Қазақша рефераттар

Алгоритмді орындаушы

Информатика Теория Түсіндіру · пікірталас

Бұл сабақта алгоритм ұғымын қалыптастырып, оның негізгі қасиеттерін жүйелі түрде қарастырамыз. Сонымен қатар атқарушы (орындаушы) және оның командалары туралы түсінік қалыптастырып, қарапайым алгоритмдер құрастыруға дағдыланамыз.

Көрнекілік
Мультимедиалық слайд, оқулық
Оқушылар білуі тиіс
Алгоритм ұғымы, алгоритм қасиеттері
Оқушылар орындай алуы тиіс
Алгоритм қасиеттерін ажыратып көрсету

Пән аралық байланыс

Математика, қазақ тілі, геометрия, технология.

Сабақ мақсаты

1) Ұғым қалыптастыру

Алгоритм ұғымын және оның қасиеттерін түсіну; атқарушы және оның командалары туралы ұғым қалыптастыру.

2) Дағды дамыту

Алгоритм құру дағдысын жетілдіру; қасиеттеріне мысал келтіру; алгоритмді беру тәсілдерін қолдану және орындау түсінігін дамыту.

3) Талдау және нәтиже

Қарапайым алгоритмдер құрып, нәтижесін талдай білу.

Сабақ барысы: ұйымдастыру кезеңі

  1. Оқушыларды түгелдеу, журналды толтыру, дәптерлері мен оқулықтарын тексеру.
  2. Сынып, тақта және парта тазалығын қадағалау, қажет болса ескерту жасау.
  3. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Жаңа сабақ: алгоритм ұғымы

Проблемалық ситуация

«Мына интегралдық функцияның x = 3 болғандағы мәнін таба аласыңдар ма?» Әдетте оқушылар: «Жоқ, біз мұны әлі өткен жоқпыз», — деп жауап береді.

Мұғалім түсіндіреді: бұл таңба — интеграл. Енді төмендегі нұсқауларды ретімен орындап көрейік.

  1. x дәрежесіне 1 қосыңыз.
  2. Шыққан өрнекті 3-ке бөліп, бөлшек түрінде жазыңыз.
  3. x орнына интеграл белгісінің жоғарғы шегін қойып, 1-бөлшек мәнін жазыңыз.
  4. x орнына интеграл белгісінің төменгі шегін қойып, 2-бөлшек мәнін жазыңыз.
  5. 1-бөлшектен 2-бөлшекті шегеріңіз.
  6. Шыққан санды нәтиже ретінде жазыңыз.
Нәтиже

Нәтиже: 3. Демек, сіздер жоғары математиканың есебін жаңа тақырыпты толық өтпей-ақ, берілген нұсқаулар бойынша шығара алдыңыздар.

Осы мысалда мұғалім есепті шешудің алгоритмін берді, ал сіздер оны орындадыңыздар. Сондықтан алгоритмді былай анықтауға болады:

Алгоритм — берілген есептің шешу жолын реттелген қадамдар (амалдар) түрінде сипаттау.

Яғни мақсатқа жету үшін орындалатын іс-әрекеттердің белгілі бір тәртіппен тізбектелуі.

«Алгоритм» сөзінің шығу тегі ұлы математик Мұхаммед әл-Хорезми есімімен байланысты.

Алгоритм және атқарушы

Алгоритм мен атқарушы ұғымдары өзара тығыз байланысты. Алгоритмді адам жасайды, ал оны адам немесе түрлі құрылғылар орындай алады: компьютер, автомат, тұрмыстық техника, робот және т.б.

Команда деген не?

Алгоритмдегі әрбір жеке іс-әрекет команда деп аталады.

Командалар жүйесі

Командалардың жиынтығы атқарушының командалар жүйесі болады.

Күнделікті өмірдегі алгоритмдер

Айналамыздағы көптеген әрекеттер алгоритм бойынша орындалады. Кейде оны өзіміз де аңғармай қаламыз: өрт кезіндегі эвакуация нұсқаулығы, егін егу, тағам дайындау және т.б.

Мысал: ағаш отырғызу алгоритмі

  1. Жерді қазу.
  2. Ағашты отырғызу.
  3. Топырақпен көму.
  4. Ағашқа су құю.

Алгоритмдер барлық пәнде кездеседі

Мысалы, қазақ тілінде сөйлем мүшелеріне талдау жасау да белгілі қадамдарға сүйенеді: сөйлемді оқу, мағынасын және құрылымын талдау, содан кейін баяндауыш пен бастауышты табу, әрі қарай толықтауыш, анықтауыш, пысықтауышты анықтау.

Алгоритм қасиеттері

1) Түсініктілік

Атқарушыға алгоритмнің орындалу жолы түсінікті болуы үшін, алгоритм дәл әрі толық жазылуы тиіс.

2) Дискреттілік (үзіктілік)

Алгоритм тізбектей орындалатын қарапайым қадамдарға бөлінеді. Келесі қадамға тек алдыңғы қадам аяқталғаннан кейін ғана көшуге болады.

3) Анықтылық

Әрбір қадам екіұшты емес, нақты және бір мағыналы болуы керек.

4) Нәтижелілік

Барлық қадам орындалғаннан кейін алгоритм дұрыс шешімге (нәтижеге) әкелуі тиіс.

5) Жан-жақтылық (жалпылық)

Алгоритм ұқсас есептерді шешуде әртүрлі жағдайда қолдануға ыңғайлы, жалпы түрде құрастырылады.

Қасиеттерді түсіндіру: «Оливье» салатын дайындау алгоритмі

Алгоритм қадамдары

  1. Қажетті өнімдер мен құралдарды дайындау: 2 картоп, 2 сәбіз, 2 жұмыртқа, 200 г шұжық, консерві бұршақтың 1/4 бөлігі, консерві жүгерінің 1/4 бөлігі, 300 г майонез, су, тұз, қақпағы бар ыдыс және салат араластыратын ыдыс.
  2. Картоп, сәбіз, жұмыртқаны қақпағы бар ыдысқа салып, үстіне су құйып қайнату.
  3. Шұжықты ұсақ текше етіп турау.
  4. Піскен өнімдерді де ұсақ текше етіп турау.
  5. Барлық өнімдерді ыдысқа салып, бұршақ пен жүгеріні қосу, тұздау, майонез қосып араластыру.

Бұл мысалда қасиеттер қалай көрінеді?

  • Түсініктілік: қадамдар күнделікті тәжірибеге сүйеніп жазылған.
  • Дискреттілік: процесс нақты қадамдарға бөлінген.
  • Анықтылық: әр қадам бір мағынада берілген (қайнату, турау, араластыру).
  • Нәтижелілік: дұрыс орындалса, салат дайын болады.
  • Жалпылық: ыдыс түрі, картоп сорты, майонез маркасы сияқты ұсақ нақтылаулар міндетті емес; жалпы сипаттама жеткілікті.

Сынып жұмысы

Оқулықтағы 1-тапсырманы дәптерге орындау.

Сабақты бекіту: сұрақтар

  1. Алгоритм дегеніміз не?
  2. «Алгоритм» термині қалай пайда болған?
  3. Күнделікті өмірде кездесетін алгоритмдерге мысал келтіріңдер.
  4. Алгоритмді атқарушы (орындаушы) дегеніміз не?
  5. Алгоритм қасиеттерін атаңдар.

Бағалау

Сабаққа қатысқан оқушылардың белсенділігі мен тапсырмаларды орындауына қарай бағалау жүргізіледі.

Үй жұмысы

Оқулық

45-бет: ІІІ тарау, §12 оқу.

Дидактикалық материал

23-бет: 1, 3, 4, 6, 7-тапсырмалар.

Материал оқу үдерісіне бейімделіп, грамматикасы түзетіліп, мазмұны құрылымдалды.