Қазақша рефераттар

Бұқтырма өзені қайда

Сабақ туралы жалпы мәлімет

Тақырып

Оралхан Бөкей — «Апамның астауы» (әңгімеден үзінді).

Сабақтың түрі

Ашық сабақ. Биоақпараттану және синергетика технологиясы бойынша «Ауызша – 1» картасы қолданылады.

Қолданылатын модульдер

  • Сөздік қорды дамыту
  • Сыни ойлау
  • Оқыту үшін бағалау
  • АКТ

Күтілетін нәтиже

Оқушылардың мәтінді түсініп оқуы, мәтін бойынша сұрақтарға жауап беруі, тірек сөздерді жатқа айтып, сауатты жазуы. Нәтижелілік межесі: 63%.

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

  • Оқушылардың мәтінді түсініп оқу дағдысын дамыту.
  • Мәтінге байланысты сұрақтарға толық, дәл жауап беруді қалыптастыру.
  • Тірек сөздерді жатқа айту және жазу қабілетін жетілдіру.
  • Халық ауыз әдебиетіндегі шешендік сөз жанрының ерекшелігімен таныстыру.

Міндеттері

  • Оқушыны адалдыққа, тапқырлыққа, шешендікке тәрбиелеу.
  • Сөз мағынасын ұғындыру арқылы ойлау қабілетін және байқағыштығын дамыту.

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық ретінде сыныппен қысқа ұран-қадамдар айтылады:

  • Мақсатымыз — білім алу.
  • Міндетіміз — еңбектену.
  • Сабаққа белсенді қатысып, «5» бағаға ұмтылу.

Көшбасшы ортаға шығып, сыныпты жігерлендіреді.

Үй тапсырмасын тексеру

Алдыңғы мәтін

Ғабит Мүсіреповтің «Ана құшағында» мәтіні бойынша сұрақ-жауап ұйымдастырылады.

Формат: қарама-қарсы сұрақтар. Нәтиже матрица бойынша бағаланады.

Қарама-қарсы сұрақтар (24)

  1. Үйге берілген әңгіме қалай аталады?
  2. Қай романнан алынған үзінді?
  3. Авторы кім?
  4. Анасының дауысын естігенде кімнің жүрегі дүрсілдеп қоя берді?
  5. Анасы Қайрошты қайда іздеп келді?
  6. Қайроштың сол сәттегі күйі қандай болды?
  7. Анасы қалай киінген?
  8. Анасы неге Қайрошты тани алмады?
  9. Шешесін көрген бала не істеді?
  10. Анасы әлсіз ғана шыққан дауысымен не деді?
  11. Бұларды көрген басқа балалар қандай күйде болды?
  12. Олардың көбі қандай балалар еді?
  13. Қайрошты балалар үйіне кім ертіп әкелген?
  14. Мауқы басылған Қайрош анасына не деді?
  15. Қайрош неге ауылынан қашып кеткен?
  16. Қайрошты кім және қалай жақтады?
  17. Анасы кетерінде Қайрошқа қандай сөздер айтты?
  18. Алыстап бара жатқан анасының соңынан Қайрош іштей не деді?
  19. Қайроштың досының аты кім?
  20. «Мария апай» деп отырған адам кім деп ойлайсың?
  21. Әңгіменің идеясы қандай?
  22. Ана туралы мақал айт.
  23. Әңгіменің жанр түрі қандай?
  24. Егер сен Қайроштың орнында болсаң, не істер едің?

Жаңа сабақ: автор және мәтін

Оралхан Бөкей туралы

Оралхан Бөкей 1943 жылы 28 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Шыңғыстай ауылында дүниеге келген. Әкесі Бөкей — көп сөйлемейтін, салмақты, сөзге шешен, ойын астарлап әрі дәл жеткізетін, рухы берік, жаны таза адам болған. Анасы Күлия — ділмар, ашық мінезді, топ бастап жүретін, қажет жерде қиыннан қиыстырып өлең шығаратын кісі.

Отбасында бір ұл — Оралхан, бес қыз — Шолпан, Әймен, Ләззат, Мәншүк, Ғалия тәрбиеленген. Ол — жазушы-драматург, журналист, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының және Қазақстан Республикасы Жастар сыйлығының лауреаты, Н. Островский атындағы Бүкілодақтық әдеби сыйлықтың лауреаты.

Бүгінгі мәтін

Оралхан Бөкейдің «Апамның астауы» әңгімесінен үзінді оқылады.

Оқу уақыты

  • Оқулық: 187-бет
  • Мәтін көлемі: 1,5 бет
  • Іштей оқу: 6 минут

Тірек сөздер (жаттау және жазу)

Оқушыларға 10 сөзді жаттауға 45 секунд беріледі, кейін сол уақыт өлшемімен жазып тапсырады.

  • 1

    апам

  • 2

    ескі астау

  • 3

    келі

  • 4

    Бұқтырма

  • 5

    кимешек

  • 6

    тері илеу

  • 7

    жүн түту

Ескерту: түпнұсқа мәтінде 10 сөз деп көрсетілгенімен, берілген тізімде 7 тірек сөз ұсынылған.

Жаңа сабақ бойынша сұрақ-жауап

Қарама-қарсы сұрақтар (24)

Оқушылар жауап береді. Нәтиже матрицаға түсіріліп бағаланады.

  1. Мәтін қалай аталады?
  2. Авторы кім?
  3. Оралхан Бөкей әңгімені кімнің өмірінен алып жазған?
  4. Апасының қай шағы суреттеледі?
  5. Баланың әке-шешесі қайда?
  6. Балалар оларды қаншалықты жиі көріп тұрған?
  7. Апасы мен немерелері қандай үйде тұрған?
  8. Үйлерінен тас лақтырым жерде не бар?
  9. Бұқтырма қандай өзен?
  10. Бұқтырма балалар үшін қандай мекен болған?
  11. Немересі неше жасқа дейін апасының қойнында жатқан?
  12. Он бес жасына дейін кімнің тәрбиесін алған?
  13. Апасын автор қалай суреттейді?
  14. Апасы қандай жұмыстар істеген?
  15. Жаз шыға балалар апасымен бірге қайда баратын?
  16. Балаларды, ертеректе олардың әкелерін апасы немен асырапты?
  17. Келі мен астау неден жасалған?
  18. Келі мен астауға қанша уақыт болыпты?
  19. Апасы оларды қайдан алыпты?
  20. Немерелері апасының әңгімесін қашан тыңдаушы еді?
  21. Апасының мінезі қандай?
  22. Астау деген не?
  23. Келі деген не?
  24. Бұқтырма өзені қайда орналасқан?

Сыни тұрғыдан сұрақтар (келісемін/келіспеймін)

Оқушылар әр тұжырымға келісетінін немесе келіспейтінін айтады. Матрица бойынша бағаланады.

1) Біз бүгін «Әке арманы» мәтінін өттік.

2) Әңгіменің авторы — Ғабит Мүсірепов.

3) Әңгімені автор өз өмірінен жазған.

4) Мәтінде апасының әбден қартайған шағы суреттеледі.

5) Бала әке-шешесімен бір шаңырақ астында тұрады.

6) Оларды күнде көріп тұрады.

7) Апасы мен немерелері екі бөлмелі, шатыры бар үйде тұрады.

8) Үйлерінен тас лақтырым жерде Ертіс өзені ағып жатыр.

9) Бұқтырма — арқырап ағатын, ағыны қатты өзен.

10) Бұқтырма — жазда шомылатын, қыста сырғанақ тебетін, баланың қызыққа толы мекені.

11) Немересі 14 жасқа дейін әкесінің қойнында жатқан.

12) Апасы толық, ажарсыз адам еді.

13) Апасының кимешегінен ақ шалған бұйра шашы дудырап шығып жүретін.

14) Апасы тері илеп, көн тіккен; жүн түтіп, арқан есіп; алаша тоқып, оюлап сырмақ тіккен.

15) Апасы тек әйелдер атқаратын шаруаны ғана істейтін.

16) Жаз шыға балалар апасымен бірге тоғайға жидек теруге аттанатын.

17) Балаларды, ертеректе олардың әкелерін апасы келімен және ескі астауымен асырапты.

18) Апасы оларды Алтайдың арғы беті — төркінінен ала келіпті.

19) Келі мен астау еменнен жасалған.

20) Қараша туа, темір пешке отты маздатып жағып, ала көлеңкеленген қоңыр үйде балалар ұйқыға бас қоятын.

21) Апалары көп сөзді, шайпау, адуынды кісі болатын.

22) Бала Оралхан қас қарая малды жайғап келіп, апасының айналасына жата қалып, әңгімесін тыңдаған сәттерін ең қымбат кезім дейді.

23) Астау — тары, бидай сияқты дәнді дақылдарды түйетін, ұнтақтайтын құрал.

24) Бұқтырма өзені Батыс Қазақстан облысындағы Мұғалжар тауынан ағады.

Ескерту: кей тұжырымдар әдейі қате берілуі мүмкін — мақсат сыни ойлау дағдысын дамыту.

Тақырыптық сөздік қор және жазылым

Сөздік қор жұмысы (5 минут)

  • Жаңа тақырып бойынша кемінде 44 сөз жазу.
  • Сөздерді қысқартпай, толық жазу.
  • Көршіге беріп, сөз санату.
  • Ең көп жазған оқушыға мәтінді оқыту.

Шағын эссе

Оқушылар тақырып бойынша қысқа эссе жазады. Нәтиже тақтаға жазылып, сабақ бойы бағаланып отырады.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

  • 5 немесе 4 алған оқушыларға үй тапсырмасы берілмейді.
  • 3 алған оқушыларға: 187–189-беттерді оқу.

Бағалау

Бағалау бес бөлім бойынша жүргізіледі. Нәтижелер тақтадағы матрицаға жазылып, жиынтық баға қойылады.