Қазақша рефераттар

Сабаққа негізделген оқу мақсаты

8-сынып Тыңдалым + айтылым Абай Құнанбайұлы

Бұл жоспар тыңдалымға сүйене отырып, оқушының дерек келтіріп, дәлелді жауап беру дағдысын дамытуды көздейді. Негізгі мәтін ретінде Абайдың «Базарға, қарап тұрсам, әркім барар» өлеңі алынады.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар

Тыңдалым мәтінінің мазмұнын тірек сөздер арқылы түсінеді.

Оқушылардың басым бөлігі

Тыңдалым мазмұнына сүйеніп, «Екі жақты күнделік» әдісі арқылы деректерге мысал келтіреді, ойын еркін жеткізеді.

Кейбір оқушылар

Тыңдалым мазмұны бойынша деректер келтіріп, DEAL әдісі арқылы дәлел жасайды; мақал-мәтелдермен түйіндеме жасап, ойын еркін жеткізеді.

Бағалау критерийлері

  • Тыңдалым мәтінінің мазмұнын тірек сөздер арқылы түсінеді.
  • Мәтін мазмұны негізінде деректерге мысал келтіреді.
  • Деректерді келтіріп, дәлелді жауап береді.

Тілдік мақсаттар

Тілдік дағдылар

Тыңдалым, айтылым.

Терминология және сөздік қор

  • нәрсе (зат)
  • сома (ақша)
  • маржан (әшекей, бұйым)
  • пайым қылмау (мағынасына көңіл бөлмеу)
  • аң-таң (таңғалу)
  • жалпақ жұрт (бүкіл жұртқа, елге)
  • тесік моншақ (керек нәрсе жерде жатпайды)
  • шырақ (шам)
  • сәулесі бар жігіттер (саналы жігіттер)

Сабақ барысы

Басталуы

5 минут
  1. Ұйымдастыру: амандасу, сабаққа назар аударту.
  2. «Төрт сурет, бір сөз» ойыны арқылы психологиялық ахуал қалыптастыру. Жетелеуші сұрақтар: «Суреттерден нені байқадыңдар?», «Базарда не сатылады?», «Базарға барып көрдің бе?», «Не сатып алдың?»
  3. «Миға шабуыл» арқылы сабақ тақырыбын болжату.
  4. Абай Құнанбайұлы туралы алдын ала білімді анықтау: «Абай туралы не білесіңдер? Қандай өлеңдерін оқыдыңдар?»
  5. Топқа бөлу: теңге және доллар/тиын суреттері арқылы. 1-топ: «Теңгелер», 2-топ: «Тиындар»

Тыңдалым алды

7 минут Жеке жұмыс

1-тапсырма («Жалғыз құты», түртіп алу стратегиясы): суреттерге қарап, өлеңді тыңдай отырып, негізгі 5 тірек сөзді түртіп жазыңыз. Сызбаны (кластерді) толтырыңыз.

Тыңдалатын өлең (үзінді)

Базарға, қарап тұрсам, әркім барар,

Іздегені не болса, сол табылар.

Біреу астық алады, біреу маржан,

Әркімге бірдей нәрсе бермес базар.

Әркімнің өзі іздеген нәрсесі бар,

Сомалап ақшасына соны алар.

Біреу ұқпас бұл сөзді, біреу ұғар,

Бағасын пайым қылмай аң-таң қалар.

Сөзді ұғар осы күнде кісі бар ма?

Демеймін жалпақ жұртқа бірдей жағар.

Жазған соң, жерде қалмас тесік моншақ,

Біреуден біреу алып, елге тарар.

Бір кісі емес жазғаным, жалпақ жұрт қой,

Шамданбай-ақ, шырақтар, ұқсаң жарар.

Ит маржанды не қылсын деген сөз бар,

Сәулесі бар жігіттер бір ойланар.

Дескрипторлар

  • Тірек сөздерді анықтай алады.
  • Кластерді толтыра алады.

Кері байланыс

«Екі жұлдыз, бір тілек»: екі ұнаған тұс және бір жақсартуға болатын ұсыныс.

Тыңдалымның ортасы

10 минут Жұптық жұмыс

2-тапсырма («Екі жақты күнделік»): өлең жолдарын талдап, сол жаққа ақынның ойын, оң жаққа өз пікіріңізді жазыңыз. Соңында мақал-мәтелмен түйін жасаңыз.

Ақынның ойы

«Базарға, қарап тұрсам, әркім барар, / Іздегені не болса, сол табылар...»

Өз ойым

Базарда әр адам өзіне керегін іздейді: біреуге азық-түлік керек, біреуге әшекей, біреуге басқа зат қажет. Әркімнің таңдауы өз мұқтажына және мүмкіндігіне байланысты.

Түйін (мақал-мәтелмен)

«Базар ақшалыға — базар, ақшасызға — назар.»

Дескрипторлар

  • Ақын ойын өз сөзімен жеткізеді.
  • Мақал-мәтелмен түйін жасайды.

Кері байланыс

  • Мен не туралы оқыдым?
  • Маған не оңай болды?
  • Маған не қиын болды?
  • Қазір нені білгім келеді?

Тыңдалымның соңы

13 минут Топтық жұмыс

3-тапсырма (DEAL): тыңдалым материалын талдап, деректермен дәлелдеңіздер және қазіргі өмірмен байланыстырыңыздар.

DEAL құрылымы

  • D — Describe: тыңдағанды баяндау, суреттеу.
  • E — Explain: түсіндіру, мәнін ашу.
  • A — Analyse: талдау, мысалмен дәлелдеу.
  • L — Links: қазіргі заманмен байланыстыру, қорытынды жасау.

Дескрипторлар

  • Өлеңді сөзбен суреттейді.
  • Түсінгенін өз сөзімен жеткізеді.
  • Ойын дәлелдейді, мысал келтіреді.
  • Қорытынды жасап, қазіргі өмірмен байланыстырады.

Кері байланыс

«Ми суреті» әдісі: оқушылар ми пішініндегі параққа сабақта меңгерген ұғымдар мен кілт сөздерді жазып толтырады.

Үй жұмысы

Абай Құнанбайұлының «Базарға, қарап тұрсам, әркім барар» өлеңін жаттау.

Аяқталуы

5 минут

Сабаққа рефлексия: «Сатылым» әдісі арқылы өзін-өзі бағалау.

Сөмке

Бүгінгі сабақтан алған білім, көңіл күй, түсінік, әсерді жазу.

Ақша

Келесі сабақта алғысы келетін білім мен дағдылар тізімін жазу.

Саралау, бағалау және рефлексия

Саралау

Оқушылардың қажеттілігі, қызығушылығы және қабілет деңгейі ескеріліп, тапсырмалар жеңілден күрделіге қағидасы бойынша берілді. Барлық оқушылар тірек сөздер арқылы мазмұнды түсініп, кластер толтырды; қосымша ретінде тірек сөздерге сүйеніп сөз тіркестерін құрастырды. Оқушылардың басым бөлігі «Екі жақты күнделік» арқылы дәлел мен мысал келтіріп, қабілетті оқушылар мақал-мәтелмен түйін жасады. Кейбір оқушылар DEAL арқылы қазіргі заманмен байланыстырып, дәлелді қорытынды жасады.

Қосымша қолдау сұрақтары

  • «Ит маржанды не қылсын» дегенді қалай түсінесің?
  • Саған базарға барған ұнай ма? Неліктен?

Шығармашылық қосымша тапсырма

Тірек сөздерге сүйеніп, қазіргі заман базары туралы шағын өлең құрастыру. Үлгі: «... барамын, ... аламын, ... алтынды ... саламын»

Бағалау

Сабақ барысында өзара бағалау және кері байланыс бірнеше тәсіл арқылы ұйымдастырылды: «Екі жұлдыз, бір тілек» (жұмыс сапасын нақтылау), «Мен үшін…» сұрақтары (қиындық пен қызығушылықты анықтау), «Ми суреті» (меңгерілген білім көлемін байқау). Бұл тәсілдер оқушыларға кемшілігін көріп, келесі тапсырмада түзетуге мүмкіндік береді.

Сабақ бойынша рефлексия

  • Оқу мақсаты жас ерекшелігіне сай және шынайы болды; тапсырмалар түрлендірілді.
  • Оқушылар Абай заманындағы базарды қазіргі өмірмен байланыстырып, ойды дәлелдеуге үйренді.
  • Уақыт тиімді қолданылды, жоспардан айқын ауытқу болған жоқ.

Табысты болған екі тұс

  • «Екі жақты күнделік» арқылы өлеңді тиімді талдап, мақал-мәтелмен түйін жасай алды.
  • DEAL әдісімен ойды дәлелдеп, қорытынды жасау дағдысы нығайды.

Жақсартуға болатын екі бағыт

  • Әр тапсырмадан кейін қысқа кері байланысты тұрақты түрде күшейту.
  • Топтық жұмыста рөлдерді нақты бөліп, барлық оқушының қатысуын жүйелі бақылау.

Келесі сабаққа нақты байқау

«Сатылым» рефлексиясында кейбір оқушылар келесі сабақта «Екі жақты күнделік» әдісін қайта қолдануды қалағанын көрсетті. Келесі сабақта сол оқушыларға жеке қолдау көрсетіп, ойын еркін жеткізуге бағыттайтын қосымша сұрақтар мен шағын тапсырмалар беріледі.

Қолданылатын ресурстар мен әдістер

Ресурстар

  • Өлеңнің аудиожазбасы
  • Тақырыптық суреттер
  • Теңге/тиын бейнелері
  • Кластер сызбасы

Әдістер

  • «Төрт сурет, бір сөз»
  • «Миға шабуыл»
  • Түртіп алу стратегиясы
  • Кластер

Кері байланыс

  • «Екі жұлдыз, бір тілек»
  • «Мен үшін…»
  • «Ми суреті»
  • «Сатылым» рефлексиясы