Елбасы мемлекеттік тілді латын қарпіне көшіру жөніндегі жобаны іске асыру үшін құрылған жұмыс тобының мүшелерімен кездесті
Латын қарпіне көшу: ұсынылған бірыңғай стандарт және реформаның мәні
Елбасы мемлекеттік тілді латын қарпіне көшіру жөніндегі жобаны іске асыру үшін құрылған жұмыс тобының мүшелерімен кездесті. Жиында Мемлекет басшысына қоғамдық талқылаулар барысында келіп түскен ұсыныстар ескеріліп әзірленген қазақ тілінің латын қарпіне негізделген бірыңғай стандартының жобасы ұсынылды.
Негізгі ой
Президент мемлекеттік тілді реформалау «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясындағы маңызды мәселелердің бірі екенін атап өтті.
Мемлекет басшысы жаңа әліпбиге қатысты мәселе қоғамда қызу талқыланып жатқанын, оған көптеген адамның қатысқанын айтты. Сондай-ақ латын қарпіне көшу туралы идея тәуелсіздік алған кезден бері көтеріліп келе жатқанын және бұл бағыттағы жұмыс оның айрықша бақылауында болғанын жеткізді.
«Әлемде ешбір ел өзінің жаңа әліпбиін бүкіл халық болып осылайша талқылаған емес. Біз үшін әрбір адамның пікірін білу маңызды».
— Нұрсұлтан Назарбаев
Бұл ретте Елбасы латын қарпіне көшу үдерісінің тарихи мәні бар екенін атап өтіп, мәселені бірлесе шешудің қажеттігін айтты. Латын қарпіне көшуге байланысты Президент Әкімшілігіне 300-ден астам өтініш келіп түскені, ал жастардың бұл үдеріске қолдау білдіруі көңіл қуантатыны ерекше атап өтілді.
Қоғам мен ғылыми ортаның қатысуы
Нұрсұлтан Назарбаев қазақ тілінің жаңа әліпбиі жобасын талқылауға жетекші қоғамдық бірлестіктердің, ғылыми орта мен жұртшылықтың белсенді түрде атсалысқанына назар аударды. Кездесу барысында атқарылған жұмыстардың нәтижелері жөнінде А.Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институтының директоры Е.Қажыбек және Ш.Шаяхметов атындағы Тілдерді дамытудың республикалық үйлестіру-әдістемелік орталығының директоры Е.Тілешов баяндады.
Жұмыстың бағыттары және ақпараттық түсіндіру
Елбасы жиынға қатысушылардың есебі мен пікірлерін тыңдап, айрықша мән беруді қажет ететін жекелеген мәселелерге тоқталды. Ол жалпы атқарылып жатқан жұмыстардың негізгі бағыттарын қолдайтынын, жобаны іске асыру барысында әлемдік тәжірибе ескерілгенін атап өтті. Сонымен бірге, қазақ әліпбиін латын қарпіне көшіру үдерісіне қатысты ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жалғастыру қажет екенін айтты.
Әлемдік тәжірибе
Әліпби реформасын әзірлеуде халықаралық тәжірибені ескеру — шешімнің орнықтылығы мен қолдану ыңғайлылығы үшін маңызды.
Түсіндіру жұмыстары
Қоғамға нақты ақпарат ұсыну, сұрақтарға жауап беру және ортақ ұстаным қалыптастыру — табысты іске асырудың басты тетігі.
Құқықтар мен тілдік теңгерім
Қазақстан Президенті бұл реформа басқа тілдердің дамуына нұқсан келтірмей, азаматтардың құқықтарын бұзбауға тиіс екеніне ерекше тоқталды. Ол қазақ тілінің латын қарпіне көшуі орыс тілді азаматтардың құқықтарын, орыс тілі мен басқа да тілдердің мүмкіндіктерін шектемейтінін айтты. Орыс тілінің кирилл қарпінде қолданылуы өзгеріссіз қалатыны және бұрынғыдай қызмет атқара беретіні атап өтілді. Сонымен қатар жаңа әліпбиге көшу қазақ тілін меңгеруді жеңілдететіні айтылды.
Маңызды қағида
- Реформа азаматтардың құқықтарын бұзбауға тиіс.
- Орыс тілі кирилл қарпінде қолданылуын сақтайды.
- Жаңа әліпби қазақ тілін үйренуді жеңілдетуге бағытталады.
Кезең-кезеңімен енгізу және білім беру жүйесі
Елбасы латын қарпіне көшу күрделі үдеріс екенін, оның мақсаты тілді дамыту және оны әлемдік ақпараттық кеңістікке шығару үшін жағдай жасау екенін атап өтті. Сонымен қатар жаңа әліпбиді білім беру жүйесіне енгізу үшін мұғалімдерді даярлау және әдістемелік базаны күшейту қажеттігін айтып, Үкіметке реформаны кезең-кезеңімен енгізу жөніндегі жоспар әзірлеуді тапсырды.
Кездесу соңында Нұрсұлтан Назарбаев қазақ әліпбиін реформалауға қолдау білдіріп, оны іске асыруға белсенді атсалысқан қазақстандықтарға, сондай-ақ ғалымдар мен тілтанушыларға алғыс айтты.
Мәтін редакцияланды: ой нақтыланып, сөйлем құрылысы біріздендірілді.