Ұйқы безі адам организмінде, әсіресе ас қорытуда, маңызды рөл атқарады
Ұйқы безі: ас қорытудағы рөлі және қабынудың мәні
Ұйқы безі адам организмінде, әсіресе ас қорыту үдерісінде, аса маңызды рөл атқарады. Ал ұйқы безінің қабынуы (панкреатит) — кенет басталып, өте ауыр өтетін дерттердің бірі.
Ұйқы безі қалай құрылған және не істейді?
Ұйқы безін анатомиялық құрылысына қарай үш бөлікке бөледі: басы, денесі және құйрығы.
Без жасушалары өндіретін ферменттер өз түтігі арқылы ұлтабарға құйылып, тағамның қорытылуына белсенді қатысады.
Қабыну қалай пайда болады?
Без ісінгенде, жарақаттанғанда немесе ішіне қан құйылғанда, сондай-ақ оның кейбір бөліктерінде тіндердің өліеттенуі (некроз) басталғанда ұйқы безі қабынып, қатты ауырады. Ауру бүкіл безді де, тек белгілі бір бөлігін ғана (басын, денесін немесе құйрығын) қамтуы мүмкін.
Маңызды: Жіті панкреатитті көбіне микробтар қоздырғанымен, кейде инфекциясыз да басталуы мүмкін. Қабынудың күші мен аурудың ағымы оны қоздырған тетікке тікелей байланысты.
Негізгі белгілері
Ұйқы безінің қабынуы көбіне төзгісіз, қатты ауырсынумен басталады. Ауырсыну іштің жоғарғы бөлігінде (ұйқы безі тұсында) сезіледі және жиі арқаға таралып, белбеудей орап ауырады.
Жалпы жағдай
- Өңі қашып, қол-аяқ көгере бастауы мүмкін
- Артериялық қан қысымы төмендейді
- Тамыр соғуы әлсірейді
- Ауырсыну күшейгенде адам дөңбекшіп, тіпті есінен тануы ықтимал
Асқорыту және басқа белгілер
- Ұстама кезінде құсу жиі байқалады
- Дене қызуы қалыпты болуы мүмкін, бірақ жалпы хал нашарлайды
- Ауырсынуды азайту үшін адам жата алмай, қисайып отырғанды жөн көреді
- Кейбір науқастарда тыныс алу бұзылады, ішек қызметі бәсеңдеп, үлкен дәрет жүрмей қалуы мүмкін
Өт жолы қосылғанда
Егер ұйқы безінің қабынуына өт жолының қабынуы қосылса, сарғаю пайда болуы ықтимал.
Қашан шұғыл көмек қажет?
Мұндай белгілер байқалса, адамды кешіктірмей ауруханаға жеткізу немесе жедел жәрдем шақыру қажет. Ұйқы безінің жіті қабынуы өздігінен «басыла салатын» жайсыздық емес.
Емдеу тәсілі неніге байланысты?
Егер ұстама ұйқы безінің ісінуінен туындаса, емдеу көбіне дәрі-дәрмек арқылы жүргізіледі: ауырған жерге мұз басу, екі бүйірден егу (блокада) жасау, емдәм сақтау және белгілі бір уақыт ашығу қажет болуы мүмкін. Кей жағдайда қан тамырына новокаин мен атропин енгізу тиімді деп саналады.
Асқынған жағдай
Ал без тіндері өліеттеніп (некроз) немесе іріңдесе, науқасқа хирургиялық ем (ота) қажет болуы мүмкін.