Қазақша рефераттар

Дүниетану пәнінен Менің апам - дәрігер

Ақтөбе қаласы • «Сымбат» жеке мектебі

Бастауыш сынып мұғалімі: Макуова Нұршат Аманқосқызы

Тақырып: өзін-өзі жетілдіре алатын, бәсекеге қабілетті тұлғаны тәрбиелеудегі оқыту технологияларының тиімділігі

I. Кіріспе

Оқушы белсенділігін арттырудағы жұмыстың жаңа технологиямен байланысы

Зерттеудің көкейкестілігі

Қай кезеңде де мектеп қоғамның әлеуметтік, экономикалық және мәдени өзгерістеріне бейімделіп отырады. Соған сәйкес оқыту теориялары мен оқу үдерісін ұйымдастыру тәсілдері де жаңарып, уақыт талабына жауап беретіндей түрленеді. Бүгінгі күні адамның ақыл-ойы мен шығармашылық мүмкіндіктеріне қойылатын талап күшейді. Осындай күрделі міндеттерді шешуде бастауыш мектептің орны ерекше: білімнің іргетасы дәл осы кезеңде қаланады.

Мақсатты бағдар

Егемен еліміздің өсіп келе жатқан ұрпағын ойлы, іскер, өзіне сенімді, интеллектуалдық деңгейі жоғары азамат етіп тәрбиелеуде мектептің рөлі айрықша. Бастауыш саты — білім, дағды және іскерліктің қалыптасу бастамасы. Басты міндет — тұлғаны дамыту, білімге деген сенімін нығайту, оқуға қызығушылығын оятып, ынтасын арттыру.

ХХ ғасырдың басында Жүсіпбек Аймауытов: «Сабақ беру — үйреншікті жай ғана шеберлік емес, ол — жаңадан жаңаны табатын өнер» деген. Демек, педагогикалық жаңалықтарды пән ерекшелігіне сай қолдану — оқыту мақсатына жетудің маңызды жолы. Оқу-тәрбие үдерісін жаңаша дамыту, нәтижесін қадағалау — жаңашыл педагогтердің кәсіби жауапкершілігі.

Зерттеудің болжамы

Оқу-тәрбие үдерісінде баланы жаңаша әдіспен оқыту үшін әр мұғалім жаңа технологияларды терең түсініп, меңгеруі қажет. Сонда ғана мұғалім тәжірибесінің сапасы артып, оқушы дамуы күшейеді. Бұл үдеріс педагогтің де кәсіби және тұлғалық қасиеттерін жаңа қырынан ашуға мүмкіндік береді.

II. Негізгі бөлім

Өзін-өзі жетілдіру әдісіне қойылатын басты талаптар

Оқушының білімді саналы меңгеруі, ойының дәлдігі, өмірге көзқарасының қалыптасуы, өз бетінше білім алуға дайындығы және басқа пәндік негіздерді игеруі — ана тілінде сауатты сөйлей алуымен тығыз байланысты. Оқу мазмұны мен тәрбие тәсілдерін жаңарту бағытында сапалы білім мен саналы тәрбие беру үшін мына мәселені өзіме басты бағдар етіп алдым: оқушылардың жаңа сабақты өз бетімен игеруі, яғни өзін-өзі жетілдіру әдісі.

Әдістің өзегі

Бұл технология оқу материалын меңгертуде сұрақ–жауап формасына сүйенеді. Оқушылар өздерінің бар білімі мен практикалық тәжірибесін негізге алып, жаңа білімді игеруге тартылады. Негізгі талап — сұрақтардың ойластырылған жүйесі және күтілетін жауаптардың дұрыстығы мен шынайылығы.

Талаптар

  • Сұрақ нақты, анық және түсінікті болуы.
  • Оқушының жаңа тақырыпты дұрыс түсінуіне жол ашуы.
  • Жауаптың дәл болмауы немесе қате болуы — талдауға мүмкіндік беретін оқу жағдайы ретінде қарастырылуы.

Сабақтағы қадамдық құрылым

Оқушы әрекеті

  1. 1) Алдын ала оқу: үйден қанша рет оқығанын, қалай түсінгенін айту.
  2. 2) Үйдегі көмек: түсініксіз және жаңа сөздерді анықтау.
  3. 3) Мұғалімге қояр сауал: үйде көмек болмаған жағдайда сұрақ қою.
  4. 4) Ой толықтыру: мектептегі түсіндіруден кейін нәтижені толықтыру.
  5. 5) Жеткен нәтиже: қорытындылап, мазмұнын айту немесе түсінігін жеткізу.

Күтілетін нәтиже

  • Оқушы өз бетімен жұмыс жасауға дағдыланады.
  • Оқуға қызығушылық пен жауапкершілік күшейеді.
  • Тіл байлығы, ойлау және сөйлеу мәдениеті дамиды.
  • Сыныпта өзара сұрақ қою және қателерді түзету дағдысы қалыптасады.

Өзін-өзі жетілдіру әдісін өз тәжірибемде қолдану ерекшеліктері

Бұл әдістің мені қызықтырған тұсы — оқушылардың алдын ала дайындалып, ізденіп, өз ойын дәлелдей алуымен ерекшеленуі. Олар бір-бірінің қателерін байқап, сұрақ қою арқылы білімін тереңдете түсті. Алғаш жетекшілік еткен сыныпта оқу деңгейі жоғары болды: оқушылар жаңа сабақты өздері оқып, өз бетінше жұмыс жасауға, мұғалімге көмектесуге ұмтылды.

Сыныптық динамика

Бастапқыда бұл тәсілмен негізінен үлгерімі жоғары оқушылар жұмыс істеді. Кейін басқа оқушылар да сол деңгейге жетуге талпынып, оқу мотивациясы артты. Үлгерімі төмен оқушылардың қызығушылығы күшейіп, өз білімін шыңдауға мүмкіндік алды. Оқушыларда «мен — жеке тұлғамын, өзім әрекет ете аламын» деген сенім қалыптаса бастады.

Мұғалім үшін тиімді тұстары

  • Ата-анамен байланыс жүйеленеді.
  • Дарынды оқушымен жұмыс нақты нәтижеге бағытталады.
  • Сабақтағы түсіндіру уақыты тиімді жоспарланады.

Нақты мысал: Қарамурзин Нұржан

Бұл әдісті жақсы меңгерген алғашқы оқушым — Қарамурзин Нұржан. Ол белсенді, тәртіпті, сұрақ қоя білетін, көп білуге ұмтылатын оқушы еді. Оқу қарқыны жақсарып, ойлау қабілеті шыңдалды, сөйлеу мәнері артты. Нәтижесінде мектепішілік байқаулар мен олимпиадаларда жоғары орындар алып, аудандық олимпиадада Ана тілі пәнінен I орын иеленді.

Қазіргі сыныптағы бақылау

Бұл әдісті барлық пәндерде қолданып келемін. Қазіргі жетекшілік ететін 3 «Б» сыныбында 17 оқушы бар; білім деңгейі жалпы жақсы, белсенділігі жоғары. Сыныпта 6 оқу озаты, 5 оқу екпіндісі, 6 оқушы орташа деңгейде. Оқушылар республикалық және мектепішілік пәндік олимпиадалардың жеңімпаздары. Әдісті күнделікті сабақта, тәрбие сағаттарында және сыныптан тыс шараларда кеңінен пайдаланамын.

Әдісті қорытынды бөлімге енгізудегі мақсат

  1. 1)Оқушылардың алдын ала дайындығын тыңдау.
  2. 2)Жаңа сабақты оқушылардың өз сөзімен мазмұндату.
  3. 3)Сыныптың кемінде жартысы сабақ мазмұнын толық меңгеруіне жағдай жасау.

Сабақ үлгісі: «Менің апам — дәрігер» (Дүниетану)

Тақырып

Менің апам — дәрігер

Түрі

Аралас сабақ

Негізгі мақсат

Мәтінді түсіндіру және сын тұрғысынан ойлау арқылы меңгерту; оқушыларды өз ойын ашық айтуға және өз бетімен жұмыс жасауға бейімдеу.

Әдіс-тәсілдер

Әңгімелеу, түсіндіру, сұрақ-жауап, көрнекілікпен және сөздікпен жұмыс, Венн диаграммасы, топтастыру, ойын элементтері, өзін-өзі жетілдіру, өзін-өзі бағалау.

Сабақ мақсатының құрылымы

Білімділік

Жаңа мәтін мазмұнын түсіндіру, ойын еркін айтуға төселдіру, өз бетінше жұмысқа бағыттау.

Дамытушылық

Ауылдағы мекемелер, мамандықтар, көлік түрлері туралы көзқарас қалыптастыру; тіл байлығын арттыру.

Тәрбиелілік

Туған жерге қызығушылық ояту, сүйіспеншілікке тәрбиелеу; адалдық пен жауапкершілікке жетелеу.

Сабақ барысы (қысқаша)

  1. I.Ұйымдастыру: жаңа сабаққа назар аударту.
  2. II.Үй тапсырмасын сұрау, бағалау: сурет арқылы ойын және сұрақ-жауап.
  3. III.Жаңа сабақ: «Кім болам?» ойыны, сурет арқылы түсіндіру, мәтінді тізбектей және жеке оқыту.
  4. IV.Бекіту және қорытынды: өзін-өзі жетілдіру қадамдары арқылы мазмұндау.
  5. V.Үй жұмысы: мәтін мазмұнын айту.
  6. VI.Өзін-өзі бағалау.

Тапсырмалар өзегі

  • Ауылдағы мекемелерді анықтау (мәтінмен салыстыру).
  • Ауылдағы шаруаларды теріп оқу және талқылау.
  • Мамандықтарды атау: мәтіндегі және қосымша түрлері.
  • Көлік түрлері: қала мен ауылды Венн диаграммасымен салыстыру.
  • Сөздік жұмыс: «салт атты», «ат-арба» ұғымдары.

Өзін-өзі жетілдіру бойынша үлгі жауаптар (екі оқушы)

Оқушы Алдын ала оқу Үйдегі көмек Мұғалімге қояр сауал Ой толықтыру Жеткен нәтиже
Сағынғали Амангүл Мәтінді үйден бес рет оқыдым, мазмұндауға дайындалдым. Дәрігер туралы сұрап, атқаратын жұмыстарын білдім. Мәтін не себепті дәрігер туралы айтылған? Мәтін бойынша қосымша мағлұмат алдым. Мамандық пен мекемелерді ажырата білдім; мақсатқа қиындықсыз жеттім.
Жұбандық Әсемгүл Мәтінді түсініп оқыдым, тапсырмаларды алдын ала қарап шықтым. Мәтіндегі мамандардан бөлек, басқа мамандықтарды сұрап білдім. Тапсырмалардағы кей тұстарды нақтылап сұрадым. Қызығушылықпен орындап, мұғалім көмегімен түсінігімді толықтырдым. Жаңа сабақты меңгеріп, өз ойымды жүйелеуге үйрендім.

Сабақты әрекет теориясына сәйкес ұйымдастыру — баланың жеке басын дамытудың маңызды кепілі. Білім арқылы баланы дамытудың жаңа стратегиясы мен тактикасын таңдау — әр ұстаздың кәсіби міндеті.

III. Қорытынды бөлім

Нәтижелерге сараптама

Чех педагогі Ян Амос Коменский: «Мұғалім — мәңгі нұрдың қызметшісі», яғни ол әр ой мен әрекетке ақылдың дәнін сеуіп, білімнің жарығын құятын тынымсыз еңбек иесі екенін айтады. Осы қағиданы жетекшілікке алып, әр оқушыма ізгілік пен білім нәрін дарытуды мақсат етемін.

Жетістіктер мен тарату тәжірибесі

Үнемі іздену мен алға ұмтылудың нәтижесінде бұл технологияны ашық сабақтарымда жүйелі қолдандым және әріптестеріме тәжірибе ретінде ұсына алдым. Әдіс әр сынып деңгейінде пән ерекшелігіне сай икемделіп, оқушы белсенділігі мен нәтижеге бағытталған әрекетті күшейтті.

Ашық сабақтар тізімі

  • 4-сынып, Ана тілі: «Акула»
  • 1-сынып, Дүниетану: «Менің апам — дәрігер»
  • 2-сынып, Дүниетану: «Шағын ұшақтың пайдасы»
  • 3-сынып, Дүниетану: «Майда тау жыныстары»
  • 4-сынып, Дүниетану: «Өзен мен көл»

Марапаттар

  • 2009–2010 оқу жылы: педагогикалық оқуда зерттеу жұмысын қорғап, аудан көлемінде II орын алды; жұмыс облыстық деңгейде тыңдалды.
  • 2010–2011 оқу жылы: ҚР Тәуелсіздігінің 20 жылдығы аясындағы «Әдістемелік вернисаж» облыстық байқауына қатысып, III дәрежелі дипломмен марапатталды.

Коменскийдің «Ешбір жаңа нәрсе меңгермеген және біліміңе ештеңе қоспаған күніңді немесе сағатыңды бақытсыз сана» деген сөзін ұстанып, өзімді кәсіби тұрғыдан дамытуға, оқушыға пайдасы тиетін ізгілікті істерді көбейтуге әлі де талпына беремін.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. 1. «Атырау ұстазы» №7 (17), 11 шілде, 2008 ж.
  2. 2. Тұрғынбаева Б. А. Дамыта оқыту технологиялары. Алматы, 2000 ж.
  3. 3. «Бастауыш мектеп» №7, 2005 ж., Алматы.
  4. 4. «Бастауыш мектеп» №2, 2007 ж., Алматы.
  5. 5. Бастауыш класс оқушыларының ой-өрісін дамытудың кейбір тиімді әдістері. Ақтөбе, 1994 ж.
  6. 6. Бастауыш класс оқушыларының ой-өрісін дамытудың кейбір тиімді әдістері. Ақтөбе, 1994 ж.
  1. 7. Берікұлы Ниетжан. Педагогика. Ақтөбе, 2004 ж.
  2. 8. «Тәрбие құралы» №2, 2006 ж., Алматы. Қақанова Б.
  3. 9. «Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін арттыру мақсатында тиімді технологияларды енгізу». «Бастауыш мектеп» №10, 2009 ж.
  4. 10. Оқытудың педагогикалық технологиялары туралы жалпы мағлұматтар (әдістемелік көмекші құрал). Атырау, 2006 ж.
  5. 11. Оқытудың педагогикалық технологиялары туралы жалпы мағлұматтар. Атырау, 2006 ж.
  6. 12. Қаңтарбаев С. Е. Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін қалыптастыру: теория және қалыптастыру әдістемесі. Ақтөбе, 2001 ж.