Қазір біз сендермен ойын ойнаймыз, қимылды тез жасауларың керек
Сергіту сәті: көңіл күйді көтеруге арналған психологиялық жаттығулар
Сергіту сәтіндегі қысқа психологиялық ойындар оқушылардың көңіл күйін реттеуге, бір-бірімен байланысын нығайтуға және сабаққа қайта шоғырлануына көмектеседі. Төмендегі жаттығуларды шеңбер құрып, қауіпсіз әрі қолайлы ортада өткізу ұсынылады.
1) «Сәлемдесу» ойыны
Белгі берілгенде мұғалім амандасудың түрін айтады, ал оқушылар бір-бірімен тез әрі қауіпсіз түрде сол тәсілмен амандасады. Әр адаммен әртүрлі амандасуға тырысады.
- Көзбен
- Қолмен
- Иықпен
- Құлақпен
- Тіземен
- Иекпен
- Өкшемен
- Арқамен
2) «Сантики, Фантики, Лимпопо»
Барлығы шеңбер бойымен тұрады. Бір оқушы бөлмеден шығады. Шеңбердегі балалардың ішінен жүргізуші таңдалады: ол әртүрлі қимылдарды көрсетеді, ал қалғандары жүргізушіге тіке қарамай, білдіртпей қайталайды.
Ойын басталғанда балалар шапалақ ұрып, бірге: «Сантики, Фантики, Лимпопо» деп айтады.
Бөлмеден шыққан оқушы қайта кіріп, шеңбердің ортасына тұрады да, жүргізушіні табуға тырысады. Тапса — жүргізуші сыртқа шығады, ойын осылай жалғасады.
3) «Көңіл күй неге ұқсас?»
Әр ойыншы бүгінгі көңіл күйін жыл мезгіліне, ауа райына немесе табиғат құбылысына ұқсату арқылы сипаттайды. Ойынды ересек адам бастап бергені дұрыс:
«Менің қазіргі көңіл күйім көгілдір аспандағы жылы, жұмсақ күн сәулесіне ұқсайды. Ал сенікі ше?»
Жаттығу шеңбер бойынша жалғасады. Соңында жауаптар жинақталып, жалпы көңіл күйдің сипаты анықталады (көңілді, мұңды, ашулы, қобалжыған және т.б.). «Суық», «жаңбыр», «түнерген аспан» сияқты бейнелер мазасыздық немесе агрессия белгілерін көрсетуі мүмкін — мұндайда қатысушылардың эмоциялық жай-күйіне мұқият көңіл бөлген жөн.
Орта және жоғары буын оқушыларының адамгершілік құндылықтарын зерттеу
Мақсаты
Оқушылардың тұлғалық қағидаларын, өмірде басшылыққа алатын құндылықтарын және адамгершілік-рухани бағдарларын анықтау.
Негізгі ой
Адамгершілік сыртқы іс-әрекеттен байқалады. Дегенмен мінез-құлыққа қарап қана адамның шынайы адамгершілігін біржақты бағалау қиын, себебі әрекеттің астарында әртүрлі түрткілер мен сезімдер болуы мүмкін.
Руханилық көбіне сырт көзге көрінбейді. Ол — ізгі ақылдың шешімі, ізгі жүректің әмірі, махаббат пен жанашырлықтың саналы және санадан тыс деңгейде көрінуі.
Руханилық — жеке тұлғаның негізгі сапалық көрсеткіші. Оның негізінде мінез-құлық қалыптасады, ұят, ар-ождан, өзін-өзі адамгершілік тұрғыдан бақылау және бағалау жүзеге асады.
Әдістеме және қатысушылар
Оқушылардың рухани бағытын анықтау үшін М. Рокичтің құндылықтарды анықтау әдістемесі қолданылды. Қатысушылар 18 құндылықтың ішінен өздері үшін ең маңыздысын маңыздылық ретімен орналастырды.
Тестілеуге жалпы 283 оқушы қатысты.
Ең жиі таңдалған құндылықтар
| Құндылық | Пайыздық көрсеткіш |
|---|---|
| Денсаулық | 55% |
| Нәтижелі өмір | 20% |
| Белсенді іс-әрекетке толы өмір | 15% |
| Адал және сенімді жақсы достардың көп болуы | 5% |
| Материалдық жағынан қамтамасыз етілген тұрмыс | 5% |
Қорытынды
Нәтижелер бойынша қатысушылар үшін денсаулық бірінші орында. Бұл оқушылардың салауатты өмір салтының маңызын түсінетінін көрсетеді. Сондай-ақ олар өмірлерінің нәтижелі әрі белсенді болғанын қалайды.
Психологиялық ойындар
«Менің көңіл күйім» жаттығуы
Мақсаты: оқушыларды өз көңіл күйін түсінуге, басқаруға, бақылауға және дұрыс бағалауға тәрбиелеу.
Алдарыңыздағы бланкіге қазіргі көңіл күйіңізді сурет арқылы бейнелеңіз.
«Есте қалған қызықты оқиға»
Қатысушылар дөңгеленіп отырады. Доп бір-біріне кезекпен беріледі, әр адам есте қалған қызықты оқиғасын қысқаша айтып береді.
«Мен саған сенемін»
Әуен ойнап тұрады. Қатысушылар жұп құрып, бір-бірінің көздеріне қарап отырады да мына үлгімен айтады:
«Мен саған сенемін, өйткені сен жақсы адамсың».
«Сиқырлы сөздер» ойыны
Мұғалім кез келген өтінішті айтады, ал оқушы оны әдепті түрде қайта құрастырып айтуы керек.
Мысал: «Айнаш, дәптерді бер» → «Айнаш, өтінемін, дәптерді бере салшы».
Ізеттілік туралы ертегі тыңдау
Қысқа ертегі немесе оқиға тыңдалып, соңынан «ізеттілік неден көрінеді?» деген сұрақпен талқылау жүргізіледі.
«Жағдайлы волейбол» ойыны
Мұғалім әділдік пен әділетсіздікті сипаттайтын жағдайларды айтады. Дұрыс жауап болса — бала допты қағып алады, бұрыс жауап болса — допты қағып алмайды.
«Кездесу» ойыны
Жай әуенмен қатысушылар екі шеңбер болып, бір-біріне қарама-қарсы бағытта қозғалады. Әуен тоқтаған кезде жұптасып тұрған балалар бір-біріне қарап, серіктесінің бір жақсы қасиетін айтады.
Психологиялық тренингтер
«Есімдер» жаттығуы
Мақсаты
Қатысушыларды бір-бірімен таныстыру және жағымды қарым-қатынас орнату.
Уақыты
5 минут
Нұсқау
Әр қатысушы өз есімін айтып, өзін сипаттайтын 3 сын есім қосады.
Талдау сұрақтары
- Жаттығу ұнады ма?
- Не қиындық келтірді?
- Не сезіндіңіз?
- Тақтадағы «баспалдаққа» қазіргі көңіл күйіңізді қай деңгейде екенін белгілеңіз.
Кіріспе бөлім: «Жетістік мемлекеті»
Біз барлығымыз өмірде жетістікке жеткіміз келеді. Сіздердің түсініктеріңіз бойынша жетістік дегеніміз не және оған қалай жетуге болады?
Осы сұраққа жауап іздеу үшін барлығымызды «Жетістік мемлекетіне» саяхатқа шақырамын: бәріңіз бір-біріңіздің қолдарыңызды ұстап, көздеріңізді жұмыңыздар. Менің белгі бойынша біз «Жетістік» атты құпия қалаға жетеміз (әуен қосылады).
«Көбелек» қимыл жаттығуы
Мен көрсетемін, сіздер қайталайсыздар:
- Көбелек оянды, керілді.
- Қанаттарын қақты.
- Терең тыныс алды.
- Аздап айналып ұшты.
- Барлығына күлімсіреді.
- Қайтадан гүліне қонды.
Бұл қаланың бай дәстүрлерінің бірі — негізгі алаңда үлкен сағаттардың орналасуы. Ол уақыттың қадірін, күн тәртібі мен тұрақтылықтың маңызын еске салады.
Денсаулық серігі: алкоголь және есірткіні қолданудың алдын алу
Негізгі анықтамалар
Алкоголизм
Алкогольге патологиялық әуестену салдарынан психикалық іс-әрекет бұзылып, соматикалық және неврологиялық өзгерістер пайда болады; жұмысқа қабілет төмендейді, әлеуметтік байланыстар үзіледі, тұлғалық деградация байқалады.
Наркомания
Есірткілік заттарды ресми тізімге кіретін препараттарды мөлшерін біртіндеп арттыра отырып қолдануға патологиялық әуестенуден көрінетін сырқаттар тобы. Оған психикалық және физикалық тәуелділік, толеранттылықтың өсуі, қолданбаған кезде абстиненттік синдром тән.
Кез келген психобелсенді заттарды қолдану психикаға да, денсаулыққа да ауыр зиян келтіреді. Бұл тек адамның өзіне ғана емес, жақындарына және қоғамға да теріс әсер етеді.
Өзіңізге қоятын сұрақтар (құмарлық пайда болғанда)
Алкоголь қолдануға ниет туған кезде, ойша немесе дауыстап төмендегі сұрақтарға жауап беріп көріңіз:
- Маған бұл не үшін керек?
- Алкоголь қолдансам, мен не аламын?
- Менің ішкенімнен кім ұтады және кім ұтылады?
- Өзім және отбасым бақытты болу үшін «қанша мөлшер» ішу керек?
- Мен өзімді құрметтеймін бе?
- Мен не үшін дүниеге келдім?
- Менің алкоголь қолдануым саналы шешім бе?
Ұсынылған алкогольден немесе есірткіден бас тартуға арналған дайын жауаптар
Маңызды деректер
Кейде есірткі таратушылар «бәрі де қолданады» деген сияқты сөздер айтуы мүмкін. Мұндай қысымға қарсы тұру үшін нақты деректерді есте сақтаңыз:
- Факт: қолданғандардың көбі күш-қуатын да, талантын да жоғалтады.
- Факт: тәуелділік өмірдің қызықтарын «еркіндік» емес, шектеу ретінде көрсетеді.
- Факт: бір-ақ рет бас тартуға ең оңай сәт — алғашқы ұсыныс. Көп адам үшін кейін тоқтау қиындай береді.
- Факт: бұл бүкіл өмірді күрделі мәселеге айналдырады.
- Факт: жақындардан да, денсаулықтан да айырады — кейде өмірдің өзін де алып кетуі мүмкін.