Қазақша рефераттар

Балаларға пиязды қалай отырғызу керектігін көрсету

Білім саласы: Таным • Әлеуметтік орта

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті: Экология негіздері

Тақырыбы: Пияз отырғызу

Мақсаты

  • Пияздың түрлерімен таныстыру; отырғызу, себу және күтіп-баптау жолдарын көрсету.
  • Балаларды пияз өсіруге және өсімдікті күтіп-баптауға ынталандыру.
  • Зерттеу жүргізіп, тәжірибе жасап, күнделік толтыру арқылы нәтижеге жетуге тәрбиелеу.
  • Балалардың қызығушылығын арттыру және бақылау дағдыларын дамыту.

Көрнекіліктер

Пияздың түрлері мен өсу кезеңдері көрсетілген слайд.

Қажетті құрал-жабдықтар

  • Пияз тұқымы
  • Пияз өсіндісі (көшет/пиязшық)
  • Алжапқыш
  • Жұмыс қолғаптары

Алдын ала жұмыс

Слайд материалымен танысу, тақырыпқа қызығушылық ояту.

Әдіс-тәсілдер

  • Сөздік
  • Көрнекілік
  • Практикалық

Сабақтың барысы

1) Шаттық шеңбері

Бір шаңырақ астында,
Тату-тәтті тұрамыз.
Бірге ішеміз асты да,
Бірге сайран құрамыз.

Балалар өлеңді қайталап, қимыл-қозғалыстар жасайды. Одан кейін орындарына жайғасады.

2) Қонақпен танысу және «сиқырлы қорапша»

Осы сәтте есік қағылады. Қонақ болып «Шалқан» ертегісіндегі атай келеді. Ол балаларға сиқырлы қорапша әкелгенін айтып, ішіндегі затты табуға жетелейді.

Нұсқаулар: Ол — жанды табиғатқа жатады; күнделікті қолданамыз; көкөністер тобына кіреді; пісіріп те, піспей де жейміз; түсі сары; бірнеше қабаттан тұрады.

Жұмбақ:
Ұрмай-соқпай жылатады,
Әркім бірақ ұнатады.
Ол не?

Жауабы: пияз.

Жұмбақтағы «ұрмай-соқпай жылатады» дегені — пиязды аршығанда немесе турағанда көзден жас шығатынымен түсіндіріледі.

3) Слайд арқылы қысқаша түсіндіру

Атай балалармен бірге пияз отырғызуды ұсынады. Отырғызбас бұрын слайд арқылы пияздың түрлері, көбею жолдары және күтімі таныстырылады.

Пияздың түрлері

  • Көпжылдық пияздар: жыл сайын тамырланып, өздігінен өседі; жер бетіндегі бөлігі тағамға пайдаланылады.
  • Тұқым арқылы өсетін пияздар.
  • Көшет/пиязшық арқылы өсетін пияздар.

Құрылысы

Пияз үш негізгі бөліктен тұрады: жапырағы, пиязшығы (дәнегі), тамыры.

Пияз — көкөніс, ол бақшада өседі.

Талқылауға арналған сұрақтар

  • Пияз көкөніске жата ма, әлде жеміске жата ма?
  • Ол бақшада өседі ме, әлде бақта өседі ме?
  • Пияздың өсіп-өнгенін көрдіңдер ме? Ол қалай өседі?
  • Пиязды өсіру үшін не қажет?

Қорытынды: Кез келген өсімдікке топырақ, су, жарық (және жылу) қажет.

Маңызды сәт: Пиязшықты отырғызғанда тамыры бар жағы төмен, ал жасыл өскіні жоғары қаратылады.

4) Практикалық бөлім: пияз отырғызу

  1. Алжапқышты тағу, жұмыс қолғаптарын кию.
  2. Пиязшықты мұқият қарау: жоғарғы жағындағы жасыл өскінді табу.
  3. Тамыры бар бөлігін төмен қаратып, топыраққа отырғызу.
  4. Су құю және жарық түсетін жерге қою.

Балалардың әрекеті

Балалар пиязшықты аударыстырып қарап, өскінін және тамырлы бөлігін ажыратады. Тәрбиешінің әрекетін қайталап, пиязды отырғызады.

5) Тәжірибе: тұқым себу және салыстыру

Қалған жәшікке пияздың тұқымы себіледі. Балалармен бірге бақылау сұрағы қойылады: тұқымнан өніп шығу тез бе, әлде пиязшық отырғызған тез бе?

Балалардың жауаптарына сүйене отырып, тәрбиеші толықтырады: екі тәсілдің де өз ерекшелігі бар, ал нақты қорытындыны бақылау арқылы шығарамыз.

Бақылау жоспары: Екі жәшіктегі өсімдікті де бірдей күтіп-баптап, өсуін, суаруын және күн сәулесінің түсуін жүйелі түрде қадағалау.

6) Күнделік жүргізу

Балалар пияздың өсуін бақылап, күнделік толтырады: қашан суарылды, өскіні қашан шықты, биіктігі қалай өзгерді, жарық жеткілікті болды ма.

Бұл жұмыс балаларды жауапкершілікке, төзімділікке және нәтижені күту мәдениетіне баулиды.

7) Сергіту жаттығуы

Терезені ашайық,
Таза ауа кірсін деп.
Жаттығуды жасайық,
Денем мықты болсын деп.

8) Қорытындылау және дәптермен жұмыс

Сабақ соңында балалардан әсері, көңіл күйі, бүгін не істегені және нені үйренгені сұралады. Тақырып негізгі сұрақтар арқылы бекітіледі.

Дәптердегі тапсырма түсіндіріліп, балалар өз түсінгенін белгілеулер арқылы көрсетеді және берілген жаттығуды орындайды.

Күтілетін нәтиже

Біледі

  • Пияздың тамыры мен жапырағы болатынын.
  • Пияздың тұқым және көшет (пиязшық) арқылы көбейетінін.
  • Пияздың бақшада өсетінін және көкөніс тобына жататынын.
  • Өсу үшін су, топырақ, жарық қажет екенін.

Игерді

  • Пияздың түрлері әртүрлі болатынын; сортына қарай тәтті, жартылай ащы, ащы болып келетінін.
  • Пияздың тұрмыста және медицинада қолданылатынын.
  • Өсіру үшін су, топырақ, жарық және жүйелі күтім қажет екенін.

Меңгерді

  • Өсімдікті отырғызу және тұқым себудің қарапайым тәсілдерін.
  • Күтіп-баптау дағдыларын (суару, жарықты қадағалау, бақылау).
  • Құралдарды ұқыпты әрі қауіпсіз пайдалануды.

Күнделік: қыркүйек айы (I–IV апта)

I апта

  • Балаларға пияз туралы түсінік беру, слайд арқылы таныстыру.
  • Ата-аналардың көмегімен қажетті заттарды (ыдыс, топырақ, тұқым, өсінді) дайындау.
  • Ыдысқа өсіндіні отырғызу және суару.

II апта

  • Суару, түбін түптеу, күтіп-баптау.
  • Өсуін және күн сәулесінің жеткілікті түсуін бақылау.

III апта

  • Суару, түбін түптеу, күтіп-баптау жұмыстарын жалғастыру.
  • Өсу қарқынын және жарық режимін қадағалау.

IV апта

  • Бір айлық нәтижені көру, ата-аналармен бірге тамашалау.
  • Балалардың өз жұмыстарын мақтанышпен таныстыруы.
  • Еңбекті бағалау және мадақтау.

Қысқаша түйін

Бұл сабақта балалар пияздың көкөніс екенін, бақшада өсетінін, тұқым мен пиязшық арқылы көбейетінін және өсуі үшін топырақ, су, жарық қажет екенін тәжірибе арқылы меңгереді. Екі түрлі тәсілді (отырғызу және тұқым себу) салыстыру, бақылау жүргізу және күнделік толтыру — зерттеушілік ойлауды қалыптастырады.