Парфия патшалығы
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Тақырып
§ 18. Ежелгі Үндістан
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Қолданылатын әдістер
- СТО технологиясы (сын тұрғысынан ойлауды дамыту)
- Сұрақ-жауап
- Баяндау
- Топтастыру және топтық жұмыс
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, суреттер, карта, кесте.
Сабақтың мақсаттары
1) Білімдік мақсат
Оқушыларға Үндістан түбегі, ондағы негізгі өзендер және Үндістандағы касталық жүйе туралы мағлұмат беру.
2) Дамытушылық мақсат
Өткен сабақтардан алған білімді пайдаланып, сұрақ қою және жаңа материалмен байланыстыру арқылы ойлау қабілетін дамыту; қосымша материалдар арқылы шығармашылық белсенділікті арттыру.
3) Тәрбиелік мақсат
Оқушыларды ұқыптылыққа, жауапкершілікке және елжандылыққа тәрбиелеу.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныпты түгендеу, оқушылардың назарын сабаққа аудару, сабақ мақсаты мен күтілетін нәтижелерді қысқаша хабарлау.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы тест тапсырмалары арқылы тексеріледі.
-
1. Б.з.б. III ғасырда көршілес орналасқан Парфия жерінде жаңа мемлекет қай жерде пайда болды?
- A) Бактрияның батыс жағында
- B) Вавилонның оңтүстігінде
- C) Тәжікстан мен Ауғанстан жерінде
-
2. Парфия патшалығының негізін қалаған кім?
- A) Тиридат
- B) Сурен
- C) Арсак
-
3. Арсак қайтыс болғаннан кейін таққа кім отырды?
- A) Тиридат
- B) Диодот
- C) Сурен
-
4. Бактрия билеушісі II Диодот пен Тиридат қандай келісім жасады?
- A) Селевкілерді талқандау туралы
- B) Өзара соғыспау туралы
- C) Римнің шығысқа жорығын тоқтату туралы
-
5. Көшпелі сақтар мен Парфия арасындағы келіспеушіліктің себебі неде?
- A) Сирия жерін тең бөлісе алмағандықтан
- B) Сақтар Парфияға бағынғысы келмеді
- C) Парфия билеушісін кінәлап, келісілген төлемді беруден бас тартты
-
6. Парфияда патша билігі неліктен шектеулі болды?
- A) Халыққа шектен тыс салық салғандықтан
- B) Көшпелі тайпалардың қысымынан
- C) Ақсүйек ақсақалдарымен, дінбасыларымен ақылдасып отырғандықтан
-
7. Парфияда мемлекет жері бірнеше аймаққа бөлінді. Бұл аймақтар қалай аталады?
- A) Сатраптар
- B) Диз
- C) Митра
-
8. Б.з.б. 130 жылы Парфияға жорық жасаған ел?
- A) Рим
- B) Сирия
- C) Селевкі патшалығы
-
9. Сатраптар бірнеше аудандарға бөлінген. Аудандар қалай аталады?
- A) Нана
- B) Диз
- C) Митра
-
10. Парфия мен Рим арасындағы соғыс қай жылы және қалай аяқталды?
- A) Б.з.б. 53 жылы Парфияның жеңісімен аяқталды
- B) Б.з.б. 51 жылы Римнің жеңісімен аяқталды
- C) Б.з.б. 44 жылы тең аяқталып, бітім жасалды
III. Жаңа сабақ
I. Ой қозғау
Ассоциация құру: «Ежелгі Үндістан мемлекеті туралы не білеміз?»
II. Мағынаны тану (мәтінмен жұмыс)
- Табиғат жағдайлары
- Ең ежелгі қалалары
- Үнді мемлекетінің құрылуы
- Шаруашылығы
- Әлеуметтік қатынастар
Тақырыпты пысықтау үшін топтық тапсырмалар орындалады.
Топтық тапсырмалар
I топ: Сөздікпен жұмыс
- Пенджаб
- «Бес өзен елі».
- Брахма
- Үнді құдайының аты.
- Кшатрий
- Жауынгерлер тобы.
- Вайший
- Егіншілер тобы.
- Варна
- Өз дәрежесіне сай өмір сүруге тиіс тұйық әлеуметтік топ.
- Сакхари
- Үнділіктер қант құрағын осылай атаған.
- Раджа
- Тайпа көсемі.
II топ: Суретпен жұмыс
Тәж-Махалдың суреті бойынша оның тарихын әңгімелеп беру.
Ескерту: нақты суретті мұнда интерактивті тақтадан көрсету ұсынылады.
III топ: Кестемен жұмыс
| Үнді қоғамы | Брахмандар | Жауынгерлер | Егіншілер | Шудралар |
|---|---|---|---|---|
| Ерекшелігі | Ерекшелігін сипаттау | Ерекшелігін сипаттау | Ерекшелігін сипаттау | Ерекшелігін сипаттау |
Тапсырма: әр топқа тән құқықтары, міндеттері, тұрмыс салты және қоғамдағы орны бойынша кестені толықтыру.
IV. Бекіту
«Брахмандар» тақырыбы бойынша сөзжұмбақ сұрақтарына жауап беру.
-
1. Үнді өзенінің жоғарғы ағысына бес өзен қосылатын аймақ қалай аталады?
-
2. Үндістанға солтүстіктен келген көшпелі тайпаларды атаңыз.
-
3. Үнді қыздарының ұлттық киімі қалай аталады?
-
4. Б.з.б. VI ғасырларда Ганга өзенінің төменгі ағысы бойында пайда болған мемлекет?
-
5. Үндістанның Агра қаласында орналасқан тарихи ескерткішті атаңыз.
-
6. Үндістанның солтүстігінен басталып, оңтүстік-шығысқа қарай ағатын өзен?
-
7. Өз дәрежесіне сай өмір сүруге тиісті тұйық топ қалай аталады?
-
8. Үнділерде тайпа көсемдері қалай аталған?
-
9. Маурия әулетінің негізін қалаған кім?
-
10. Брахма құдайының аяғынан жаратылған төртінші топ өкілдері?
V. Үй тапсырмасы
Оқу: § 18. Ежелгі Үндістан.
Жазба жұмыс: «Тәж-Махал» тақырыбында реферат жазу (қосымша деректермен жұмыс жасау).
VI. Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі, топтық жұмысқа үлесі және тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағалау.