Қазақша рефераттар

Аянның қора ішіндегі кейпін суреттеген жерін тауып оқы

Сабақтың тақырыбы: «Жусан иісі»

Бұл сабақ Сайын Мұратбековтің «Жусан иісі» әңгімесін оқытуға арналған. Сабақтың өзегі — соғыс жылдарындағы балалықтың ауыр тағдыры, мейірім мен жанашырлық, шыдамдылық пен адамдық қасиеттерді түсіндіру.

Білімділік мақсаты

  • Сайын Мұратбековтің өмірі мен шығармашылығымен таныстыру.
  • Оқушының жинаған білімін қолдануына бағыт беру: сипаттау, әңгімелеу, мінездеме беру.

Тәрбиелік мақсаты

  • Жанашырлық пен аяушылық сезімін тәрбиелеу.
  • Қиындыққа төзе білуге баулу.

Дамытушылық мақсаты

  • Автор ойын жалғастыра отырып, қиял мен ойды дамыту.
  • Сөздік қорды байыту, мәтінді жүйелеуге үйрету.

Нәтиже (күтілетін дағдылар)

Не білу керек

  • Автордың негізгі ойын табу.
  • Ойды өз пікіріңмен жалғастыру және жоспарлау.

Не істей алу керек

  • Мәтінді жүйелі әңгімелеу.
  • Негізгі кейіпкерлерді сипаттау, мінездеме беру.

Сабаққа дайындық: топтық жұмыс құрылымы

Сабақ басталмас бұрын сынып 3 топқа бөлінеді. Әр топтың міндеті нақты белгіленіп, мәтінмен жұмыс кезең-кезеңімен жүргізіледі.

Әңгімелеу тобы

Мәтінді толық мазмұндап, оқиға желісін жүйелі жеткізеді.

Негізгі тапсырма

Толық мазмұндау, кейіпкерге мінездеме беру.

Оқу тобы

Мәтінді мәнерлеп оқып, маңызды үзінділерді теріп оқиды.

Негізгі тапсырма

Мәнерлеп оқу, бөліп оқу, дәлелді үзінді таңдау.

Ой қорыту тобы

Сұрақтарға жауап беріп, жоспар құрып, қорытынды пікірін дәлелдейді.

Негізгі тапсырма

Жоспарлау, талдау, қорытынды жасау.

Кіріспе әңгіме: мұғалімнің бағыттауы

Сабаққа кіріспе сұрақ

«Сабаққа қатысып отырғандар балалық шақтан бір көріністі еске түсіріп, айтып беріңіздер».

Осы естеліктер арқылы мұғалім соғыс жылдарындағы балалықтың бүгінгі күннен қаншалықты бөлек екенін сезіндіруге жетелейді: бүгінгі әңгіменің кейіпкері Аян үшін қуанышты сәттер тым аз болғанын ескертіп, мәтінді тыңдауға ішкі дайындық жасайды.

Мәтінмен жұмыс: оқу, белгілеу, теріп оқу

Оқу кезеңі

  1. 1Мәтінді мәнерлеп оқу.
  2. 2Жаңа жолдан бөліп оқу (мағыналық бөліктерді ажырату).
  3. 3Тыңдағаннан кейін әсерді анықтау: «Бұл әңгіме қандай сезім тудырды?»

Назарға алынатын сезім

Оқушылар көбіне «аяныш» сезімін атайды. Сол себепті мәтіндегі аянышты тұстарды белгілеу тапсырмасы беріледі.

Теріп оқу (маңызды үзінділер)

  • Аянның «қара қағаз» алған тұсын тауып оқу.
  • Аян кірген қораның ішін сипаттаған тұсты тауып оқу.
  • Аянның қора ішіндегі кейпін суреттеген тұсты тауып оқу.
  • Соғыстың адамдарға салған қиындығын суреттеген тұсты тауып оқу.
  • Аянның балалар үйіне баруға жиналған тұсын тауып оқу.

Мәтінді құрылымдау

Мәтін бөліктерге бөлінеді. Әр бөліктің мазмұны қысқаша айтылып, оқиға желісі жүйеленеді.

Ой қорыту: жоспар құру

Талдауды нақтылау үшін «Ой қорыту тобы» әңгіме мазмұнына сүйеніп жоспар ұсынады. Бұл жоспар мәтіндегі негізгі идеяны табуға және автор ойына жақындауға көмектеседі.

  1. 1Соғыс зардабы
  2. 2Аянға келген қаралы қағаз
  3. 3Аянның қорадағы кейпі
  4. 4Аянның балалар үйіне кетуі
  5. 5Аянды еске алу
  6. 6Жусан иісі

Өздік жұмыс: түсіну мен салыстыру

Жеке сұрақтар

  1. 1Әңгімеде қай кезеңнің оқиғасы суреттеледі?
  2. 2Аянның достарымен қоштасар сәттегі көңіл күйі қандай болды?
  3. 3Әңгімеге өзің қандай ат қояр едің? Неліктен?
  4. 4Бұл әңгіме біз оқыған қай шығармамен ұқсас? Атын жаз.

Венн диаграммасы: мәтіндерді салыстыру

«Жусан иісі» мен «Жетім» мәтіндерін салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын табу арқылы ойды дәлелдеп әңгімелеу ұсынылады.

«Жусан иісі»

Тақырып, кейіпкер күйі, соғыс салдары.

Ұқсастық

Жетімдік, мұң, адамдық мейірім, төзім.

«Жетім»

Оқиға өрімі, орта, идеялық түйін.

«Авторлық үстел»: кейіпкерге мінездеме

Аянға мінездеме

  • Сыртқы күйі мен ішкі жан дүниесінің қайшылығын байқау.
  • Шыдамдылығы мен адамгершілік болмысын дәлелмен көрсету.
  • Достыққа, қамқорлыққа мұқтаж сәттерін сипаттау.

Қосымша сұрақтар

  • Бұл әңгімені бұрын оқығандарың бар ма?
  • Аян неліктен аяғын сылтып басады?

Мұғалімнің көмегімен оқушылар кейіпкердің денсаулық күйі мен соғыс жылдарындағы тұрмыстың ауырлығын байланыстыра талдайды.

Қорытынды талқылау: ойды дәлелдеу

«Ой қорыту тобы» сұрақтарға жауап бере отырып, мәтіндегі негізгі ойды ашып, өз пікірін дәйекпен қорғайды.

Негізгі сұрақтар

  1. 1Бұл әңгімені «Аянның жетім қалуы» деп атауға бола ма?
  2. 2Аянның шыдамдылығы туралы не айтуға болады?
  3. 3Ол кездегі жетімдік пен қазіргі жетімдіктің айырмасы бар ма?
  4. 4Аянның өмірін жазып отырған, жанында жүріп қиналғанда достық қолдау көрсеткен кім деп ойлайсыңдар?
  5. 5Автордың негізгі ойы қандай? Әңгіме неге «Жусан иісі» деп аталған?

Мұғалімнің қорытынды сөзі

Сабақ басында балалық шақ естеліктері көбіне қуанышты, күлкілі болып еске түсті. Ал бұл әңгіменің кейіпкері Аян үшін ондай шаттықты сәттер тым аз. Оның көргені — қорлық, жетімдіктің күйі және соғыстың ауыр салдары. Сондықтан оқырманды бейжай қалдырмайтын тағдыр ретінде талқыланады.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

  • Мәтінді мазмұндау.
  • Әңгімені өз бетіңше жалғастырып жазу.
  • Келесі сабаққа дайындық: топпен жұмысқа бейімделу (бағалау парағы бойынша).

Бағалау

Әр топ өз мүшелерін алдын ала берілген өлшемдер бойынша өзара бағалайды. Бағалау кезінде: мәтінді жүйелі әңгімелеу, үзіндімен дәлелдеу, жоспар құру, мінездеме беру дағдылары ескеріледі.

Еске салу

Үй тапсырмасын қорытындылау кезінде қосымша мәтін ретінде М. Мақатаевтың «Қырқыншы жылдар» тақырыбына назар аударуға болады.