Қазақша рефераттар

Өлім аңғары

Қазалы ауданы, Қ. И. Сәтбаев атындағы №216 орта мектеп

География пәнінің мұғалімі: Төлеген Күмісай Серікбайқызы

Сабақтың тақырыбы

Солтүстік Америка бойынша қайталау сабағы

Сабақ түрі

Сайыс сабақ

Әдіс-тәсілдер

Дәріс, сұхбат, өзіндік жұмыс

Құрал-жабдықтар

Солтүстік Американың физикалық картасы, оқулық, атлас, кескін карта

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Солтүстік Америка материгінің жер бедері, пайдалы қазбалары, климаты, ішкі сулары, халқы мен елдері, ірі мемлекеттері туралы білімді қорытындылау.

Дамытушылық

Материк бойынша білімді пысықтау және тереңдету; ойлау мен есте сақтау қабілеттерін дамыту; өздік және шығармашылық жұмысқа қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Оқушыларды адамгершілікке, жауапкершілікке және бір-біріне көмектесуге тәрбиелеу.

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды топтарға бөлу.

Сабақтың барысы

I

Түйіндеме

Материктің аты

Солтүстік Америка

Жер көлемі

24,2 млн км²

Ең биік нүктесі

Мак-Кинли (Денали), 6193 м

Ең төмен орналасқан нүктесі

Өлім аңғары, −86 м

Зерттеген ғалымдар

Христофор Колумб, Америго Веспуччи және т.б.

Жағалауын шайып жатқан мұхиттар мен теңіздер

Тынық мұхиты, Атлант мұхиты, Солтүстік Мұзды мұхит және теңіздер

II

«Кім шапшаң?» — викторина

1) Материкте қандай ірі өзендер бар?

Миссисипи, Макензи, Миссури

2) Ұлы көлдер жүйесіне кіретін көлдер

Жоғарғы, Мичиган, Гурон, Эри, Онтарио

3) Солтүстік Американы қандай климаттық белдеу кесіп өтпейді?

Экваторлық

4) «Сьерра» терминінің мағынасы қандай?

Испан тілінде «ара» деген мағына береді

5) Солтүстік Америкада қандай халықтар тұрады?

Америкалықтар

6) Жалпақ жапырақты ормандарға тән ағаштар

Каштан, платан, орман жаңғағы және т.б.

7) Флорида түбегінің оңтүстігіндегі қорғалатын аймақ

Эверглейдс батпағы

8) «Прерий» сөзінің мағынасы қандай?

Француз тілінде «шалғын» деген мағына береді

9) Тайга зонасының жануарлары

Барибал, гризли аюы, канада сілеусіні, бұлан

10) Кордильера тауының ең биік шыңы

Мак-Кинли, 6193 м

III

«Тапқыр достар» — сәйкестендіру

Төмендегі ұғымдардың сәйкестігін табу тапсырмасы (тау, парк, өзен, шың, мемлекет, ағаш, астана, ең төмен нүкте, зона, шалғын, шөл, ұшақ, қала, каньон, пайдалы қазба, аң, қорық).

Йеллоустоун

— парк

Кордильера

— тау

Мак-Кинли

— тау шыңы

Миссисипи

— өзен

Канада

— мемлекет

Өлім аңғары

— ең төмен нүкте

Секвоя

— ағаш

Оттава

— астана

Тундра

— зона

Прерий

— шалғын (шөптесін дала)

Сахара

— шөл

АҚШ

— мемлекет

Аппалач

— тау

Каньон

— каньон

Чикаго

— қала

Боинг

— ұшақ

Тас көмір

— пайдалы қазба

Барибал

— аң

Джаспер

— қорық/ұлттық парк

Қойөгіз

— аң

Ескерту: бастапқы тізімде кейбір атаулардың жұптары шатасып берілген. Бұл бөлім тапсырма ретінде ұсынылғандықтан, сәйкестіктерді дұрыс нұсқаларымен жүйелеп берілді.

IV

«Ең... ең... ең...» — географиялық сергіту

Ең үлкен арал: Гренландия

Ең биік сарқырама: Анхель

Ең ұзын тау: Кордильера

Ең үлкен материк: Еуразия

Ең үлкен мұхит: Тынық мұхиты

Ең кіші мұхит: Солтүстік Мұзды мұхит

Ең биік нүкте: Мак-Кинли

Ең дамыған мемлекет: АҚШ

Ең биік ағаш: секвоя

Ең ыстық жер: Өлім аңғары (+57°C)

Ең үлкен тау мұздығы: Хабборт мұздығы

Ең ұзын жер асты үңгірі: Флинт–Мамонт

Ең үлкен әрі терең каньон: Колорадо

Ең күшті жел: ураган

Ең суы мол өзен: Миссисипи

V

«Білім кемесі» — ситуациялық сұрақтар

1) Алтын іздеу оқиғасы

Халық өзендерден алтын ағып жатыр дегенді естіп, оңай олжа үшін алтын сүзуге ағылады. Алайда бұл өңір өте ыстық әрі суға тапшы.

Жауап: Өлім аңғары; тарихта «Алтын дүрбелең» (Gold Rush) кезеңі.

2) Әлемдегі ең ұзын тау торабы

Таулар бір-бірімен шексіз жалғасып, шыңдары ерекше көрінеді. Бұл тау қалай аталады және «сьерра» сөзі нені білдіреді?

Жауап: Кордильера, ұзындығы шамамен 9000 км; «сьерра» — испан тілінде «ара».

3) Жаңа жердің ашылуы

Саяхатшы жаңа жерді ашып, Үндістанға жеттім деп ойлайды. Кейін басқа зерттеуші бұл Үндістан емес екенін дәлелдеп, оның құрметіне дүние бөлігіне аты беріледі.

Жауап: Христофор Колумб; жергілікті халық — үндістер; дүние бөлігіне берілген есім — Америго Веспуччи.

4) Кемпірқосақпен көмкерілген сарқырама

Сарқырама шатқалға құйылып, су тамшыларынан кемпірқосақ жиі көрінеді. Гүрілі 25 км-ден естіледі.

Жауап: Ниагара сарқырамасы; үндістер тілінде «гүрілдеуік су» деген мағына береді.

5) «Қоныс, қауымдастық» мағынасы

Әлемнің түкпір-түкпірінен келген көптеген халықтардың жаңа Атамекеніне айналған мемлекет. Үндістер тілінде «қоныс, қауымдастық» дегенді білдіреді.

Жауап: Канада.

VI

«Кім көп біледі?» — топтық ойын

1-топ

  1. Солтүстік Американың жер көлемі: 24,2 млн км²
  2. Ең үлкен әрі терең каньон: Колорадо
  3. Ең үлкен тау мұздығы: Хабборт (145 км)
  4. Ең биік ағаш: секвоя (100 м)
  5. Жауын-шашын ең аз түсетін жер: Калифорния шығанағының солтүстігі (100 мм)

2-топ

  1. Дүние жүзіндегі ең үлкен арал: Гренландия
  2. Ең ұзын жер асты үңгірі: Флинт–Мамонт (500 км)
  3. Ең биік толысу толқындары: Фанди шығанағы
  4. Ең биік нүкте: Мак-Кинли (6193 м)
  5. Ең ыстық жер: Өлім аңғары (+57°C)

3-топ

  1. Аса ұзын әрі енді тау жүйесі: Кордильера (9000 км; ені 1600 км)
  2. Теңіз деңгейінен ең төмен нүкте: Өлім аңғары (−86 м)
  3. Жауын-шашын ең көп түсетін жер: Кордильераның солтүстік-батысы (6000 мм)
  4. Байырғы халықтар: үндістер, эскимостар
  5. Ең суық жер: Гренландия аралы (−70°C)
VII

«Миға шабуыл» — тест сұрақтары

  1. 1) Солтүстік Америка ежелгі қай материктің құрамында болған?

    А) Америка · Ә) Лавразия · Б) Гондвана · В) Еуразия

  2. 2) Солтүстік Америкадағы ірі тау жүйесі

    А) Колорадо · Ә) Йеллоустоун · Б) Аппалач · В) Кордильера

  3. 3) Қойөгіз тіршілік ететін табиғат зонасы

    А) тундра · Ә) арктикалық шөл · Б) шөлейт · В) тайга

  4. 4) Солтүстік Америкада жауын-шашын аз жауатын жер

    А) Өлім аңғары · Ә) Үлкен Алап · Б) Гренландия аралы · В) Колорадо

  5. 5) АҚШ халқының саны

    А) 275 млн · Ә) 280 млн · Б) 300 млн · В) 450 млн

  6. 6) «Боинг» ұшағын шығаратын АҚШ қаласы

    А) Детройт · Ә) Нью-Йорк · Б) Лос-Анджелес · В) Сиэтл

  7. 7) Канада туында қандай ағаш бейнеленген?

    А) шырша · Ә) үйеңкі · Б) бал қарағай · В) қарағай

  8. 8) Солтүстік Американың ең биік шыңы

    А) Робсон · Ә) Мак-Кинли · Б) Эльберт · В) Сьерра-Невада

  9. 9) Материктің солтүстіктегі шеткі нүктесі

    А) Мерчисон мүйісі · Ә) Марьято · Б) Ханзада Уэльс мүйісі · В) Сент-Чарлз мүйісі

  10. 10) Дүние жүзіндегі ең үлкен арал

    А) Мадагаскар · Ә) Жаңа Гвинея · Б) Жаңа Зеландия · В) Гренландия

Қорытынды

Нәтиже

Сабақ барысында Солтүстік Америкаға қатысты негізгі ұғымдар қайталанып, білім жүйеленеді: жер бедері, климат, ішкі сулар, табиғат зоналары, халық және елдер.

Үй тапсырмасы

«Солтүстік Америка материгіне бір күндік саяхат» тақырыбында шағын эссе жазу.