Қорық Ақсу және Жабағылы атты екі өзеннің арасында орналасқан Қазақстандағы тұңғыш қорық
28 ақпан 2017 жыл • С. Сейфуллин атындағы жалпы орта мектебі • 6–7 сынып
«Ақсу–Жабағылы табиғи қорығы — ұлт байлығы» тақырыбындағы экологиялық сабақ
С. Сейфуллин атындағы жалпы орта мектебінің 6 және 7 сынып оқушыларына Ақсу–Жабағылы мемлекеттік табиғи қорығының экологиялық ағарту және туризм бөлімінің басшысы Эльмира Джуманова, ағарту бөлімінің мамандары Р. Егенбердиев, С. Шерімбаев және инспектор Ө. Мұсабаев экологиялық сабақ өткізді.
Сабақтың мақсаты
Сабақ барысында оқушылар туған өлке табиғаты туралы мол мағлұмат алды. Қорықтың географиясы, тарихы, биоалуантүрлілігі және табиғатты қорғаудың маңызы кеңінен түсіндірілді.
Қорық туралы негізгі деректер
Орналасуы
Талас Алатауының солтүстік-батыс бөлігі мен Өгем жотасын қамтиды. Қорық аумағы Жамбыл облысының Жуалы ауданы және Түркістан облысының (бұрынғы Оңтүстік Қазақстан облысы) Тұрар Рысқұлов ауданы шегінде орналасқан.
Тарихы
Қазақстандағы тұңғыш қорық. 1926 жылғы 14 шілдеде көрнекті мемлекет қайраткері Тұрар Рысқұловтың ұсынысымен құрылған.
Аумағы
131 934 гектар
Табиғи кешендердің кең ауқымын сақтауға мүмкіндік беретін ірі аумақ.
Халықаралық мәртебе
Ақсу–Жабағылы қорығы ЮНЕСКО жасаған дүниежүзілік қорықтар тізіміне енгізілген.
Өсімдіктер дүниесі
Тау өңіріндегі өсімдіктер әлемі ерекше әралуан. Мұнда мүктің 61 түрі, қынаның 58 түрі және жоғары сатыдағы өсімдіктердің 1400 түрі кездеседі.
Тас ағашы
Тамырын тереңге жаятынымен белгілі, табиғаттың төзімділік символындай әсер қалдырады.
Amaranthus grandifolia
Жемісінің майға бай екені айтылды.
Грейг қызғалдағы
Тау бөктері мен алаңқайларында қызыл жалындай жарқырап, өңірдің көркін ашады.
Арша туралы дерек
Ақсу–Жабағылы маңында аршаның алты түрі болғаны айтылады. Соңғы үш жүз жыл ішінде оның үш түрі мүлде жойылып кеткен. Қазіргі кезде қара арша, балғын арша, сауыр арша секілді түрлері сақталған. Халық арасында арша киелі ағаш саналған.
Жануарлар әлемі
Қорықтың жануарлар дүниесі де бай. Мұнда әртүрлі табиғи белдеулерге бейімделген аң-құс түрлері мекендейді.
Сүтқоректілер
- •Арқар, таутеке, елік, марал
- •Барыс (қар барысы), сілеусін
- •Тянь-Шань қоңыр аюы, қасқыр, түлкі
- •Борсық, сусар
Құстар
- •Гималай ұлары, кекілік
- •Саққалтай, бүркіт
- •Қара құтан, ителгі
Маңызды ой
Ақсу–Жабағылы — сирек кездесетін, тек осы аймақтарға тән өсімдіктер мен жануарлардың қасиетті мекені, биоалуантүрлілікті сақтайтын ерекше табиғи қазына.
Палеонтологиялық олжалар
Қорықтың сазды топырақ қабаттарында палеонтологтар тасқа айналған өсімдіктердің, жәндіктердің, балықтардың және кесірткелердің қаңқаларын тапқан. Бұл деректер өңірдің табиғи тарихының тереңдігін айқындайды.
Сабақ қорытындысы
Сабақ соңында оқушыларға қорық туралы сұрақтар қойылып, үнпарақтар мен буклеттер таратылды. Оқушылар сабақты ынтамен тыңдап, табиғатқа деген сүйіспеншілігі арта түсті.
Мектеп әкімшілігі атынан мектеп директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары Еркебаева Нағима қорықтың экологиялық ағарту және туризм бөлімінің қызметкерлеріне алғысын білдіріп, еңбектеріне табыс тіледі.
Материал: С. Сейфуллин атындағы ЖОМ оқу ісі жөніндегі орынбасары — Еркебаева Нағима.