Арғы атаң
Сабақ тақырыбы: Мағынасы қарама-қарсы сөздер
Сынып
2-сынып
Түрі / Типі
Түрі: дәстүрлі емес сабақ
Типі: жаңа білімді меңгеру
Әдістер / Құралдар
Әдістері: сұрақ-жауап, түсіндіру, ойын, баяндау
Көрнекілік: интерактивті тақта, слайдтар
Технология: дамыта оқыту
Сабақ мақсаты (Білімділік)
- Оқушылардың сөз туралы алған білімін пысықтау.
- Кейбір сөздердің мағынасы қарама-қарсы болатынын түсіндіру.
- Мәтіннен қарама-қарсы сөздерді табуға және орынды қолдануға машықтандыру.
Сабақ мақсаты (Дамытушылық)
- Есте сақтау қабілетін дамыту.
- Тілді дамыту, сөздік қорды байыту.
Сабақ мақсаты (Тәрбиелік)
- Тез ойлауға, дұрыс шешім қабылдауға, бір-бірін сыйлауға тәрбиелеу.
- Халық педагогикасын дәріптеуге үйрету.
Сабақ барысы
Сабақ «Жеті ата ауылына» жасалатын танымдық саяхат түрінде ұйымдастырылады. Әр «ауылда» оқушылар тапсырма орындап, жаңа ұғымды бекітеді: мағынасы қарама-қарсы сөздер.
1) Мотивациялық-бағдарлау кезеңі
Психологиялық ахуал қалыптастыруға арналған тілектер:
Мен бүгін өзіме жақсылық тілеймін.
Мен бүгін саған жақсылық тілеймін.
Мен бүгін бәріне жақсылық тілеймін.
2) Ой қозғау: «Жеті ата ауылына саяхат»
Бүгінгі сабағымыз ерекше өтеді: біз «Жеті ата ауылына» саяхат жасаймыз. «Жеті атасын білген ер — жеті ру елдің қамын жер» деген нақылды еске түсірейік.
Жеті ата: ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене.
Қазақ халқының дәстүрінде жеті атаны білу — ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын тәрбие. Бала өзінен бастап әкесі, атасы, бабасы сияқты жеті атасының нақты есімдерін жаттап өседі.
Саяхатқа шығу үшін көлік дайындаймыз. Техника дамымаған кезде ата-бабаларымыз көлік ретінде нені пайдаланған?
- Ат
- Түйе
- Өгіз
Оқушылар «ат» таңдайды, сұрақтарға жауап бере отырып алғашқы ауылға жетеді.
3) «Ата ауылы»: білімді тексеру тапсырмалары
Ой толғаныс сұрақтары:
- Сөз неден құралады?
- Әр сөздің қандай мағынасы болады?
- Мағынасы жуық сөздерге мысал келтір.
- Дыбысталуы бірдей, мағынасы әр басқа сөздерге байланысты сөйлем құра.
Қауіпсіздік ескертпесі: «Жер тайғақ, құлап қалмайық» — бәріміз дұрыс отырып, назарымызды сабаққа аударайық.
4) «Әке ауылы»: көпірдегі екі лақ оқиғасы
Көпірде екі лақ кездеседі. Қара лақ: «Мен қыста тудым, сен жазда тудың. Сондықтан жасым үлкен, жол бер» дейді. Ақ лақ: «Жасың үлкен болғанымен, бойың қысқа, ал менің бойым ұзын. Неге мен жол беруім керек?» деп жауап береді. Екеуі сүзісіп, көпірден құлап түседі.
Сұрақ-жауап
- Түстері қандай?
- Ақ — қара
- Қай мезгілде туған?
- Қыста — жазда
- Жастары қандай?
- Үлкен — кіші
- Бойлары қандай?
- Ұзын — қысқа
Қорытынды
Ақ-қара, қыс-жаз, үлкен-кіші, ұзын-қысқа — бұлар бір-біріне мағынасы қарама-қарсы сөздер.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатын өздері тұжырымдайды: қарама-қарсы мағыналы сөздерді тану, мәтіннен табу және сөйлеуде дұрыс қолдану.
5) Операциялық-орындаушылық кезең: «Бала ауылы»
Оқулықпен жұмыс: 240-жаттығу. Мәтіннен мағынасы қарама-қарсы сөздерді тауып, көшіріп жазу.
Үлгі сөздер
таза, арзан, жылы, мейірімді, әлсіз, терең
Тапсырма мақсаты: әр сөзге мағынасы қарама-қарсы сөзді тауып, жұп құру және оны сөйлемде орынды қолдану.
6) «Немере ауылы»: сергіту сәті
Қимыл-қозғалыс арқылы демалып алайық:
- Қолды белге қояйық.
- Иіліп солға — бір, иіліп оңға — бір.
- Алға қарай — бір адым, артқа қарай — бір адым.
- Жоғары, төмен қарайық, орнымызды табайық.
Талқылау: сергіту сәтінде кездескен қарама-қарсы сөздер — солға–оңға, алға–артқа, жоғары–төмен.
7) «Шөбере ауылы»: мақал-мәтелдер арқылы бекіту
Мақал-мәтелдерді оқып, мағынасын ашу және қарама-қарсы сөздерді табу (ауызша жұмыс).
Үлкенге — құрмет, кішіге — ізет.
Көз қорқақ, қол батыр.
Дос жылатып айтар, дұшпан күлдіріп айтар.
Жақсымен дос болсаң, жетерсің мұратқа; жаманмен дос болсаң, қаларсың ұятқа.
8) «Шөпшек ауылы»: ребус және қосымша дерек
241-жаттығу
Ребусты шешу: «Жарық», «жарқанат», «асық».
Жұмыс түрі: топпен жұмыс.
Қосымша дерек: «Жарық» туралы
Жарық — энергия көзі. Оның маңызы ерекше. Жарық пен жылудың негізгі көзі — Күн. Күн — Жерге жақын орналасқан жұлдыз, өте үлкен газды шар және Күн жүйесіндегі ең орасан дене.
Жарықсыз өмірді елестету қиын: тіршілік атаулы жарық пен жылу арқылы жанданып, дамиды. Жарық — табиғатты танудың маңызды құралы, өйткені адам қоршаған ортаны көру мүшесі — көз арқылы қабылдайды.
Рефлексиялық-бағалау кезеңі
9) «Немене ауылы»: қорытынды тапсырмалар
239-жаттығу: «Қолғаптың сыңарын тап» — қарама-қарсы сөздерді жұптастыру.
Төмендегі сөздерді қатыстырып сөйлем құра:
Үй тапсырмасы
238-жаттығу.
Ой түйіндеу
Бүгін біз мағынасы қарама-қарсы сөздермен жұмыс жасадық. Мұндай сөздер заттың сапасы мен белгісін салыстыру үшін қажет.
10) Бағалау және көңіл күйді анықтау
Оқушылар өз жұмысына баға береді: партаның үстіндегі үш түсті алманың біреуін таңдайды.
Қызыл
Өте жақсы
Жасыл
Жақсы
Сары
Қанағаттанарлық
Көңіл күйді көрсету: партаның үстіндегі смайликтер арқылы өз күйіңді белгіле.