Дулатовтың Наурыз өлеңін жатқа сұрау
Сабақтың мақсаты
1) Білімдік
Өлеңнің мазмұнын ашып түсіндіру, мәнерлеп оқуға үйрету. Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығымен таныстыру.
2) Дамытушылық
Өлеңдегі ойды жүйелі жеткізу қабілетін дамыту, танымдық қызығушылық пен белсенділікті арттыру.
3) Тәрбиелік
Табиғаттағы маусымдық өзгерістерді түсіне білуге, қазақ халқының дәстүрін құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақ форматы мен құралдары
Түрі
Саяхат сабақ.
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Түсіндіру
- Ойын элементтері
Көрнекіліктер
- Тірек-сызба
- С. Сейфуллиннің суреті
- Ребус
- Наурыз көрінісі
- Венн диаграммасы
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың зейінін сабаққа аудару, жұмыс қарқынын қалыптастыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Міржақып Дулатовтың «Наурыз» өлеңін жатқа сұрау.
Шығарманы оқыту: «Наурыз».
III. Білімді жан-жақты тексеру
Өлең не туралы? Наурызда қандай өзгерістер болады?
Жыл басы
Жаңа жыл, жаңа үміт.
Ұлыстың ұлы күні
Береке мен жаңару мерекесі.
Күн мен түн теңеледі
Табиғат үйлесімге келеді.
Көктемнің алғашқы айы
Жер бусанып, тіршілік оянады.
Жан-жануарлар оянады
Қыстағы ұйқыдан сергіп, қозғалыс артады.
IV. Жаңа сабақты түсіндіру
Сұрақтар арқылы кіріспе
- Биыл қандай жыл келді? (Ұлу)
- Қазақша жыл аттарын атау.
Бүгін біз Сәкен Сейфуллиннің «Наурыз» өлеңімен танысамыз. С. Сейфуллин — қазақтың көрнекті ақыны, драматург және қоғам қайраткері.
Оқулықпен жұмыс
- Өлеңді таспадан тыңдау.
- Оқушылардың шумақтап оқуы.
- Сұрақ-жауап: өлеңде не айтылады, көктемде қандай өзгерістер болады?
Тапсырмалар: Наурыз тойы — ортақ мереке
Наурызды мұсылман халықтары кеңінен тойлайды. Бұл күні ұлттық ойындар ойналып, түрлі өнер түрлері көрсетіледі. Оқушылар екі топқа бөлініп, Наурыз тойына қатысады:
I топ
«Сәкен ауылы»
II топ
«Міржақып ауылы»
1) Тойды әнмен бастау
Наурыз туралы ән орындау.
2) Ақындар сайысы
Көктем немесе Наурыз тақырыбында шағын өлең құрастыру.
3) Білектінің күші емес, білімнің күші
«Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар» қағидасымен білім сайысы ұйымдастырылады: ребус шешу. Жауабы: «Наурыз көже».
Наурыз көже — молшылықтың белгісі, ырыс пен берекені білдіретін дәстүрлі тағам.
4) «Орамал тастамақ» ойыны
Өлеңдегі кейіптеуді анықтау: табиғат құбылыстары адам кейпінде қалай суреттелген?
| Нысан | Кейіптеу (әрекет) |
|---|---|
| Жаз | Құшақтайды, беттен сүйеді |
| Су | Жүгіреді, асығады, күледі |
| Құстар | Шаттанады, жырлайды |
| Мал | Жадырайды, жаңа жылды қарсы алады |
5) «Бәйге» ойыны
Ұяшықтарды таңдап, сұрақтарға жауап беру арқылы білімді бекіту.
V. Бекіту
Венн диаграммасы арқылы С. Сейфуллин мен М. Дулатов шығармаларындағы «Наурыз» тақырыбының ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау.
С. Сейфуллин
Наурызды табиғаттың оянуымен, сезім мен қимыл-қозғалыспен астастыра суреттеу.
Ортақ тақырып
Наурыз — жаңару, береке, бірлік мерекесі.
М. Дулатов
Наурыздың мәнін халықтық дәстүр, үміт пен рухани жаңғыру тұрғысынан пайымдау.
VI. Қорытынды
Қыдыр атаның батасы
Ұлыс оң болсын!
Қайда барсаң жол болсын,
Қадамың басқан оң болсын!
VII. Үй тапсырмасы
Өлеңді мәнерлеп оқу.
VIII. Бағалау
Оқушыларды мадақтау, жетістігін атап өту.