырады.
V. Қорытындылау
«Сиқырлы торша» (блиц-сұрақтар)
1) Әбілқайыр мемлекетінде өзбек, қазақ, қатаған, ноғайлы ұлыстарының рулары болды. Олардың бәрін қалай атады?
- A) «Тоқсан екі баулы қыпшақ»
- B) «Алаш мыңы»
- C) Қазақтар
2) Жәнібек пен Керейді қарсы алған Моғолстан ханы кім?
- A) Жошы
- B) Әбілқайыр
- C) Есенбұға
3) Бетпақдаладағы Таңбалы Нұрада қандай шешім қабылданды?
- A) Әбілқайырға қосыламыз
- B) Жеке ел боламыз
- C) Қытайға көшіп кетеміз
4) Қазақ хандығының негізін қалаушылар кімдер?
- A) Керей мен Жәнібек
- B) Әбілқайыр мен Есенбұға
- C) Шыңғыс хан мен Қасым хан
5) Қазақ хандығы қай ханның тұсында күшейді?
- A) Жәнібек
- B) Керей
- C) Қасым
6) Қазақ хандығының алғашқы территориясы қай өңір?
- A) Жетісу, Шу алқабы
- B) Сарыарқа
- C) Солтүстік Қазақстан
7) «Қазақ» атауы қандай мағынаны білдіреді?
- A) Бостандық сүйгіш, ержүрек, еркін адамдар
- B) Көшпелі мемлекет
- C) Ру, тайпа, халық, ұлт аты
8) Қазақ хандығы құрылған жылдар:
- A) 1227–1228 жж.
- B) 1465–1466 жж.
- C) 1219–1220 жж.
Математикалық лото (тарихи даталарды бекіту)
4000 ÷ 2 − 532 = 1468
1468 ж. — Әбілқайыр хан қайтыс болды.
728 × 2 + 10 = 1466
1466 ж. — Қазақ хандығының құрылған жылы.
3800 ÷ 2 + 91 = 1991
1991 ж. — Қазақстан тәуелсіздігін алды.
2014 + 2015 − 2572 = 1457
1457 ж. — Әбілқайыр хан ойраттардан жеңілді.
552 + 1206 − 293 = 1465
1465 ж. — Қозыбасыда Қазақ хандығы құрылды.
704 + 145 + 609 = 1458
1458 ж. — Керей сұлтан хан сайланды.
46 × 16 + 738 = 1474
1474 ж. — Керей хан қайтыс болды.
Бағалау
Топтық және жеке жауаптарға сүйене отырып, қалыптастырушы бағалау жүргізіледі (ауызша кері байланыс, «екі жұлдыз — бір тілек»).
Үй тапсырмасы
Тақырыпты оқу, негізгі даталар мен тұлғаларды қайталау.