Қазақша рефераттар

Әдепті бол, балам

Сабақтың мақсаты мен тәрбиелік бағыты

Бұл тәрбие сағаты оқушыларды әдептілікке, инабаттылыққа және сыпайы сөйлеуге үйретуге бағытталған.

Тәрбиелік мәні — жақсы мен жаманды ажырата білу, үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу, қартты қадірлеу және ата-ананы ардақтау.

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап
  • Әңгімелесу
  • Түсіндіру

Көрнекіліктер

  • Әдептілік туралы буклеттер
  • «Әдепті бала — арлы бала»
  • «Үйрен жақсы әдептен, жирен жаман әдеттен» плакаты

Ұйымдастыру: сабақтың міндеттері

Бүгінгі тәрбие сағатының тақырыбы — «Әдептілік — әдемілік». Бұл сабақтағы ортақ міндетіміз: сыпайы сөздерді меңгеру, қарттарға қамқорлық көрсету, қол ұшын беру, көмектесу және кішілерге ізет білдіру.

Сонымен қатар, жолдастармен дұрыс қарым-қатынас жасаудың жолдарын талқылаймыз.

Кіріспе әңгіме: әдептің мәні

Әдеп сақтаудың әлеуметтік-қоғамдық мәні зор. Отбасы, орта, қоғам мүшелері қалыптасқан әдептілік нормаларын бұзбауға тиіс. Әдеп бұзылған жағдайда, кез келген адам өз пікірін айтып, ескерту жасауға құқылы — өйткені әдеп сақтау қоғамдық дәстүрге айналған.

Әдептің экологиялық мәні де маңызды: әдепті адам табиғатты қорғай біледі. Суды былғамау, ағашты кеспеу, құдыққа түкірмеу, нанды баспау — күнделікті мәдениеттің белгісі.

Көшеде жүру мәдениеті, көпшілік ортада өзін ұстау, үлкенге орын беру, кішіге қамқор болу, қарттарды қадірлеу және сәлемдесу — әрбір әдепті оқушының міндеті.

Жаңа бөлім: көріністер арқылы түсіну

Көрініс 1: «Бала мен қария»

Көше бойымен таяққа сүйенген бір қарт келе жатты. Жасы ұлғайғандықтан, ол бүкірейіп қалған еді. Оған қарсы бір бала келе жатты. Бала жақындағанда жол берді. Қарт алғыс айтты.

Баланың сөзі: «Сәлеметсіз бе, ата, өтіңіз.»

Көрініс 2: Автобустағы әдеп

Есей автобуста отыр еді. Бір аялдамадан қарт әже кірді. Есей орнынан тұрып, «Отырыңыз» деді. Әже оған алғыс айтты.

Автобус қозғалғанда Есей байқамай алдындағы адамды итеріп жіберді. Әлгі адам ашуланып қалды. Есей «Кешіріңіз» дегенде, ол да бірден сабасына түсіп, көңілі жайланды.

Талқылауға арналған сұрақтар

  1. Есейдің іс-әрекеті дұрыс па?
  2. Есейді әдепті бала деуге бола ма?
  3. Есейдің орнында болсаңдар, не істер едіңдер?

«Әдептілік пе, әдепсіздік пе?» жағдаяттар

Жағдаят 1: Сыныптағы жауап

Серік партада тамақ жеп отырды. Сол сәтте сыныпқа бір үлкен кісі кіріп, мұғалімнің қайда екенін сұрады. Серік тамағын жей отырып, кітабын ақтарып, «Білмеймін» деп жауап берді.

Бұл — әдепсіздік. Үлкен адам кіргенде алдымен сәлемдесіп, сұрағына ықыласпен жауап беру қажет. Мұғалімнің қайда екенін нақтылап айтып көмектескен дұрыс.

Жағдаят 2: Телефон кезегі

Қыз бала көшедегі телефонмен ұзақ сөйлесті. Телефонға кезек күткен бірнеше адам жиналды, бірақ ол сөйлесе берді. Ақыры күткендер ренжіп, тарай бастады.

Дұрыс әрекет: өзгені күттірмей, әңгімені қысқа қайырып, кезектегі адамдарға мүмкіндік беру.

Сыпайы сөздер: қысқа ереже, нақты жауап

  • Көмектескен адамға: «Рахмет.»
  • Тамақтан кейін: «Тамағыңыз дәмді екен, рахмет.»
  • Біреу «Рахмет» десе: «Оқасы жоқ» немесе «Қуаныштымын».
  • Біреуді қағып кетсең: «Кешіріңіз.»
  • Сыныпқа кешіксең: амандасып, кешірім сұра.
  • Қоштасқанда: «Сау болыңыз.»

Диалог: «Әдепті бол, балам!»

Бесін кезі еді. Ас бөлмедегі үстел басында Асан ағай Есен атамен әңгімелесіп отырған. Сол уақытта Оспантай ентіге кіріп келді де, сөзін асығыс әрі дөрекілеу бастады.

Оспантай: «Көке, сіз маймылжың әңгіменің майын ішеді деп Есен атама күлуші едіңіз ғой, енді өзіңіз...»

Әкесі: «Не айтпақ едің, балам?»

Оспантай: «Мен сабаққа дайындаламын, өгізді өзіңіз суғарыңыз.»

Асан ағай әңгімеге нүкте қойып, өз жұмысына кірісті. Кешке баласын шақырып, байыппен түсіндірді: үлкен кісінің көзінше мінез көрсетпеу, үлкенге қарсы сөйлемеу, жаймен әрі сыпайы сөйлесу — тәрбиенің өзегі екенін айтты.

Әкесінің түйіні: «Әдептілік — әдемілік.»

Оспантайдың жауабы: «Сөзіңіз құлағыма қонды, көке. Әдепті болу — борышым.»

Пікірлесуге арналған сұрақтар

  1. Оспантайдың қылығы дұрыс па?
  2. Әкесі қандай ақыл айтты?
  3. Оспантай қандай уәде берді?

Өлең-тақпақ арқылы бекіту

Сабаққа ата-аналар мен ұстаздар қатысып отыр. Оқушылар өлең, тақпақ айтып, әдептілік туралы түсінігін іс-әрекетпен дәлелдейді. Сонымен бірге «Біз — өмірдің гүліміз» әні орындалады.

1-оқушы

Атам менің әманда
Әдепті жан бол деген.
Ата сөзі санамда,
Жасы үлкенге жол берем.

2-оқушы

Алдын орап кісінің,
Кесіп өтпей көлденең.
Ізетімен кішінің
Сәлемдесіп жол берем.

3-оқушы

Атам менің әманда,
Әділетті бол деген.
Ата сөзі санамда,
Жүрем тура жолменен.

Қорытынды

Әдептілік — адамның көркі, сөздің сәні, мінездің өлшемі. Үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу, көпшілік ортада мәдениетті әрекет ету және табиғатты аялау — күнделікті өмірде көрінетін нағыз тәрбиенің белгісі. Әдепті болу — әр оқушының борышы.